Transfer środków między IKE, IKZE, PPK i PPE – kiedy jest możliwy?

Środki z IKE, IKZE, PPK i PPE można w określonych sytuacjach przenosić bez ich wypłacania na zwykły rachunek. Nie każdy transfer jest jednak dozwolony. Sprawdź, kiedy można przenieść oszczędności między programami, a kiedy transfer jest możliwy tylko w ramach tego samego rodzaju konta.

Co to jest wypłata transferowa?

Wypłata transferowa oznacza przeniesienie oszczędności z jednego rachunku lub programu emerytalnego do innego w sposób przewidziany w przepisach. To ważne rozróżnienie: transfer nie jest tym samym co wypłata pieniędzy na własny rachunek bankowy ani wcześniejszy zwrot środków.

Prawidłowo przeprowadzony transfer pozwala co do zasady zachować ciągłość preferencji podatkowych. Nie jest również traktowany jak zwykła nowa wpłata wykorzystująca roczny limit IKE lub IKZE.

Możliwe kierunki zależą jednak od rodzaju produktu.

Podstawowe zasady działania poszczególnych rozwiązań opisujemy w poradnikach:

• IKE – co to jest i jak działa?
• IKZE – co to jest i jak działa?
• Co to jest PPK?
• PPE – czym jest Pracowniczy Program Emerytalny?

 

Jakie transfery między IKE, IKZE, PPK i PPE są możliwe?

Najważniejsze kierunki można podsumować następująco:

 

Tabela pokazuje najważniejsze relacje. Szczegóły zależą m.in. od tego, czy transfer dotyczy własnych pieniędzy oszczędzającego, zmiany pracodawcy czy środków otrzymywanych po zmarłym.

Transfer IKE do innego IKE

Jeżeli chcesz zmienić instytucję prowadzącą IKE, możesz przenieść oszczędności na nowe IKE w ramach wypłaty transferowej. Najpierw zawierasz umowę o prowadzenie IKE z nową instytucją, a następnie składasz dyspozycję transferu dotychczasowemu dostawcy. Co do zasady transfer obejmuje całość środków zgromadzonych na IKE. Wyjątki dotyczą m.in. określonych transferów pomiędzy funduszami inwestycyjnymi zarządzanymi przez to samo towarzystwo.

Dzięki wypłacie transferowej nie trzeba likwidować IKE i wypłacać środków na zwykły rachunek, co mogłoby powodować konsekwencje podatkowe.

Czy można przenieść IKE do PPE?

Tak. Osoba będąca uczestnikiem pracowniczego programu emerytalnego może dokonać wypłaty transferowej z własnego IKE do PPE. Środki trafiają wówczas do programu emerytalnego i są traktowane zgodnie z zasadami PPE.

Transfer IKE → PPE jest więc jednym z wyjątków od zasady, że środki z indywidualnego konta można przenosić jedynie do rachunku tego samego rodzaju.

Jeżeli chcesz dokładniej porównać oba rozwiązania pracownicze, zobacz PPE a PPK – podobieństwa i różnice.

Czy można przenieść PPE na IKE?

Tak, ale nie w każdej chwili. Wypłata transferowa z PPE nie może co do zasady nastąpić, kiedy uczestnik nadal pozostaje w stosunku pracy z pracodawcą prowadzącym ten program.

Transfer PPE → IKE jest możliwy m.in. po zakończeniu zatrudnienia u pracodawcy prowadzącego PPE albo w określonych przypadkach likwidacji programu. To rozwiązanie pozwala kontynuować oszczędzanie poza programem byłego pracodawcy bez konieczności wypłacania pieniędzy na zwykły rachunek.

Trzeba jednak pamiętać o ważnej konsekwencji. Jeżeli środki zostały wcześniej przeniesione z PPE na IKE, a następnie oszczędzający dokona wcześniejszego zwrotu z IKE, instytucja prowadząca IKE przekazuje do ZUS kwotę odpowiadającą 30% sumy składek podstawowych wpłaconych wcześniej do PPE.

Czy można przenieść PPE do nowego PPE?

Tak, w przypadkach przewidzianych przez ustawę. Ma to znaczenie przede wszystkim przy zmianie miejsca pracy, jeżeli nowy pracodawca również prowadzi PPE.

Nie można jednak swobodnie transferować pieniędzy ze starego PPE w czasie, gdy nadal trwa zatrudnienie u pracodawcy prowadzącego ten program, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek, np. związany z jego likwidacją.

Czy można przenieść PPE do PPK?

Nie. Przepisy nie przewidują transferu własnych środków uczestnika z PPE do PPK. Oznacza to, że jeżeli poprzedni pracodawca prowadził PPE, a nowy pracodawca oferuje PPK, pieniędzy ze starego PPE nie można po prostu przenieść na nowe PPK.

Możliwe może być natomiast przeniesienie środków z PPE na IKE po spełnieniu ustawowych warunków.

Transfer PPK przy zmianie pracodawcy

Zmiana pracodawcy często oznacza powstanie nowego rachunku PPK. Uczestnik może mieć jednocześnie więcej niż jeden rachunek PPK, ale przepisy przewidują mechanizm pozwalający połączyć oszczędności.

Po zawarciu umowy o prowadzenie PPK u nowego pracodawcy pracownik informuje go o swoich wcześniejszych rachunkach PPK. Nowy pracodawca informuje następnie pracownika o obowiązku złożenia w jego imieniu wniosku o wypłatę transferową ze starych rachunków na nowe PPK.

Jeżeli pracownik nie chce transferu, może się mu sprzeciwić. Brak sprzeciwu oznacza, że środki zostaną przeniesione.

Nie jest więc całkiem precyzyjne stwierdzenie, że transfer PPK przy zmianie zatrudnienia zawsze wymaga aktywnej decyzji uczestnika. Mechanizm ustawowy działa raczej odwrotnie: transfer jest procedurą domyślną, ale uczestnik może zdecydować o pozostawieniu pieniędzy na poprzednim rachunku.

Czy warto łączyć kilka rachunków PPK?

Nie ma obowiązku przenoszenia wszystkich pieniędzy na jeden rachunek, jeżeli uczestnik sprzeciwi się transferowi. Pozostawienie kilku PPK oznacza jednak konieczność zarządzania kilkoma rachunkami i instytucjami.

Z drugiej strony transfer nie powinien być oceniany wyłącznie przez pryzmat wygody. Warto porównać m.in.:

• wyniki odpowiednich funduszy zdefiniowanej daty,
• koszty,
• sposób zarządzania,
• wygodę dostępu do rachunku,
• własne potrzeby dotyczące późniejszego dysponowania pieniędzmi.

Czy można przenieść własne PPK na IKE?

Co do zasady nie. Uczestnik PPK nie może po prostu zakończyć pracy i przetransferować własnych pieniędzy z PPK na swoje IKE.

Ustawa przewiduje transfer PPK → IKE przede wszystkim w innym przypadku: po śmierci uczestnika PPK.

To ważne, ponieważ starsze materiały często formułują zasadę „PPK nie można przenieść na IKE” zbyt szeroko.

Co dzieje się z PPK po śmierci uczestnika?

W przypadku śmierci uczestnika PPK przepisy dają małżonkowi i innym osobom uprawnionym kilka możliwości.

W zakresie przewidzianym ustawą środki mogą zostać:

• przeniesione na PPK osoby uprawnionej,
• przeniesione na jej IKE,
• przeniesione do jej PPE,
• albo zwrócone w formie pieniężnej.

Jeżeli zmarły pozostawał w związku małżeńskim, najpierw rozliczana jest część środków objęta małżeńską wspólnością majątkową.

Dopiero pozostałe środki są przekazywane osobom wskazanym przez uczestnika albo spadkobiercom.

Czy można przenieść własne PPK do PPE?

Nie. Podobnie jak w przypadku IKE, możliwość transferu PPK → PPE dotyczy szczególnych sytuacji związanych ze śmiercią uczestnika.

Osoba uprawniona do środków po zmarłym uczestniku PPK może w określonych przypadkach przenieść je do własnego PPE.

Nie oznacza to jednak, że aktywny uczestnik PPK może swobodnie przenieść swoje oszczędności do PPE.

Transfer IKZE – tylko do innego IKZE

IKZE działa inaczej niż IKE. Własne oszczędności zgromadzone na IKZE można przenieść wyłącznie do innej instytucji prowadzącej IKZE.

Nie można dokonać wypłaty transferowej:

• z IKZE na IKE,
• z IKZE do PPE,
• z IKZE do PPK,
• z IKE, PPE lub PPK na IKZE.

Historycznym wyjątkiem był 2012 rok, gdy przez ograniczony czas możliwy był transfer z IKE do IKZE. Nie jest to obecnie dostępne rozwiązanie.

Więcej o różnicach między tymi rachunkami znajdziesz w artykule IKE czy IKZE – co się bardziej opłaca?.

Co z IKZE po śmierci oszczędzającego?

Osoba uprawniona do pieniędzy z IKZE może:

• otrzymać wypłatę środków albo
• przenieść całość przysługujących jej środków na własne IKZE.

Nie może natomiast przenieść odziedziczonego IKZE na IKE, PPE ani PPK. To kolejna ważna różnica względem IKE.

IKE po śmierci oszczędzającego

W przypadku IKE możliwości są szersze. 

Osoba uprawniona może otrzymać środki albo dokonać wypłaty transferowej:

• na własne IKE,
• do PPE, którego jest uczestnikiem.

Wypłata po zmarłym korzysta z preferencji przewidzianych dla IKE i nie jest tym samym co wcześniejszy zwrot dokonywany przez samego oszczędzającego.

A co z OIPE?

Obecny system oszczędzania emerytalnego obejmuje również OIPE, czyli Ogólnoeuropejski Indywidualny Produkt Emerytalny.

Przepisy przewidują możliwość transferów między IKE i OIPE.

Możliwy jest m.in.:

• transfer z subkonta OIPE na IKE,
• transfer z IKE na subkonto OIPE.

W przypadku transferu IKE → OIPE obowiązują dodatkowe warunki. Transfer jest możliwy m.in. pod warunkiem, że z IKE nie dokonywano wcześniej częściowych zwrotów oraz nie przyjęto na nie wypłaty transferowej z PPE.

OIPE nie tworzy natomiast bezpośredniego kanału transferowego pomiędzy IKZE, PPK czy PPE.

Czy wypłata transferowa wykorzystuje roczny limit IKE lub IKZE?

Nie należy utożsamiać wypłaty transferowej ze zwykłą wpłatą. Przeniesienie środków zgodnie z ustawową procedurą nie powoduje „zużycia” rocznego limitu wpłat w taki sposób jak zwykłe zasilenie IKE czy IKZE własnymi pieniędzmi. Dzięki temu można np. przenieść cały kapitał z jednego IKE do drugiego niezależnie od wysokości bieżącego limitu rocznych wpłat.

Aktualne limity znajdziesz w zestawieniu Limity wpłat na IKE, IKZE, OIPE i PPE.

Czy transfer może kosztować?

Tak, w określonych przypadkach.

Umowa o prowadzenie IKE lub IKZE może przewidywać dodatkową opłatę za transfer dokonany w okresie nie dłuższym niż pierwsze 12 miesięcy obowiązywania umowy. Nie oznacza to jednak, że każdy transfer po upływie roku musi być całkowicie bezpłatny. W przypadku rachunków maklerskich przepisy dopuszczają również określone opłaty związane z przeniesieniem papierów wartościowych, instrumentów finansowych lub środków pieniężnych. Dlatego przed zmianą instytucji warto sprawdzić aktualną tabelę opłat.

Transfer czy wypłata pieniędzy – dlaczego to ma znaczenie?

Jeżeli celem jest przeniesienie oszczędności do innego uprawnionego produktu, nie należy najpierw wypłacać pieniędzy na zwykły rachunek bankowy. Taka operacja może być zwrotem lub wypłatą i powodować konsekwencje podatkowe, których prawidłowa wypłata transferowa pozwala uniknąć.

Najpierw należy ustalić, czy przepisy pozwalają na transfer w wybranym kierunku, a następnie skorzystać z procedury wymaganej przez instytucję prowadzącą produkt docelowy.

Najważniejsze zasady transferów IKE, IKZE, PPK i PPE

• IKE można przenieść do innego IKE, do PPE, a w określonych przypadkach także do OIPE.
• PPE można w ustawowych przypadkach przenieść do innego PPE albo na IKE.
• PPK uczestnika można przenosić pomiędzy rachunkami PPK.
• Własnych środków z PPK nie można dowolnie transferować do IKE ani PPE.
• Po śmierci uczestnika PPK osoba uprawniona może przenieść środki m.in. na własne PPK, IKE lub PPE.
• IKZE można przenosić zasadniczo tylko pomiędzy rachunkami IKZE.
• Środki po zmarłym posiadaczu IKZE można transferować wyłącznie na własne IKZE osoby uprawnionej.
• Nie ma obecnie transferu IKE ↔ IKZE.
• Nie ma transferu PPE → PPK dla aktywnego uczestnika.
• Wypłata transferowa nie jest tym samym co wcześniejsze wycofanie pieniędzy.