5 mitów o warunkach gromadzenia oszczędności w IKE i IKZE

Według najnowszych dostępnych danych KNF - na koniec 2021 roku - aktywne konta IKE posiadało 796 tysięcy Polek i Polaków oraz 463 tysiące IKZE. Pomimo że aktywa zgromadzone na obu kontach są coraz wyższe, to jednak w przeszłości liczba aktywnych kont IKE (1,01 mln w I półroczu 2019 r) i IKZE (731 tys. na koniec 2018 r.) była dużo wyższa.

Reklama

Jaka jest tego przyczyna? Ta, że większość uprawnionych do posiadania kont Polaków nie zna tych produktów. Co więcej, często mamy całkowicie błędne wyobrażenia na ich temat.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

Przeczytaj także: IKE czy IKZE - Co się bardziej opłaca?

Powinniśmy wiedzieć, iż nieprawdą jest, że:

MIT PIERWSZY - oszczędzając w IKE lub IKZE, blokuję sobie dostęp do pieniędzy aż do emerytury.

Gromadząc oszczędności w obu produktach, zawsze zachowujemy prawo do dokonania wypłaty środków. Jeżeli dokonamy jej przed ukończeniem 60. roku życia w przypadku IKE lub 65. roku przy IKZE, utracimy jedynie ulgi podatkowe, w dodatku nie wszystkie.

W przypadku IKE zapłacimy podatek Belki, natomiast przy IKZE zachowamy ulgę w podatku Belki i zapłacimy podatek PIT od wypłaty według odpowiedniej skali podatkowej (utracimy odpis podatkowy otrzymany w momencie dokonywania wpłat). Jeżeli od 1 lipca br. stawka podstawowa podatku PIT spadnie do 12 proc., to utrata ulgi w odpisie podatkowych będzie symboliczna (zamiast 10 proc. podatku ryczałtowego płaconego po 65 roku życia, zapłacimy podatek jedynie o 2 pkt. procentowe wyższy).

Część osób, wiedząc o możliwości dokonania zwrotu środków (to formalna nazwa wypłaty dokonywanej przed ukończeniem 60. lub 65. roku życia), jest przekonana, że konsekwencją takiego kroku jest:

MIT DRUGI - utrata prawa do założenia IKE lub IKZE przy wcześniejszej wypłacie

To także nieprawda. Można wielokrotnie zakładać i zamykać IKE i IKZE. Utrata prawa do ponownego założenia konta następuje dopiero wówczas, gdy dokonamy wypłaty środków po ukończeniu 60 lat dla IKE i 65 lat dla IKZE.

MIT TRZECI - zakładając IKE lub IKZE zobowiązuję się do systematycznych wpłat.

W rzeczywistości wpłacamy środki na oba konta z dowolną częstotliwością. Aby uzyskać prawo do wypłaty z ulgami podatkowymi – bez podatku Belki w IKE i z niższą stawką podatku PIT (10%) w IKZE – musimy dokonać wpłat w pięciu dowolnych latach kalendarzowych lub w IKE dokonać co najmniej połowy wpłat na pięć lat przed żądaniem dokonania wypłaty.

Wystarczy, że w przyszłości, poza wpłatą otwierającą rejestr w IKE lub IKZE, dokonamy jedynie symbolicznych dopłat, aby uzyskać prawo do ulg podatkowych. Natomiast jeżeli nie spełnimy tego minimalnego wymogu systematyczności, to i tak wybrany przez nas podmiot zarządzający nie będzie mógł obciążać nas z tego tytułu żadnymi kosztami, a jedynie będzie miał prawo do rozwiązania z nami umowy i do zwrotu naszych środków.

MIT CZWARTY - IKE i IKZE są mało elastyczne.

IKE i IKZE to w rzeczywistości opakowanie nakładane na istniejące, dobrze nam znane produkty, takie jak: fundusz inwestycyjny, polisa na życie z funduszami kapitałowymi, depozyt bankowy, rachunek maklerski. Jedynie piąta forma – dobrowolny fundusz emerytalny – jest odrębnym produktem oferowanym wyłącznie w postaci IKE lub IKZE.

Jeżeli jako formę IKE lub IKZE wybierzemy na przykład jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego, to jest to bardzo elastyczny produkt, w którym możemy dokonać wpłaty do jednego lub kilku funduszy oferowanych w ramach IKE lub IKZE przez dane TFI. Będziemy mogli w przyszłości dokonywać zmiany wybranych funduszy, a także przenoszenia środków między tymi funduszami. Najczęściej takie zmiany są bezpłatne.

MIT PIĄTY – niewielkie limity wpłat

Jedynymi ograniczeniami nałożonymi na oba produkty są roczne limity wpłat oraz to, że możemy mieć tylko jedno IKE i jedno IKZE. Jednak limity wpłat są stosunkowo wysokie, ponieważ dla IKE odpowiadają 300%, a dla IKZE 120% średniego prognozowanego w ustawie budżetowej na dany rok wynagrodzenia. W 2022 roku możemy wpłacić na IKE 17 776 zł, a na IKZE 7 106,40 zł. Osoby samozatrudnione od ubiegłego roku mają podwyższony limit wpłat na IKZE do 180 proc. średniego wynagrodzenia, czyli do kwoty 10 659,60 zł w bieżącym roku.  

Dlaczego spada liczba kont IKE i IKZE?

Paradoksalnie wynika to z największej zalety tej formy oszczędzania: bardzo dużej płynności i stosunkowo niewielkich konsekwencji dla uczestnika, z której osoby znające zasady IKE i IKZE chętnie korzystają, szczególnie podczas nerwowych sytuacji na rynkach (ostatnio w marcu 2021 roku).