Świat bogaci się coraz bardziej "na papierze"

Świat nigdy nie był tak bogaty – przynajmniej w nominalnym ujęciu zastosowanym przez McKinsey Global Institute. Globalny bilans, skonstruowany na podstawie danych z 23 dużych gospodarek odpowiadających za około 70 proc. światowego PKB, zbliżył się w 2025 roku do 1,8 kwadryliona dolarów, czyli 1800 bln dolarów. Rok wcześniej jego wartość wynosiła około 1,7 kwadryliona dolarów. Wszystkie pozycje zostały wycenione według cen rynkowych i przedstawione w dolarach.

Majątek netto gospodarstw domowych rósł przy tym szybciej niż światowa gospodarka. W ciągu roku zwiększył się o około 40 bln dolarów, do rekordowych 570 bln dolarów. Tylko jedna piąta tego przyrostu wynikała jednak z tworzenia nowych aktywów niefinansowych – budynków, infrastruktury, maszyn, urządzeń i własności intelektualnej. Większość McKinsey zalicza do majątku powstałego "na papierze", obejmującego wzrost cen istniejących aktywów ponad ogólną inflację, a także zwiększenie wartości roszczeń gospodarstw domowych wobec sektorów, których zobowiązania przewyższają posiadane aktywa. Nie chodzi więc wyłącznie o wzrost notowań akcji i cen nieruchomości.

W raporcie "The Global Balance Sheet 2026: Imbalance and Divergence" McKinsey wskazuje, że majątek w coraz większym stopniu opiera się na wzroście wartości aktywów szybszym niż inwestycje i realna gospodarka. Prowadzi to do rekordowego poziomu globalnego majątku "na papierze", ale jednocześnie zwiększa wrażliwość bilansów na korekty wycen, inflację i rozczarowanie tempem wzrostu gospodarczego.

Kwota 1,8 kwadryliona dolarów nie odzwierciedla faktycznej wartości światowego majątku netto. McKinsey zestawia wszystkie powiązane aktywa, zobowiązania i majątek w 23 gospodarkach, wśród których znalazły się m.in. Stany Zjednoczone, Chiny, Japonia, Kanada, Wielka Brytania, Korea Południowa, Polska, Czechy oraz największe państwa strefy euro. Pierwszą warstwę bilansu tworzą aktywa realne: nieruchomości, infrastruktura, maszyny i urządzenia oraz własność intelektualna. Ich łączna wartość wyniosła około 620 bln dolarów. Drugą warstwą są aktywa finansowe znajdujące się poza sektorem finansowym, takie jak akcje, obligacje, kredyty i pożyczki, depozyty, jednostki funduszy oraz uprawnienia emerytalne. Trzecią stanowią bilanse instytucji finansowych pośredniczących między posiadaczami aktywów a emitentami zobowiązań. Wartość aktywów sektora finansowego osiągnęła 550 bln dolarów, czyli 90 proc. wartości aktywów realnych uwzględnionych przez McKinsey.

Aktywa finansowe nie są jednak tym samym co majątek netto. Co do zasady każde aktywo finansowe jest jednocześnie zobowiązaniem innego podmiotu. Depozyt jest aktywem klienta, ale zobowiązaniem banku. Kredyt stanowi aktywo banku, lecz dług gospodarstwa domowego albo przedsiębiorstwa. Obligacja skarbowa jest majątkiem inwestora, ale zobowiązaniem państwa. Po odjęciu zobowiązań od aktywów łączny majątek netto wynosił 600 bln dolarów. Aż 95 proc. tej kwoty, czyli 570 bln dolarów, przypadało na gospodarstwa domowe. Wartość netto przedsiębiorstw finansowych i niefinansowych pozostaje bliska zeru, ponieważ ich aktywa są w dużej mierze równoważone przez zobowiązania, a wyemitowany kapitał własny jest w metodologii bilansowej zobowiązaniem wobec właścicieli akcji. W niektórych krajach ujemną wartość netto ma także sektor rządowy, jeżeli jego zobowiązania przewyższają wartość posiadanych aktywów.

Reklama

Akcje zastąpiły nieruchomości

Majątek gospodarstw domowych zwiększył się w 2025 roku o 7,3 proc. Było to więcej niż średnie tempo wzrostu wynoszące 5,9 proc. rocznie od 2000 roku. Aż 57 proc. ubiegłorocznego przyrostu globalnego majątku gospodarstw domowych pochodziło z akcji, a tylko 15 proc. z nieruchomości. Była to istotna zmiana wobec lat 2000-2024, kiedy nieruchomości odpowiadały przeciętnie za ponad połowę wzrostu majątku.

Nieruchomości nadal stanowią około połowy majątku gospodarstw domowych. Akcje i jednostki funduszy odpowiadają za około jedną czwartą, gotówka i depozyty za około 20 proc., a obligacje i uprawnienia emerytalne łącznie również za około 20 proc. Od wartości aktywów należy odjąć kredyty i pożyczki, których wartość odpowiada około 15 proc. majątku. Udziały sumują się do wartości przekraczającej 100 proc., ponieważ zobowiązania kredytowe występują ze znakiem ujemnym. W 2025 roku akcje były największym pojedynczym źródłem wzrostu majątku w niemal wszystkich najważniejszych gospodarkach. W części państw, m.in. w Chinach, Niemczech, Francji, Włoszech i Kanadzie, wzrost wartości portfeli akcyjnych rekompensował spadek wycen nieruchomości.

McKinsey analizuje wzrost majątku także według jego ekonomicznego źródła. Jedynie 20 proc. przyrostu w 2025 roku wynikało z inwestycji netto, czyli nakładów na nowe aktywa realne pomniejszonych o zużycie istniejącego kapitału. Kategoria ta obejmuje nie tylko aktywa ściśle produkcyjne, lecz także mieszkania i inne budynki, infrastrukturę, maszyny i urządzenia oraz własność intelektualną. W latach 2000-2024 inwestycje netto odpowiadały przeciętnie za około 30 proc. wzrostu majątku. Prawie 60 proc. przyrostu w 2025 roku stanowił natomiast majątek powstały "na papierze". W latach 2000-2024 udział tego źródła wynosił średnio około jednej trzeciej. Wyceny istniejących aktywów rosły w ubiegłym roku o około 4 pkt proc. szybciej niż podwyższona inflacja konsumencka.

McKinsey wskazuje dwa główne źródła rozchodzenia się bilansu z realną gospodarką: wysokie wyceny amerykańskich akcji oraz szybki przyrost publicznego i prywatnego zadłużenia w Chinach. Po stronie rynku akcji to Stany Zjednoczone zdecydowanie wyróżniają się skalą. Amerykańskie przedsiębiorstwa odpowiadają za niemal połowę wartości kapitału udziałowego pochodzącego ze wszystkich państw w próbie McKinsey. Udział ten wyraźnie zwiększył się w ciągu ostatnich 15 lat wskutek szybszego wzrostu wycen amerykańskich spółek.

Znaczenie Wall Street wykracza daleko poza majątek amerykańskich gospodarstw domowych. Ponad jedna trzecia zobowiązań kapitałowych przedsiębiorstw z USA przypada na podmioty zagraniczne. Oznacza to, że zmiany wycen amerykańskich akcji bezpośrednio lub pośrednio wpływają na bilanse inwestorów, instytucji finansowych i systemów emerytalnych w innych krajach. Wartość amerykańskiego rynku akcji odpowiadała 3,7-krotności PKB. W przypadku amerykańskich przedsiębiorstw wartość kapitału udziałowego sięgnęła 2,4-krotności ich aktywów netto, podczas gdy w większości pozostałych analizowanych państw relacja ta pozostawała w pobliżu jedności.

Wysokie wyceny są częściowo związane z wynikami przedsiębiorstw. Udział zysków przedsiębiorstw w amerykańskim PKB był około dwukrotnie wyższy niż średnio przed 2000 rokiem, a zwrot z zainwestowanego kapitału wzrósł. Utrzymanie obecnych wycen wymaga jednak, aby zyski firm nadal rosły szybciej niż gospodarka.

Dodatkowym źródłem koncentracji jest struktura amerykańskiej hossy. Według obliczeń McKinsey nieco ponad połowa wzrostu kapitalizacji indeksu S&P 500 w latach 2021-2025 przypadła na spółki z grupy Magnificent Seven. Można na tej podstawie wnioskować, że znaczna część ostatniego wzrostu wartości amerykańskiego rynku – a pośrednio także światowego majątku finansowego – zależy od realizacji oczekiwań związanych z technologią i sztuczną inteligencją. 

Polska wśród liderów

Polska, Irlandia, Hiszpania i Szwecja znalazły się w grupie państw o najwyższym tempie wzrostu majątku gospodarstw domowych w 2025 roku. We wszystkich czterech krajach wzrost liczony w dolarach był dwucyfrowy.  Raport nie przedstawia szczegółowego rozbicia polskiego wyniku na nowe oszczędności, inwestycje, zmiany cen aktywów i kurs walutowy. Z tego powodu nie można jednoznacznie ustalić, jaka część wzrostu oznaczała rzeczywiste zwiększenie majątku, a jaka wynikała ze zmian wycen i przeliczenia danych na dolary.

McKinsey przedstawia wartości nominalne według rynkowych kursów walutowych. Na koniec 2024 roku średni kurs NBP wynosił 4,1012 zł za dolara, a na koniec 2025 roku 3,6016 zł. Oznacza to, że aktywo o niezmienionej wartości w złotych miało na koniec 2025 roku wartość w dolarach o blisko 14 proc. wyższą niż rok wcześniej. Sam efekt walutowy był więc wystarczająco silny, aby znacząco podnieść dolarową wartość polskiego majątku. Bez dokładnej dynamiki i dekompozycji wyniku nie można jednak stwierdzić, za jaką część wzrostu odpowiadał.

Drugim istotnym czynnikiem była bardzo dobra koniunktura na warszawskiej giełdzie. Indeks WIG wzrósł w 2025 roku o 47 proc. Znacznie wolniej rosły ceny mieszkań. W czwartym kwartale 2025 roku ceny lokali mieszkalnych były średnio o 4,3 proc. wyższe niż rok wcześniej. Na rynku pierwotnym wzrosły o 5,7 proc., a na wtórnym o 3,1 proc.

Wpływu giełdowej hossy na majątek wszystkich polskich gospodarstw domowych nie należy jednak przeceniać. Według rachunków finansowych NBP na koniec trzeciego kwartału 2025 roku gospodarstwa domowe posiadały aktywa finansowe o wartości 3,7901 bln zł. Gotówka i depozyty bankowe stanowiły 48,9 proc. tej kwoty. Udziały kapitałowe oraz jednostki i certyfikaty funduszy inwestycyjnych odpowiadały za 25,5 proc., a aktywa zgromadzone w systemach ubezpieczeniowych i emerytalno-rentowych za 13,3 proc. 

McKinsey wskazuje, że Wielka Brytania, Kanada i Polska mają najniższe w analizowanej grupie zasoby aktywów produkcyjnych w relacji do wielkości gospodarki. W definicji raportu są to infrastruktura, maszyny i urządzenia oraz własność intelektualna. Kategoria ta celowo nie obejmuje nieruchomości, aby ograniczyć wpływ wahań ich wycen. W 2025 roku wskaźnik zasobu aktywów produkcyjnych w Polsce wzrósł najsilniej spośród państw objętych analizą. Jednocześnie stopa inwestycji netto przekraczała swoją długoterminową średnią. Podobną sytuację odnotowano w Szwecji, Stanach Zjednoczonych, we Włoszech i Hiszpanii.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się