Jak budować majątek na różnych etapach życia i dopasować portfele do celów inwestora

Punktem wyjścia był podział na cztery fazy: wzrostu, akumulacji, ochrony kapitału oraz dekumulacji, czyli wykorzystywania zgromadzonych środków. W takim modelu początkowo inwestor przyjmuje większe ryzyko, a z czasem stopniowo je ogranicza, dywersyfikuje portfel i przygotowuje majątek do przyszłych wypłat. Radosław Sosna, członek zarządu ING TFI zaznaczył jednak, że przedstawienie czterech statycznych portfeli byłoby zbyt dużym uproszczeniem. Zmieniają się zarówno warunki rynkowe i dostępne rozwiązania, jak i sytuacja życiowa klienta. Fundusze cyklu życia mogą dobrze służyć regularnemu inwestowaniu na jeden długoterminowy cel, ale jedna ścieżka alokacji nie odpowiada na wszystkie potrzeby.

Reklama

Jedną z najważniejszych pułapek jest zbyt późny start. Prelegent zilustrował ją przykładem Anny i Tomka. Anna inwestowała przez pierwszych 15 lat kariery, a następnie przestała dokładać środki. Tomek zaczął dopiero wtedy, gdy ona zakończyła wpłaty. W przedstawionym przykładzie, mimo dłuższego okresu wpłacania pieniędzy i niemal dwukrotnie większej sumy wpłat, nie zdołał jej dogonić. Sosna podkreślał, że czasu nie da się odzyskać samym zwiększaniem wpłat czy ryzyka.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

– Zaczynając dużo wcześniej, można dokupić akcję, można dopłacić więcej środków, można portfel zrobić bardziej agresywny, żeby nadrabiać, natomiast Anna miała więcej czasu, co jest najcenniejszym zasobem przy takim długoterminowym maratonie – zaznaczył Radosław Sosna.

Z tego powodu prelegent zwrócił uwagę również na edukację młodszego pokolenia i budowanie majątku w perspektywie całej rodziny.

Kolejnym problemem jest sprowadzanie wszystkich decyzji klienta do jednego profilu ryzyka. Ta sama osoba może jednocześnie oszczędzać na bliski, konieczny wydatek, odkładać na emeryturę i inwestować z myślą o mniej pilnym marzeniu. Każdy z tych celów ma inny horyzont i priorytet. Zamiast czterech portfeli na kolejne etapy życia Radosław Sosna zaproponował więc myślenie o wielu portfelach funkcjonujących równolegle. Ich konstrukcję porządkował według dwóch osi: krótkiego lub długiego terminu oraz celu koniecznego lub pożądanego. W jego przykładach krótkoterminowe, niezbędne wydatki przemawiały za obligacjami, a cele mniej obligatoryjne dopuszczały udział akcji. Długoterminowe cele konieczne łączył z funduszami cyklu życia, natomiast przy odległych celach dodatkowych wskazywał możliwość bardziej dynamicznego, indywidualnego portfela.

Nawet dobrze dobrane portfele nie wystarczą, jeśli inwestor pod wpływem emocji porzuca plan. Sosna przywołał badania Morningstar dotyczące rynku amerykańskiego, według których niewłaściwy moment zakupów i sprzedaży oraz inne decyzje inwestorów mogą powodować lukę między ich wynikami a wynikami funduszy rzędu 1–2 punktów procentowych. Wspomniał także o badaniach wskazujących większą skalę tego zjawiska. Jego zdaniem na polskim rynku luka behawioralna może być jeszcze wyższa, choć przedstawił to jako własną ocenę. W tym kontekście podkreślał rolę doradcy pomagającego klientowi zachować konsekwencję. Sztuczna inteligencja może wspierać tę pracę, ale – w ocenie prelegenta – nie zastąpi przewodnika, który rozumie sytuację klienta i pomaga mu unikać nerwowych ruchów.

Osobny wątek dotyczył dekumulacji. Sosna zwrócił uwagę, że emerytura bywa traktowana jak meta, podczas gdy może oznaczać początek kolejnych kilkudziesięciu lat zarządzania majątkiem. Ocenił, że w Polsce zarówno myślenie o tej fazie, jak i oferta służących jej rozwiązań pozostają słabo rozwinięte. Zgromadzenie kapitału to zatem tylko część zadania; równie istotne jest zaplanowanie jego wykorzystania przez długi okres.

Członek zarządu ING TFI wskazał także na niewykorzystany potencjał IKE, IKZE, PPE i PPK, również wśród zamożnych klientów. Przekonywał, że korzyści związane z tymi rozwiązaniami zasługują na większą uwagę niż poszukiwanie niewielkich różnic w wynikach inwestycyjnych. Równocześnie zachęcał doradców do wyciszania rynkowego szumu i częstszego sprawdzania, czy zmieniły się cele, potrzeby płynnościowe lub sytuacja życiowa klienta.

Całość spinała metafora podróży pociągiem: zmieniający się za oknem krajobraz przypomina bieżące wydarzenia rynkowe, ale o kierunku podróży decydują tory. W ujęciu Sosny rolą doradcy jest pomóc te tory wyznaczyć i wspierać klienta w realizacji planu. 

– To jest zarządzanie mnogością celów, horyzontów, ryzyk, potrzeb płynnościowych, uwarunkowań podatkowych, uwarunkowań innych i też awersją do ryzyka klienta. I powinniśmy wszyscy wejść w rolę bardziej przewodnika, który przygotuje odpowiedni plan i też pomoże ten plan klientowi zrealizować – podsumował Radosław Sosna.