Jak inwestować, by wygrać z inflacją

Banki reagują opieszale na wzrost stóp procentowych przy oferowaniu depozytów. Jeżeli proponują oprocentowanie przewyższające 2-3 proc. rocznie, to najczęściej do określonej kwoty, na określony czas (od 3 do 6 miesięcy) i tylko dla nowych klientów.  Jednak nawet taka oferta nie daje szans na zachowanie siły nabywczej, gdyż inflacja w najbliższych 12 miesiącach może być nawet dwucyfrowa.

Reklama

Jakie są alternatywy?

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

Obligacje indeksowane poziomem inflacji

Najprostszą alternatywą są obligacje detaliczne, których oprocentowanie jest dostosowywane do poziomu inflacji. Aktualnie mamy do wyboru trzy rodzaje obligacji:

• 4-letnie obligacje Skarbu Państwa
• 10-letnie obligacje Skarbu Państwa
• 6-letnie obligacje Skarbu Państwa Rodzinne.

Sama nazwa obligacji sugeruje, że nabywca tych obligacji ma zapewnioną stopę zwrotu przewyższającą inflację, ponieważ stopa odsetek jest określana w stosunku do stopy inflacji powiększonej o dodatkową marżę. Roczna marża jest najniższa w przypadku obligacji 4-letnich (1 proc.) a najwyższa przy zakupie obligacji 6-letnich (1,5 proc.). Natomiast obligacje 10-letnie oferują marżę na poziomie 1,25 procent.

W rzeczywistości obligacje tego rodzaju nie zabezpieczają naszych oszczędności przed inflacją, z tego powodu, że w pierwszym roku są obligacjami o stałym oprocentowaniu wynoszącym odpowiednio: 1,8 proc. dla obligacji 4-letnich, 2 proc. dla obligacji 6-letnich i 2,2 proc. dla obligacji 10-letnich.

Kluczowa dla posiadaczy tych obligacji będzie inflacja w pierwszych 12-tu miesiącach trwania inwestycji.  Jeżeli inflacja przekroczy 10 proc., to realna strata poniesiona w pierwszym roku będzie tak wysoka (stopa inflacji minus stałe oprocentowanie), że tylko obligacje 10-letnie będą dawały szansę na utrzymanie realnej wartości środków – pełne zamortyzowanie pierwszorocznej realnej straty i to dopiero po 10 latach.

Fundusze obligacji zmiennokuponowych

Fundusze obligacji zmiennokuponowych (nazywane funduszami obligacji krótkoterminowych) zdecydowaną większość aktywów inwestują w obligacje o zmiennej stopie odsetek: obligacje skarbowe, obligacje samorządowe i obligacje korporacyjne.  Oprocentowanie takich obligacji jest ustalane na podstawie aktualnej stawki WIBOR 3-miesięczny lub WIBOR 6-miesięczny, powiększonej o marżę w wysokości 1-3 pkt procentowych. Aktualna (w dniu 18 marca) wysokość WIBOR 3 i 6-miesięczny wynosi odpowiednio: 4,2 proc. i 4,57 procent. Gdy przyjmiemy marżę na średnim poziomie 1,5-2 pkt. procentowe, to rentowność brutto portfela funduszu obligacji zmiennokuponowych wyniesie aktualnie około 6 procent. Pomniejszając tę rentowność o koszty potrącane z aktywów funduszu wysokości 1-1,5 rocznie (w tym opłatę za zarządzanie), rentowność netto przeciętnego funduszu zmiennokuponowego wynosi obecnie 4,5-5 procent.

Jeżeli stopy procentowe będą nadal podnoszone i tym samym będzie zwiększała się podstawa naliczenia wysokości odsetek (stawki WIBOR), to przyszła rentowność netto funduszy powinna być coraz wyższa. Taki proces podnoszenia rentowności funduszy obligacji krótkoterminowych będzie trwał do momentu, gdy stawki WIBOR zaczną spadać.

Jeżeli spełni się prognoza dwucyfrowego poziomu inflacji w okresie najbliższych 12 miesięcy, to również fundusze obligacji krótkoterminowych nie pozwolą ich uczestnikom wygrać z inflacją.

Nadzieja w funduszach obligacji o stałym oprocentowaniu

Rosnąca inflacja, rosnące stopy procentowe rujnują wyniki funduszy obligacji o stałym oprocentowaniu. To wynika z tego, że obligacje o stałym kuponie dostosowują się do zmieniających się stóp procentowych, nie poprzez zmianę stopy odsetek (bo odsetki są stałe), ale zmianę wyceny obligacji na rynku wtórnym. Gdy stopy procentowe rosną, tak jak w okresie ostatnich miesięcy, to obligacje są wyceniane na rynku wtórnym coraz niżej. Stąd właśnie głębokie spadki funduszy obligacji na średnim poziomie około 10 procent w okresie ostatnich 12 miesięcy.

Dalszy wzrost stóp procentowych będzie skutkował coraz niższymi wycenami obligacji stałokuponowych na rynku wtórnym – coraz większymi stratami uczestników funduszy obligacji długoterminowych.  Ten proces będzie trwał do czasu odwrócenia się trendu – do momentu, gdy inflacja zacznie spadać.

Gdy inflacja zacznie spadać, uczestnicy funduszy obligacji długoterminowych zaczną odnosić aż dwie korzyści: wzrost wyceny obligacji na rynku wtórnym może być tak wysoki, że rentowność funduszy będzie nawet dwucyfrowa, a dodatkowo punkt odniesienia – inflacja – będzie coraz niższa.

Najprostsza strategia wygrania z inflacją

Jeżeli spełni się najbardziej prawdopodobny scenariusz – dalszego wzrostu stóp procentowych w okresie najbliższych kilku miesięcy – to najskuteczniejszą strategią wygrania z inflacją będzie:

• Inwestycja w fundusze obligacji zmiennokuponowych i uważne śledzenie poziomu inflacji,
• W momencie ustabilizowania się inflacji stopniowe przenoszenie środków do funduszy obligacji o stałym kuponie,
• Przeniesienie całości środków z funduszy obligacji zmiennokuponowych do funduszy długoterminowych - gdy inflacja zacznie spadać.

Dodatkowym uzupełnieniem obranej strategii może być zainwestowanie niewielkiej części środków (10-15 procent):

• w fundusze akcji – który zabezpiecza nas dodatkowo w scenariuszu rychłego zakończenia konfliktu w Ukrainie
• w fundusze surowcowe – który zabezpiecza nas na scenariusz dalszego wzrostu inflacji stymulowanego wzrostem surowców.

O czym powinniśmy pamiętać przy inwestowaniu w fundusze obligacji zmiennokuponowych

Zmiana stawki WIBOR nie od razu przekłada się na wzrost wysokości odsetek przy obligacji zmiennokuponowych. Następuje to dopiero w momencie naliczenia kolejnych kuponu: kupony są najczęściej wypłacane co 3 – 6 miesięcy. Jeżeli fundusz obligacji zmiennokuponowych ma kilkadziesiąt różnych emisji obligacji, to dopiero po upływie okresu 6 miesięcy, cały portfel obligacji uwzględni wyższą wartość odsetek.

Jeżeli obligacje nie są wyceniane na rynku wtórnym (np. obligacje korporacyjne), ponieważ jest zbyt mały obrót, to skokowy wzrost stawki WIBOR wymusza na funduszu przecenę tych obligacji na rynku wtórnym (zmiana przepisów nastąpiła w 2021 roku) – podobnie do przeceny obligacji stałokuponowych, w odpowiednio mniejszym stopniu. Z upływem czasu wraz z pojawianiem się nowych kuponów spadek wyceny na rynku wtórnym jest amortyzowany przez rosnącą liczbę emitentów naliczających wyższe odsetki w portfelu funduszu.

Porównajmy wyceny dwóch funduszy obligacji zmiennokuponowych (bardziej płaski) i obligacji o stałym oprocentowaniu.

Inflacja gwałtownie wzrosła na przełomie września i października (wzrosły także stawki WIBOR). Spowodowało to przecenę na rynku wtórnych obu rodzajów obligacji, ale w mniejszym stopniu obligacji zmiennokuponowych.

Wraz z upływem czasu coraz większa część aktywów funduszu obligacji zmiennokuponowych wykazywała wyższy kupon i pełna amortyzacja spadku wyceny obligacji zmiennokuponowych wyższymi odsetkami nastąpiła po około dwóch miesiącach. Kolejny skokowy wzrost stawki WIBOR na przełomie lutego i marca ponownie przecenił obligacje zmiennokuponowe.

Inaczej zachowuje się fundusz obligacji o stałym oprocentowaniu: kupony są stałe i nie występuje efekt amortyzacji wyższymi odsetkami, dlatego obserwujemy stały spadek wycen jednostek tego funduszu.