Europejskie banki wchodzą na rynek ETF-ów
Coraz więcej tradycyjnych europejskich banków wkracza na rynek ETF-ów uruchamiając własne produkty. Chcą w ten sposób czerpać zyski z dynamicznie rosnącego zainteresowania tymi instrumentami, które jak dotąd w dużej mierze trafiają do amerykańskich gigantów zarządzających aktywami.
W wielu europejskich państwach banki stanowią główny kanał dystrybucji funduszy inwestycyjnych oferując zwykle wyłącznie (lub przede wszystkim) produkty tworzone przez własne spółki zarządzające aktywami lub firmy z nimi powiązane. Według opublikowanej w listopadzie ubiegłego roku analizy ESMA („Report on total costs of investing in UCITS and AIFs”), większość aktywów netto funduszy inwestycyjnych dystrybuowanych pośrednio na terenie 26 państw należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, trafia do klientów za pośrednictwem tradycyjnych kanałów dystrybucji, takich jak instytucje kredytowe oraz firmy inwestycyjne. W przypadku funduszy UCITS, które są w centrum zainteresowania klientów detalicznych, udział ten wynosi 60%. Największy odsetek w sprzedaży funduszy UCITS posiadają banki w Europie Południowej, nieco mniejszy – ale także znaczący – w krajach skandynawskich oraz w Europie Środkowowschodniej. W ramach próby badawczej przeanalizowanej przez ESMA obejmującej przede wszystkim podmioty działające w ramach ww. tradycyjnych kanałów dystrybucji, instytucje kredytowe odpowiadają za ok. 70% aktywów funduszy inwestycyjnych (ok. 2 bln EUR), zaś liczba tego typu podmiotów sięga blisko 160 (około 50%).
Spostrzeżenia te są zgodne z poczynionymi wcześniej obserwacjami innych instytucji. Według analizy ESMA z kwietnia 2024 r. (“Investment fund distribution channels in Europe”) przeprowadzonej na podstawie badania ankietowego wśród firm zarządzających aktywami z 17 państw należących do tej organizacji (bez Polski), udział banków w dystrybucji funduszy inwestycyjnych (mierzony wartością ich aktywów) wynosił 45% w Europie oraz 57% w Unii Europejskiej. Największy udział – wynoszący 80% lub więcej – odnotowano w Rumunii (92%), Portugalii (91%), Belgii (90%), Chorwacji (87%) i na Słowacji (80%). Banki odgrywają zatem kluczową rolę w dystrybucji funduszy na terenie UE i pełnią funkcję głównych doradców dla klientów pragnących zdywersyfikować swoje oszczędności poprzez przeniesienie środków z depozytów do funduszy inwestycyjnych. Struktura dystrybucji funduszy znacząco różni się jednak w poszczególnych krajach, na co wpływają lokalne regulacje, dojrzałość rynku oraz preferencje inwestorów.
Działalność europejskich banków skupiała się jednak jak dotąd – w kontekście oferty funduszowej – przede wszystkim na dystrybucji i/lub tworzeniu tradycyjnych, na ogół aktywnie zarządzanych funduszy inwestycyjnych. Coraz więcej z nich zdaje sobie jednak sprawę, że nie mogą zignorować rosnącej popularności funduszy ETF. Korzyści, jakie obecnie banki osiągają z tego tytułu, są jednak w wielu przypadkach ograniczone głównie do opłat transakcyjnych (za pośrednictwem należących do nich brokerów) oraz prowizji z tytułu planów oszczędnościowych. Tymczasem największe zyski – pochodzące z opłaty za zarządzanie ETF-ami – czerpią wciąż głównie amerykańscy giganci asset management oraz tylko nieliczne duże europejskie instytucje finansowe.
Według danych LSEG (Detlef Glow „Friday Facts: European ETF Industry Review, October 2026”) zdecydowanie największym dostawcą ETF-ów w Europie w końcu października 2026 r. był BlackRock (40,2%). Pięć dużych amerykańskich podmiotów (oprócz BlackRocka także Vanguard, State Street, Invesco i JP Morgan) kontroluje łącznie 60,0% europejskiego rynku ETF-ów. Blado na tym tle wypadają europejskie banki i inne instytucje finansowe. W Top 10 znajdują się jedynie Credit Agricole (główny akcjonariusz Amundi – drugiego dostawcy ETF-ów w Europie), Deutsche Bank (główny akcjonariusz DWS Group oferującego ETF-y pod marką Xtrackers – pozycja trzecia), UBS (pozycja piąta), BNP Paribas (pozycja ósma) oraz HSBC (pozycja dziesiąta); w sumie ich udział w rynku ETF-ów w Europie sięga jedynie 32,3%.
Mimo coraz większego już obecnie (i prognozowanego na najbliższe lata) zainteresowania Europejczyków funduszami ETF, wiele banków nadal nie posiada w swojej ofercie własnych ETF-ów. Sytuacja ta zaczyna się jednak powoli zmieniać. Tylko w tym roku kilka dużych europejskich instytucji zapowiedziało wprowadzenie na rynek lub już utworzyło własne ETF-y (in-house ETFs) – przede wszystkim w odpowiedzi na rosnący popyt na tego rodzaju instrumenty finansowe, ale także na szybko rosnącą konkurencję ze strony neobrokerów. Choć udział tych ostatnich, według danych ESMA, w dystrybucji funduszy ogółem w Europie pozostaje wciąż niewielki (ok. 1%), ich aktywa bardzo dynamicznie rosną, zyskując coraz większą popularność zwłaszcza wśród inwestorów indywidualnych kupujących fundusze UCITS ETF i fundusze akcyjne. Prześledźmy zatem kilka przykładowych aktywności w tym obszarze w ostatnich kilkunastu miesiącach.
W styczniu 2026 r. niemiecki comdirect – cyfrowy bank i broker, znany m.in. z niskich opłat, oferty produktów bankowych dla klientów indywidualnych oraz platformy do handlu i inwestowania online, a jednocześnie jeden z największych w Europie dostawców planów oszczędnościowych opartych na funduszach ETF, należący do Commerzbanku – utworzył we współpracy z amerykańskim gigantem State Street Investment Management pierwszy ETF. Tytuły uczestnictwa funduszu comdirect Comdirect S&P All World State Street UCITS ETF (Acc) (USD) są notowane na giełdzie we Frankfurcie.
W połowie kwietnia włoski UniCredit we współpracy z BNP Paribas AM wprowadził 7 ETF-ów do obrotu na giełdach we Frankfurcie i Mediolanie w ramach platformy onemarkets: cztery akcyjne (onemarkets MSCI World Universal UCITS ETF, onemarkets MSCI Emerging Markets Universal UCITS ETF, onemarkets MSCI Europe Universal UCITS ETF i onemarkets MSCI USA Universal UCITS ETF) oraz trzy obligacyjne (onemarkets MSCI Euro IG Universal Corporate Bond UCITS ETF, onemarkets MSCI Euro Government Bond 1M - 1Y UCITS ETF i onemarkets MSCI Euro Government Bond UCITS ETF). Bank zapowiedział, że fundusze te docelowo mają być dostępne dla klientów w ramach kanałów obsługi klientów indywidualnych, bankowości prywatnej, zarządzania majątkiem i bancassurance w 12 europejskich państwach, w tym także w Polsce.
W końcu czerwca niemiecki DZ Bank uruchomił we współpracy z firmą HANetf (emitentem typu white-label) swoje trzy pierwsze akcyjne ETF-y: DZ BANK MSCI World UCITS ETF, DZ BANK EURO STOXX 50 UCITS ETF oraz DZ BANK S&P 500 UCITS ETF. Ich tytuły uczestnictwa są notowane na Xetra oraz na innych niemieckich regionalnych giełdach i platformach elektronicznych.
W lipcu spółka Erste Asset Management należąca do austriackiego Erste Banku uruchomiła swoje dwa pierwsze fundusze ETF: Erste ETF Global Equities UCITS ETF i Erste ETF US Equities UCITS ETF (są notowane na platformie Xetra). Funduszami zarządza Carne Global Fund Managers (Ireland) – największa w Europie niezależna zewnętrzna spółka zarządzająca (ManCo), będąca jednocześnie wiodącym dostawcą rozwiązań z zakresu regulacji funduszy oraz ładu korporacyjnego. Świadczy ona usługi w obszarze regulacji, zarządzania ryzykiem oraz zapewnia niezależnych członków organów nadzorczych dla ponad 700 podmiotów zarządzających aktywami, sprawując nadzór nad aktywami o wartości ponad 1 bln USD.
We wrześniu hiszpański Santander poinformował, że przygotowuje się do wejścia na europejski rynek funduszy ETF za pośrednictwem nowo utworzonej w Irlandii struktury typu ICAV (Irish Collective Asset-management Vehicle). Bank planuje na początek uruchomienie trzech własnych funduszy: dwóch dłużnych (Santander Euro Government Bond 1-10 Year UCITS ETF i Santander EUR Corporate Bonds UCITS ETF) oraz jednego akcyjnego (Santander S&P 500 UCITS ETF). Fundusze będą zarządzane – podobnie jak w przypadku ETF-ów Erste – przez Carne Global Fund Managers.
Również we wrześniu ING ogłosił zamiar uruchomienia dwóch własnych ETF-ów za pośrednictwem platformy typu „white-label” należącej do Amundi. Będą to fundusze ING Global Fixed Income UCITS ETF i ING Global Equity UCITS ETF.
Pod koniec września Fideuram Intesa Sanpaolo Private Banking – wiodący włoski bank prywatny oraz ramię zarządzania majątkiem grupy Intesa Sanpaolo – wprowadził w ramach platformy D-X ETF na rynek sześć pierwszych ETF-ów, w tym trzy akcyjne (z ekspozycją na rynek globalny, europejski i amerykański) i trzy dłużne (replikują wyniki indeksów obligacji skarbowych emitowanych w strefie euro, o wysokich ratingach ESG). Są one notowane na parkiecie w Mediolanie.
Na czwarty kwartał planowany jest natomiast debiut rynkowy dwóch aktywnie zarządzanych funduszy ETF niemieckiego apoBanku (Deutsche Apotheker- und Ärztebank). Bank zamierza utworzyć, także we współpracy z Amundi, ETF-y inwestujące w europejskie i amerykańskie obligacje skarbowe. W ramach partnerstwa apoBank będzie zarządzał portfelami obu ETF-ów (w tym będzie prowadził analizy oraz dokonywał selekcji krajów), natomiast Amundi będzie odpowiadać za ich strukturę (w tym za zarządzanie płynnością oraz realizację transakcji).
Co ciekawe, znacząca część wymienionych banków była już wcześniej obecna na europejskim rynku ETF-ów, jednak z różnych względów z niego zniknęła i obecnie próbuje wrócić do gry. Przykładowo UniCredit w 2005 r. przejął niemiecki Hypovereinsbank, który był jednym z pionierów europejskiego rynku ETF-ów: w 2000 r. utworzył spółkę Indexchange Investment, która m.in. uruchomiła w grudniu 2000 r. pierwszy ETF na indeks DAX (DAX EX) oraz w 2003 r. pierwsze w Europie dłużne ETF-y (eb.rexx Government Germany ETFs). Dwa lata później UniCredit sprzedał Indexchange spółce Barclays Global Investors (BGI), którą następnie kupił BlackRock. Indexchange był w tym okresie największym niemieckim i jednym z największych europejskich dostawców ETF-ów na Starym Kontynencie. Również Commerzbank zaistniał po raz pierwszy na europejskim rynku ETF-ów wiele lat temu – pierwsze ETF-y pod marką ComStage uruchomił we wrześniu 2008 r. Jednak dziesięć lat później, w lipcu 2018 r. Société Générale ogłosiło zawarcie ostatecznej umowy zakupu działu Equity Markets and Commodities (EMC) należącego do Commerzbanku, w tym również funduszy ETF ComStage. Z kolei Santander wprowadził na rynek swój pierwszy ETF 20 lat temu – w 2006 roku utworzył Santander ETF IBEX 35. Został on jednak zlikwidowany już dwa lata później, ze względu na niewielki popyt.
Reklama
Opisane wcześniej przykłady wskazują, iż coraz więcej europejskich banków (w tym także tych największych) stara się przejąć choćby część środków finansowych trafiających do funduszy ETF i czerpać korzyści z tytułu powtarzalnych strumieni przychodów pochodzących z tytułu opłaty za zarządzanie. Wprowadzając do swojej oferty ETF-y pod własną marką – czasami samodzielnie, czasami za pośrednictwem wyspecjalizowanych podmiotów typu „white-label” (to ostatnie rozwiązanie ogranicza koszty, nie wymaga bowiem budowania wewnętrznej infrastruktury obsługującej fundusze ETF), a czasami przejmując inne podmioty – banki liczą z pewnością na potencjał ich wewnętrznej dystrybucji. Potencjał ten wynika przede wszystkim z zazwyczaj ogromnej bazy klientów, w szczególności zaś osób młodych, które są najbardziej zainteresowane ETF-ami.
Własne ETF-y nie muszą być jednak sprzedawane przez banki wyłącznie jako samodzielne produkty. Mogą być one bowiem „opakowane” w tradycyjnych funduszach inwestycyjnych, ponieważ coraz większa część z nich inwestuje nie bezpośrednio w papiery wartościowe, ale właśnie za pośrednictwem ETF-ów (czego dowodem z ostatnich dni w naszym kraju jest chociażby zmiana polityki inwestycyjnej i nazw trzech funduszy zarządzanych przez BNP Paribas TFI). ETF-y mogą być nabywane przez zamożnych klientów również poprzez portfele inwestycyjne oferowane w ramach usługi zarządzania aktywami na zlecenie.
Czy obserwowany w Europie trend zmobilizuje do analogicznych działań także polskie banki? Na razie niewiele na to wskazuje – póki co żaden z nich ani nie uruchomił własnych ETF-ów, ani nie poinformował o takim zamiarze. Nie można jednak tego wykluczyć, sytuacja jest bowiem bardzo dynamiczna i być może niektóre podmioty pracują nad takimi rozwiązaniami (także czekając na nadchodzące zmiany prawne dotyczące ETF-ów). Taki scenariusz może także potwierdzać uruchomienie w tym roku przez dwa banki (Bank Millennium i Bank Pekao) pierwszych funduszy indeksowych. Krajowe instytucje bankowe – podobnie jak ich zachodnioeuropejscy odpowiednicy – z pewnością dostrzegają bowiem zmiany na rynku zarządzania aktywami, zwłaszcza coraz większą popularność pasywnego inwestowania. Również ruszające z początkiem 2027 r. OKI mogą okazać się impulsem dla grup bankowych do tworzenia ETF-ów dostosowanych do tego programu. To w jaki sposób i jak szybko banki zareagują na te wyzwania może w istotny sposób wpłynąć na ich przyszłą pozycję na krajowym rynku zarządzania aktywami.
Tekst wyraża osobiste poglądy autora, nie zaś instytucji i podmiotów z którymi jest powiązany.
16.11.2026
Źródło: Frank11/ Shutterstosk.com


Komentarze mogą dodawać tylko zalogowani użytkownicy.
Przejdź do logowania