Cierpliwość popłaca

Inwestorzy szukają najlepszego momentu na wejście na rynek, wysokich zysków i sposobu na uniknięcie strat. Tymczasem o wyniku inwestycji często decyduje coś znacznie mniej efektownego: czas, konsekwencja i trzymanie się rozsądnego planu.

Zbigniew Wójtowicz rozpoczął od słów Paula Samuelsona. Amerykański noblista porównał inwestowanie do obserwowania schnącej farby lub rosnącej trawy. A tym, którzy oczekują większych emocji, radził wyjazd do Las Vegas. Za tą przewrotną myślą kryje się ważna zasada: w inwestowaniu najbardziej imponujące efekty często wymagają czasu.

Ta myśl prowadziła wprost do wyzwania, z którym mierzą się inwestorzy i doradcy finansowi. Klienci przychodzą nie tylko z pieniędzmi do ulokowania. Przynoszą także obawy, oczekiwania i własne wyobrażenia o tym, jak działa rynek.

– Czy to dobry moment na inwestycję? Co wybrać, żeby zarobić? Czy na pewno nie stracę? – te pytania, jak podkreślał Zbigniew Wójtowicz, regularnie powracają w rozmowach z klientami.

Między depozytem a tradingiem

Polski inwestor często wybiera między dwiema skrajnościami. Pierwsza to bezpieczeństwo i krótki horyzont, dlatego tak dużą popularnością cieszą się miesięczne i trzymiesięczne depozyty. Ich zaleta jest oczywista: klient z góry wie, ile otrzyma. Perspektywa zmienia się jednak, gdy zamiast trzech miesięcy spojrzymy na dziesięć lat. Nominalna ochrona kapitału nie chroni wtedy jego siły nabywczej, a realna wartość oszczędności może systematycznie spadać.

Na drugim biegunie jest inwestor, który akceptuje nawet wysokie ryzyko, ale oczekuje szybkich zysków. Wybiera więc trading, dziś dostępny niemal dla każdego za pośrednictwem atrakcyjnych wizualnie i angażujących użytkownika aplikacji. Ich przekaz jest prosty: wystarczy nacisnąć „kup” albo „sprzedaj”.

Łatwość zawierania transakcji nie oznacza jednak łatwości zarabiania. – Prosto wcisnąć guzik „kup”, bardzo łatwo wcisnąć guzik „sprzedaj”. Ale konfrontacja z liczbami pokazuje, że wyniki krótkoterminowego tradingu najczęściej nie zachęcają do kontynuacji – przestrzegał Zbigniew Wójtowicz.

Między krótkoterminowym depozytem a spekulacją jest jednak trzecia droga: rozsądna strategia, ryzyko dopasowane do inwestora i czas potrzebny, by plan mógł zadziałać.

Procent składany potrzebuje przede wszystkim czasu

W tym miejscu Zbigniew Wójtowicz wrócił do obrazu rosnącej trawy i mechanizmu, który za nim stoi – procentu składanego. Przy średniej stopie zwrotu wynoszącej 8% rocznie czas robi ogromną różnicę. Tyle że wykres hipotetycznej, 25-letniej inwestycji nie zawsze przemawia do klienta. Nie widać na nim bess, kryzysów ani emocji, a ćwierć wieku może wydawać się niemal abstrakcją.

Dlatego zamiast teoretycznych wyliczeń Zbigniew Wójtowicz pokazał historię najstarszego funduszu Investors TFI. W ciągu 28 lat wartość jednostki Investor Zrównoważony wzrosła o ponad 1 000%, co odpowiada średniorocznej stopie zwrotu na poziomie 8,9%. Sama roczna wartość może nie robić wielkiego wrażenia. Jej siłę widać dopiero po niemal trzech dekadach działania procentu składanego. Droga do tego wyniku nie była jednak prosta.

„Tym razem może się już nigdy nie podnieść”

Wieloletni wykres porządkuje historię, ale nie oddaje emocji, które towarzyszyły kolejnym kryzysom. Zbigniew Wójtowicz, związany z Investors TFI od 2004 r., obserwował je z bliska. Dzisiejsze punkty i linie oznaczały wówczas realne spadki wyceny, nerwowe decyzje i powracającą obawę, że tym razem rynek może się już nie podnieść.

Historia funduszu Investor Zrównoważony pokazuje jednak, że najlepsze efekty przynosiło przetrwanie trudnych momentów i trzymanie się przyjętej strategii. – Warto było wytrzymać i kontynuować prostą, rozsądną strategię w dobrym funduszu – podkreślał Zbigniew Wójtowicz.

Inwestorzy znacznie mocniej odczuwają spadki niż długotrwałe wzrosty. Kryzysy i bessy szybko stają się głównym tematem mediów. Tymczasem spokojny, wieloletni wzrost rzadko przyciąga uwagę, choć to właśnie on może przesądzić o końcowym wyniku inwestycji.

Pandemia, wojny i kolejne powody, żeby „na chwilę” wyjść z rynku

Podobne wnioski płyną z ostatnich 7,5 roku. Pandemia, wojna w Ukrainie, inne konflikty i wojny handlowe wielokrotnie kusiły inwestorów, by zmienić strategię. Za każdym razem pojawiała się pokusa, by wycofać pieniądze, przeczekać najtrudniejszy moment i wrócić na rynek, gdy sytuacja się uspokoi. Samo wyjście z rynku to dopiero połowa decyzji. Trzeba jeszcze trafnie wybrać moment powrotu. Analiza całego okresu pokazała, że najlepsze efekty przynosiło trzymanie się strategii mimo kolejnych kryzysów.

Najlepsze sesje przychodzą wtedy, gdy inwestora nie ma na rynku

Peter Lynch zauważył, że inwestorzy stracili więcej pieniędzy, przygotowując się na spadki, niż podczas samych spadków. Potwierdzają to wyniki indeksu WIG. W ostatnim ćwierćwieczu przynosił on średnio 8,2% rocznie, ale pominięcie najlepszych sesji wyraźnie obniżało ten wynik. Problem w tym, że takie dni często przychodzą w momentach największej niepewności – gdy po wcześniejszych spadkach wielu inwestorów jest już poza rynkiem. Na tym polega pułapka wyczucia rynku. Inwestor musi podjąć dwie trafne decyzje: wyjść przed spadkiem i wrócić przed odbiciem. Jeśli przegapi choćby kilka najlepszych sesji, jego długoterminowa stopa zwrotu może być znacznie niższa.

Reklama

Najtrudniejsza rekomendacja: nic nie robić

Wystąpienie miało również praktyczny wymiar dla doradców finansowych. Zbigniew Wójtowicz przywołał słowa Charliego Mungera: „Inwestowanie nie polega na kupowaniu i sprzedawaniu, tylko na czekaniu”. W teorii brzmi to prosto. W praktyce rekomendacja, by nie podejmować żadnych działań, może być dla doradcy jedną z najtrudniejszych. Zwłaszcza gdy klient obserwuje spadki, słyszy niepokojące wiadomości i oczekuje reakcji. Doradca mówi wtedy: „Nie róbmy nic”.  Jeszcze trudniejsze jest przekonanie klienta do utrzymania długoterminowej strategii, gdy w obliczu spadków domaga się on reakcji.

Potrzeba działania może być jednym z największych przeciwników długoterminowego inwestora. Kupno lub sprzedaż dają poczucie kontroli nad sytuacją. Czekanie nie przynosi podobnej satysfakcji, choć w perspektywie wielu lat może okazać się znacznie skuteczniejszą strategią.

Nie tylko stopa zwrotu. Kapitał, który może zmienić życie

Na zakończenie Zbigniew Wójtowicz opowiedział historię klienta Investors TFI – pracownika firmy produkcyjnej, który w lipcu 2001 r. zaczął budować kapitał emerytalny w funduszu Investor Zrównoważony, a inwestycję zakończył w kwietniu 2026 r. W ciągu tych 25 lat doświadczył kryzysów, bess i okresów gwałtownej niepewności. Nie musiał jednak być ekspertem od finansów ani przewidywać kolejnych zwrotów na rynku. Wystarczyły konsekwencja i czas. Dzięki nim zgromadził kapitał, który może realnie poprawić jakość jego życia po zakończeniu aktywności zawodowej.

Nie zgubić długiego terminu

Końcowe przesłanie wystąpienia było skierowane przede wszystkim do uczestników rynku, którzy każdego dnia muszą myśleć o kolejnym kwartale, roku, decyzji banku centralnego czy wydarzeniu geopolitycznym. 

Prezes Investors TFI nie przekonywał, że należy ignorować bieżącą sytuację ani że każda inwestycja pozostawiona na odpowiednio długo przyniesie sukces. Podkreślał rolę właściwego dopasowania strategii do horyzontu, celu, oczekiwanej stopy zwrotu oraz akceptowanego ryzyka. Najważniejsze, by myśląc o tym, co wydarzy się w następnym kwartale czy roku, nie można tracić z pola widzenia perspektywy wielu lat.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się