Polacy mają już 4,1 bln zł aktywów. Fundusze rosną znacznie szybciej niż gotówka

Aktywa finansowe gospodarstw domowych przekroczyły 4,1 bln zł i w ciągu roku zwiększyły się o 15,3 proc. Mimo szybkiego wzrostu funduszy i oszczędności emerytalnych Polacy nadal preferują płynność: niemal 2 bln zł przypada na gotówkę i depozyty. Pod względem przywiązania do gotówki wyraźnie odstajemy od UE.

Wartość aktywów finansowych polskich gospodarstw domowych osiągnęła najwyższy poziom w historii dostępnych danych. Na koniec marca 2026 r. sięgnęła 4,102 bln zł, o 15,3 proc. więcej niż rok wcześniej i o 4,3 proc. więcej niż na koniec 2025 r. Rekord osiągnęły również aktywa finansowe netto, czyli po pomniejszeniu o zobowiązania. Ich wartość wyniosła 3,211 bln zł, rosnąc odpowiednio o 18,4 proc. i 4,9 proc. – wynika z kwartalnych rachunków finansowych NBP zestawionych przez Polski Fundusz Rozwoju.

W ciągu zaledwie trzech miesięcy wartość aktywów finansowych gospodarstw domowych zwiększyła się o blisko 168 mld zł. Zmiany te nie są jednak tożsame z napływem nowych oszczędności – na wartość poszczególnych pozycji wpływają także m.in. zmiany wyceny. Największy wkład we wzrost w I kwartale miały tzw. inne udziały kapitałowe – ich wartość zwiększyła się o 61,5 mld zł. O 44,4 mld zł wzrosły depozyty bieżące, o 19,1 mld zł uprawnienia emerytalno-rentowe, a o 12,8 mld zł zasoby gotówki gospodarstw domowych. Wartość jednostek funduszy inwestycyjnych zwiększyła się o 5,6 mld zł, a akcji notowanych o 2,4 mld zł.

Niemal 2 bln zł w gotówce i depozytach

Największym pojedynczym składnikiem aktywów pozostają depozyty bieżące. Na koniec marca znajdowało się na nich 1,080 bln zł, o 12 proc. więcej niż rok wcześniej. Odpowiadały już za 26,3 proc. wszystkich aktywów finansowych gospodarstw domowych. Kolejne 428,8 mld zł przypadało na pozostałe depozyty, obejmujące m.in. lokaty terminowe. W tym przypadku wzrost był jednak znacznie wolniejszy – wyniósł zaledwie 1,5 proc. rok do roku i 0,2 proc. w ciągu kwartału. Ich udział w aktywach obniżył się do 10,5 proc.

Do tego dochodzi 456,4 mld zł gotówki, o 16,2 proc. więcej niż rok wcześniej i o 2,9 proc. więcej niż trzy miesiące wcześniej. Jej udział w aktywach wynosił 11,1 proc. i mimo nominalnego wzrostu był o 0,2 pkt proc. niższy niż na koniec 2025 r., ponieważ wartość wszystkich aktywów finansowych rosła w tym czasie szybciej niż wartość gotówki.

Łącznie gotówka, depozyty bieżące i pozostałe depozyty miały więc wartość około 1,97 bln zł, czyli odpowiadały za blisko 48 proc. wszystkich aktywów finansowych gospodarstw domowych. Co znamienne, zdecydowanie szybciej rosną środki pozostawiane na rachunkach bieżących niż na depozytach terminowych. Może to być jednym z sygnałów utrzymującej się wysokiej preferencji płynności gospodarstw domowych.

Na tle Unii Europejskiej Polska wyróżnia się skalą zasobów gotówkowych. Według danych NBP na koniec 2025 r. gotówka stanowiła 11,3 proc. aktywów finansowych polskich gospodarstw domowych, podczas gdy średnia dla UE wynosiła zaledwie 3,2 proc. Polska była jedynym krajem Unii, w którym wskaźnik ten przekraczał 10 proc. Na koniec ubiegłego roku na jednego mieszkańca Polski przypadała statystycznie gotówka o wartości 2880 euro, wobec 1901 euro średnio w UE. W Niemczech było to aż 6175 euro. NBP zwraca też uwagę, że na koniec 2025 r. gospodarstwa domowe posiadały około 94 proc. gotówki przypisanej wszystkim krajowym sektorom instytucjonalnym. Większy udział gospodarstw domowych odnotowano w UE tylko w Niemczech, podczas gdy średnia unijna wynosiła około 65 proc.

Według danych Eurostatu w I kwartale 2026 r. gotówka gospodarstw domowych odpowiadała w Polsce za 11,5 proc. PKB, wobec 4,7 proc. średnio w UE. Wyżej znalazły się jedynie Słowenia z wynikiem 11,7 proc. i Niemcy z 11,6 proc. Co ciekawe, wysoki udział gotówki współistnieje w Polsce z bardzo dobrze rozwiniętym na tle innych państw europejskich systemem płatności elektronicznych. Popularność płatności bezgotówkowych nie wyparła więc wysokich zasobów gotówki z bilansów gospodarstw domowych.

Reklama

Rekordowe aktywa w funduszach

Wartość posiadanych przez gospodarstwa domowe udziałów i jednostek funduszy inwestycyjnych innych niż fundusze rynku pieniężnego osiągnęła na koniec marca 254,9 mld zł. Był to najwyższy poziom w historii dostępnych danych. W ciągu roku wartość tej pozycji zwiększyła się aż o 31,5 proc., a w ciągu pierwszego kwartału o 2,3 proc. Fundusze odpowiadały za 6,21 proc. wszystkich aktywów finansowych gospodarstw domowych. Ich udział, po nieprzerwanym wzroście od końca 2022 r., w I kwartale lekko spadł – o 0,1 pkt proc.

W ujęciu rocznym wartość aktywów funduszowych rosła więc niemal dwukrotnie szybciej niż wartość gotówki. Nie zmienia to jednak faktu, że w strukturze finansowego majątku Polaków znaczenie zbiorowego inwestowania pozostaje relatywnie niewielkie. Na koniec I kwartału wartość jednostek funduszy inwestycyjnych odpowiadała w Polsce za równowartość 6,4 proc. PKB, podczas gdy średnia dla Unii Europejskiej wynosiła 16,4 proc. W Niemczech było to 28 proc., a w Czechach 19,9 proc.

Jeszcze mniejszy udział w finansowym majątku gospodarstw domowych mają bezpośrednio posiadane akcje notowane. Wartość posiadanych przez Polaków akcji notowanych wynosiła na koniec marca 120 mld zł, o 9,4 proc. więcej niż przed rokiem i o 2 proc. więcej niż trzy miesiące wcześniej. Stanowiły one 2,93 proc. aktywów finansowych.

Znacznie większą wartość mają ich udziały kapitałowe poza rynkiem publicznym. Wartość akcji nienotowanych sięgała 330,6 mld zł, a tzw. innych udziałów kapitałowych – obejmujących m.in. udziały w spółkach z o.o., spółkach osobowych czy spółdzielniach – 381,1 mld zł. Inne udziały kapitałowe były największym źródłem kwartalnego wzrostu wartości majątku. W ciągu trzech miesięcy wartość tej pozycji zwiększyła się o 61,5 mld zł, czyli o 19,2 proc.

Trzecim największym składnikiem aktywów finansowych gospodarstw domowych są już uprawnienia emerytalno-rentowe. Na koniec marca ich wartość wynosiła 434,6 mld zł, czyli 10,6 proc. całego finansowego majątku Polaków. W tej kategorii NBP uwzględnia m.in. rezerwy tworzone przez otwarte i pracownicze fundusze emerytalne na wypłaty świadczeń dla członków, a także środki zgromadzone w PPE, PPK, IKE i IKZE. Jej wartość wzrosła w ciągu roku o 24,8 proc., a w ciągu kwartału o 4,6 proc. Wartość jednostek funduszy inwestycyjnych oraz uprawnień emerytalno-rentowych rosła w ujęciu rocznym znacznie szybciej niż wartość pozostałych depozytów.

4,1 bln zł aktywów to nie to samo co 3 bln zł oszczędności

Warto przy tym wyjaśnić pozorną sprzeczność z opublikowanym na Analizy.pl raportem o oszczędnościach gospodarstw domowych. Według szacunków Analiz Online ich wartość na koniec marca wynosiła około 2,99 bln zł, a depozyty i gotówka stanowiły około 66 proc. tej kwoty.

Różnica wynika z metodologii. 4,1 bln zł to znacznie szersza kategoria aktywów finansowych według rachunków finansowych NBP i metodologii ESA 2010. Obejmuje ona także pozycje, których zwykle nie traktujemy jako bieżących oszczędności gospodarstw domowych, m.in. akcje nienotowane, udziały w prywatnych przedsiębiorstwach, należności czy udzielone pożyczki.

Nie należy więc tych dwóch wartości bezpośrednio porównywać. Jedna odpowiada na pytanie, ile wynoszą szeroko rozumiane aktywa finansowe gospodarstw domowych w rachunkach narodowych, druga – jaką wartość mają środki, które można uznać za oszczędności i inwestycje Polaków w bardziej produktowym ujęciu.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.