Prezydent podpisał ustawę o OKI. Nowe konta mają ruszyć od 2027 roku

Prezydent podpisał ustawę z 3 lipca 2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych. Tym samym zniknęła jedna z najważniejszych niewiadomych dotyczących nowego rozwiązania, które ma zachęcać Polaków do inwestowania i jednocześnie zwiększyć strumień kapitału trafiającego na krajowy rynek. Przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

- OKI to wrota do dużych, a w długim terminie wręcz ogromnych oszczędności podatkowych. Konstrukcja OKI jest złożona, wręcz skomplikowana, ale właśnie w tej złożoności tkwi potencjał całego rozwiązania. OKI może stać się podstawowym kontem inwestycyjnym nie tylko dla osób mieszczących się w limitach zwolnienia, lecz także dla inwestujących w ETF-y, fundusze i akcje na rynkach zagranicznych. Podatek Domańskiego (od aktywów) namiesza na rynku i z czasem może stać się słynniejszy niż podatek Belki – mówi Michał Duniec, prezes Analiz Online

Rząd szacuje, że dzięki OKI na Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie może trafić około 25 mld zł do 2030 r. i 74 mld zł do 2040 r.

Jak będzie działać OKI?

Osobiste Konto Inwestycyjne będzie dobrowolnym rachunkiem przeznaczonym zarówno do oszczędzania, jak i inwestowania. Będzie można na nim gromadzić m.in. akcje, obligacje, jednostki funduszy inwestycyjnych, ETF-y oraz środki pieniężne. W przeciwieństwie do IKE i IKZE ustawa nie przewiduje rocznego limitu wpłat ani konieczności czekania z wypłatą pieniędzy do osiągnięcia wieku emerytalnego.

Najważniejszą korzyścią będzie preferencja podatkowa. Aktywa inwestycyjne o wartości do 100 tys. zł będą mogły korzystać ze zwolnienia z podatku od zysków kapitałowych. W ramach tego limitu maksymalnie 25 tys. zł będzie mogła stanowić część oszczędnościowa, obejmująca m.in. lokaty, detaliczne obligacje skarbowe czy wybrane produkty o najniższym ryzyku. Limity 100 tys. zł i 25 tys. zł nie sumują się więc do 125 tys. zł. Od 2030 r. mają być waloryzowane wraz z inflacją.

Od nadwyżki ponad ustawowe limity, a także od aktywów niespełniających warunków zwolnienia, zamiast klasycznego 19-proc. podatku od osiągniętego zysku pobierany będzie podatek od wartości aktywów. W 2027 r. jego stawka ma wynieść 0,85%. W kolejnych latach będzie odpowiadała 19% stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października poprzedniego roku, ale nie będzie mogła spaść poniżej 0,1%.

To istotna różnica wobec zwykłego rachunku inwestycyjnego. W przypadku OKI podatek może pojawić się w części nieobjętej zwolnieniem niezależnie od tego, czy inwestor rzeczywiście zrealizował zysk. Przy niskich stopach zwrotu, a tym bardziej w okresach strat, będzie to jeden z elementów wymagających szczególnie czytelnego wyjaśnienia klientom.

Reklama

Fundusze na OKI – kluczowy będzie próg 70%

Dla klientów TFI szczególne znaczenie będzie miało rozróżnienie między funduszami spełniającymi kryteria preferencji a pozostałymi produktami.

Aby jednostki funduszu mogły korzystać ze zwolnienia w ramach inwestycyjnego limitu 100 tys. zł, statut lub polityka inwestycyjna funduszu powinny przewidywać utrzymywanie co najmniej 70% aktywów kwalifikowanych. Należą do nich przede wszystkim obligacje, listy zastawne i bony skarbowe denominowane w złotych, akcje spółek, których kapitał zakładowy jest denominowany w złotych, oraz środki pieniężne w polskiej walucie.

Fundusze inwestujące w dużym stopniu za granicą również będą mogły znaleźć się na OKI. Jeżeli jednak nie spełnią wymogu 70%, wartość ich jednostek nie będzie korzystała ze zwolnienia i zostanie objęta podatkiem od aktywów.

Jeszcze ostrzejsze wymagania dotyczą części oszczędnościowej. Fundusz musi nie tylko spełniać wymóg dotyczący aktywów kwalifikowanych, ale również posiadać najniższy poziom wskaźnika ryzyka SRI, czyli 1 w siedmiostopniowej skali. Obecnie kryterium to spełniają zaledwie cztery fundusze. Większość popularnych funduszy dłużnych trafi więc do części inwestycyjnej, a nie do oszczędnościowego limitu 25 tys. zł.

Podpis to dopiero początek. Co zdecyduje o sukcesie OKI?

Preferencje podatkowe mają skłonić Polaków do przesunięcia części oszczędności z lokat i rachunków bankowych w kierunku rynku kapitałowego. Skala potencjalnego zainteresowania może być duża. W scenariuszu bazowym przedstawionym przez Biuro Maklerskie PKO BP mowa jest o ponad 2 mln rachunków w ciągu pierwszych trzech lat i aktywach przekraczających 100 mld zł. W perspektywie pięciu lat ich wartość mogłaby sięgnąć nawet 200 mld zł.

Sama korzyść podatkowa nie gwarantuje jednak realizacji tych prognoz. Podczas konferencji poświęconej OKI przedstawiciele rynku podkreślali, że powodzenie programu będzie zależało również od jakości promocji, przygotowania operacyjnego instytucji oraz przede wszystkim od tego, czy otwarcie i obsługa konta będą dla klienta proste. Skomplikowany formularz, nieczytelny interfejs albo różne informacje przekazywane przez bank, brokera i TFI mogą skutecznie zniechęcić osoby, które dotąd nie inwestowały.

To właśnie pozyskanie nowych inwestorów, a nie jedynie przeniesienie już istniejących aktywów na rachunki korzystniejsze podatkowo, ma być jednym z podstawowych mierników powodzenia projektu. Branża zwraca uwagę, że większość finansowych aktywów Polaków nadal znajduje się w produktach bankowych i dłużnych. Udział akcji – posiadanych bezpośrednio lub poprzez fundusze – pozostaje niewielki. OKI mają więc pomóc w przejściu od „kultury odkładania” do „kultury inwestowania”.

Duże znaczenie będzie miała edukacja. Komunikacja nie powinna zaczynać się od przepisów, ustawowych definicji i ankiet, ale od odpowiedzi na praktyczne pytania: ile można zainwestować bez podatku, kiedy można wypłacić pieniądze, które produkty korzystają ze zwolnienia, kiedy może pojawić się podatek i jakie ryzyko ponosi inwestor.

Rynek postuluje również czytelne i jednolite oznaczanie produktów oferowanych w ramach OKI. Klient powinien móc łatwo sprawdzić, czy dany fundusz lub instrument mieści się w limicie zwolnionym z podatku, czy też jego wartość będzie opodatkowana. W przypadku funduszy będzie to szczególnie istotne ze względu na wymóg 70% aktywów kwalifikowanych.

Istotnym elementem będzie również dostosowanie regulacji do potrzeb osób rozpoczynających inwestowanie. Nadzór zapowiadał prace nad wytycznymi dotyczącymi m.in. MiFID, badania adekwatności, marketingu i portfeli modelowych, tak aby regulacje chroniły inwestora, ale jednocześnie nie tworzyły niepotrzebnych barier w dostępie do produktów.

Branża zwraca też uwagę na ryzyko rozczarowania nowych klientów w przypadku spadków na giełdzie niedługo po uruchomieniu OKI. Szczególnie istotna będzie więc uczciwa komunikacja ryzyka, w tym wyjaśnienie, że w części rachunku nieobjętej zwolnieniem podatek od aktywów może pojawić się również wtedy, gdy inwestycja w danym okresie przyniesie stratę.

Ostatecznie sukces OKI nie powinien być oceniany wyłącznie przez wartość pieniędzy zgromadzonych na rachunkach. Ważniejsze będzie to, ilu nowych inwestorów uda się przyciągnąć, czy napływy okażą się trwałe, czy wzrośnie udział instrumentów udziałowych w portfelach gospodarstw domowych i czy dodatkowy kapitał rzeczywiście zacznie finansować polskie przedsiębiorstwa.

Jeżeli natomiast wdrożenie okaże się zbyt skomplikowane, istnieje ryzyko, że OKI staną się przede wszystkim narzędziem optymalizacji podatkowej dla osób, które już dzisiaj aktywnie inwestują, zamiast szeroką bramą prowadzącą nowych klientów na rynek kapitałowy.

Więcej o warunkach powodzenia nowego rozwiązania pisaliśmy w artykule „OKI mają przyciągnąć Polaków na rynek kapitałowy. Branża wskazuje jednak warunki sukcesu”.

OKI bezpośrednio w TFI albo pod jednym parasolem

Ustawa przewiduje kilka modeli prowadzenia OKI. Towarzystwo funduszy inwestycyjnych będzie mogło prowadzić konto bezpośrednio poprzez wyodrębniony zapis w rejestrze uczestników.

Drugim rozwiązaniem będzie OKI parasolowe. Bank lub dom maklerski będzie mógł połączyć w ramach jednej umowy część bankową, funduszową i maklerską. Dzięki temu klient uzyska dostęp do różnych klas aktywów w ramach jednego rozwiązania, a koordynator konta będzie zbierał informacje o aktywach znajdujących się w poszczególnych jego częściach.

Reklama

TFI już szykują ofertę pod OKI

Towarzystwa funduszy inwestycyjnych rozpoczęły przygotowania jeszcze przed decyzją prezydenta. Podpisanie ustawy usuwa więc czynnik, który sprawiał, że część firm prowadziła dotychczas prace warunkowo i odkładała pełne wdrożenie technologiczne lub operacyjne do zakończenia procesu legislacyjnego.

Strategie TFI są różne. PKO TFI chce postawić na rozwiązanie grupowe, łączące ofertę banku, TFI i biura maklerskiego. Od 1 stycznia 2027 r. w ramach jednej umowy mają być dostępne m.in. lokaty, fundusze, obligacje skarbowe, akcje i ETF-y.

Generali Investments TFI przygotowuje zarówno bezpośrednie funduszowe OKI, jak i współpracę z partnerami prowadzącymi konta parasolowe. Zamierza również dostosować wybrane subfundusze do wymogu 70% aktywów kwalifikowanych i rozważa produkt mieszczący się w bardziej rygorystycznej części oszczędnościowej.

PZU TFI chce udostępnić wszystkie fundusze otwarte – zarówno aktywne, jak i indeksowe – choć tylko część będzie korzystała ze zwolnienia podatkowego. Skarbiec TFI także planuje szeroką ofertę i własne funduszowe OKI, a jednocześnie chce udostępniać swoje produkty poprzez zewnętrznych dystrybutorów. Podobnie szerokie podejście deklaruje QUERCUS TFI.

Inne firmy wolą ograniczyć półkę do produktów spełniających ustawowe kryteria. Investors TFI wskazało sześć funduszy, które zamierza udostępnić w ramach OKI, natomiast mTFI i Allianz Polska TFI chcą skoncentrować się na wybranych funduszach kwalifikowanych. Erste TFI, ING TFI, VIG/C-QUADRAT TFI i Esaliens TFI również potwierdziły zamiar wdrożenia OKI, choć nie ujawniły jeszcze szczegółów.

W wielu przypadkach przygotowanie oferty nie będzie wymagało budowania całkowicie nowych produktów. TFI analizują przede wszystkim statuty i polityki inwestycyjne istniejących funduszy. Czasem wystarczy podniesienie statutowego minimum udziału polskich aktywów do wymaganych 70%, bez faktycznej zmiany sposobu zarządzania portfelem.

Więcej o tym, jak poszczególne TFI przygotowują się do wprowadzenia OKI, pisaliśmy w naszej ankiecie branżowej: „TFI szykują fundusze pod OKI. Najpierw jednak potrzebny jest podpis prezydenta”.

Podpis prezydenta sprawia, że najważniejsza formalna niewiadoma została usunięta. Teraz zaczyna się właściwy wyścig o klienta. O jego wyniku zdecyduje nie tylko wysokość podatkowej zachęty i atrakcyjność funduszy, ale też prostota oferty, jakość dystrybucji, edukacja i to, czy instytucjom uda się przekonać do inwestowania osoby, które dotychczas trzymały swoje oszczędności poza rynkiem kapitałowym.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się