KNF ukarała Forum TFI i White Berg. To już 19 układów towarzystw z nadzorem

Komisja Nadzoru Finansowego opublikowała 16 września dwie decyzje sankcyjne dotyczące towarzystw funduszy inwestycyjnych. Obie zostały wydane 28 sierpnia i w obu przypadkach kary zostały obniżone w wyniku zawarcia z KNF układu w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji. Forum TFI dostało trzy kary na łączną kwotę ponad 1 mln zł, a White Berg TFI dwie – łącznie 500 tys. zł.

Forum TFI: ponad 1 mln zł za naruszenia w kilku FIZ-ach

Największa kara dla Forum TFI wyniosła 880 tys. zł i dotyczyła przekroczenia limitów inwestycyjnych przez pięć zarządzanych przez towarzystwo funduszy zamkniętych.

W przypadku Forum X FIZ chodziło m.in. o zbyt dużą ekspozycję na akcje Answear.com oraz udziały BRANDBQ. Comarch Corporate Finance FIZ przekraczał z kolei ograniczenia przy inwestycji w akcje Bonus Development, Forum 82 FIZ – przy obligacjach trzech emitentów, Lokum Deweloper FIZ – przy obligacjach Lokum Holding 1, a Raport NFIZW – przy obligacjach AXFINA Polska. W części przypadków naruszenia były stwierdzane na kolejnych dniach wyceny przez kilka lat.

Kolejne 88 tys. zł kary dotyczyło funduszy Raport 6 oraz Raport 3. Nie przestrzegały one wymogu lokowania co najmniej 75 proc. aktywów w lokaty przewidziane dla niestandaryzowanych funduszy wierzytelności. Trzecia kara, 44 tys. zł, została nałożona za niedostarczenie w terminie rocznego sprawozdania finansowego PZW FIZ za 2022 r.

Łącznie Forum TFI zapłaci więc 1,012 mln zł. Każda z trzech kar została w ramach układu z KNF obniżona o 45 proc. Przed zastosowaniem tej redukcji odpowiadałyby one łącznie kwocie 1,84 mln zł. Układ zmniejszył zatem obciążenie o 828 tys. zł.

Reklama

White Berg: spóźnione sprawozdania kilkunastu funduszy

W przypadku White Berg TFI Komisja nałożyła dwie kary po 250 tys. zł. Pierwsza dotyczy nieterminowego przekazania rocznych sprawozdań finansowych za 2022 r. przez dziesięć funduszy oraz sprawozdań za pierwsze półrocze 2023 r. przez sześć funduszy. Wśród nich znalazły się m.in. Campanula Capital, easyDebt, Fortunato, Mezzanine Restrukturyzacji Przedsiębiorstw, PRIME czy Universe 3.

Druga kara obejmuje opóźnienia w dostarczeniu sprawozdań rocznych za 2023 r. przez sześć funduszy oraz sprawozdań za pierwsze półrocze 2024 r. przez dwa fundusze – Forsythia Capital i PRIME.

Również White Berg zawarło z KNF układ. W tym przypadku obie kary zostały obniżone o 50 proc., co oznacza, że zamiast kwoty odpowiadającej łącznie 1 mln zł towarzystwo zapłaci 500 tys. zł. KNF wskazuje, że White Berg zaprzestało naruszania prawa i ujawniło nadzorowi istotne okoliczności dotyczące naruszeń.

TFI coraz częściej zawierają układy z KNF

Forum i White Berg nie są w tym roku wyjątkami. Od początku 2026 r. KNF poinformowała już o układach zawartych z ośmioma TFI. Oprócz dwóch najnowszych były to Allied Funds TFI, QUERCUS TFI, MM Prime TFI, PKO TFI, Generali Investments TFI oraz VeloFunds TFI.

Allied Funds TFI zapłaciło łącznie 137,5 tys. zł za opóźnienia w przekazywaniu sprawozdań finansowych towarzystwa oraz zarządzanych funduszy. Kary zostały obniżone o 45 proc.

W przypadku Quercus TFI chodziło o zakup do portfela subfunduszu Quercus Akumulacji Kapitału obligacji CCC, mimo że emitent miał rating spekulacyjny, podczas gdy statut funduszu wymagał ratingu inwestycyjnego. Kara wyniosła 90 tys. zł po redukcji o 55 proc.

MM Prime TFI zostało ukarane za nieprawidłowe wyceny aktywów Jeremie Seed Capital Województwa Zachodniopomorskiego FIZ oraz brak spójnego stosowania metod wyceny udziałów spółek znajdujących się w jego portfelu. Dwie kary w łącznej wysokości 425 tys. zł zostały obniżone o połowę.

PKO TFI zapłaciło z kolei 146,25 tys. zł za nieterminowe przekazanie KNF półrocznych sprawozdań finansowych kilku zarządzanych funduszy. Tu redukcja wyniosła 55 proc.

Szczególny był przypadek Generali Investments TFI. KNF stwierdziła nieprawidłowości związane m.in. z pobieraniem zawyżonego wynagrodzenia zmiennego i błędną wyceną dwóch subfunduszy. Towarzystwo samo wykryło problem, poinformowało o nim nadzór, skorygowało wyceny, zwróciło funduszom nienależnie pobrane wynagrodzenie oraz wypłaciło rekompensaty poszkodowanym uczestnikom. KNF w ramach układu całkowicie odstąpiła od kar, które poza nim wyniosłyby łącznie 76 tys. zł.

Największe kwotowo sankcje dotyczyły VeloFunds TFI. Nadzór nałożył dwie kary po 2,25 mln zł, m.in. za nieprawidłowy nadzór nad podmiotem zarządzającym portfelami sekurytyzowanych wierzytelności oraz naruszenia dotyczące zarządzania i wycen funduszy easyDebt, Debito i Open Finance Wierzytelności Detalicznych. Kary obniżono o 40 proc. – z 7,5 mln zł do 4,5 mln zł.

Łącznie w ośmiu tegorocznych przypadkach kwoty odpowiadające karom przed złagodzeniem sankcji wynoszą 12,04 mln zł. Po zawarciu układów TFI zapłacą niespełna 6,81 mln zł. Różnica przekracza więc 5,2 mln zł.

Na czym polega układ z KNF?

Mechanizm obowiązuje od 29 września 2023 r. Pozwala KNF obniżyć karę pieniężną od 20 do 90 proc., a w wyjątkowych przypadkach całkowicie odstąpić od jej nałożenia. Warunkiem jest m.in. zaprzestanie naruszania prawa lub usunięcie stanu niezgodności oraz ujawnienie Komisji wszystkich istotnych okoliczności dotyczących naruszenia.

Zawarcie układu nie wymaga formalnego przyznania się do naruszenia. Ma jednak drugą stronę: decyzja staje się ostateczna i prawomocna, a podmiot rezygnuje z prawa do ponownego rozpatrzenia sprawy oraz ze skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Mechanizm szybko zyskuje na znaczeniu. Według podsumowania KNF do końca września 2025 r. regulator przedstawił 29 propozycji układowych. 24 zostały przyjęte, trzy odrzucone, a w przypadku dwóch nadal biegł termin na przyjęcie propozycji.

Szczególnie często z tego rozwiązania korzystają towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Od uruchomienia mechanizmu we wrześniu 2023 r. KNF zakończyła układem już 19 odrębnych postępowań dotyczących TFI. Dotyczyły one 14 towarzystw, przy czym Rockbridge TFI i White Berg TFI korzystały z tego rozwiązania po trzy razy, a MM Prime TFI – dwukrotnie. Co więcej, mechanizm wyraźnie przyspiesza: sześć takich rozstrzygnięć przypadło na 2024 r., pięć na 2025 r., a tylko od początku 2026 r. jest ich już osiem.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się