SpaceX rozgrzewa rynek ETF-ów. Emitenci w Europie szykują fundusze na kosmiczny megatrend

Kilka dni temu o kosmosie pisaliśmy na analizy.pl jako o kolejnym etapie megatrendu AI. Marek Kaźmierczak z VIG / C-QUADRAT TFI wskazywał, że po big techach i półprzewodnikach inwestorzy patrzą na New Space, orbitalne centra danych i infrastrukturę obliczeniową poza Ziemią. Ten scenariusz przekładać się na konkretną ofertę produktową. W Europie nad kosmicznymi ETF-ami pracują m.in. BlackRock i WisdomTree.

Reklama

Kosmiczny wyścig w ETF-ach

Do irlandzkiego regulatora w kwietniu trafiły dokumenty dotyczące dwóch nowych funduszy: iShares Space Technologies UCITS ETF oraz WisdomTree Space Economy UCITS ETF. Ten ostatni został już zatwierdzony.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

Najwięksi dostawcy ETF-ów chcą zdążyć przed jednym z najbardziej wyczekiwanych debiutów ostatnich lat - IPO SpaceX. Spółka przyspieszyła prace nad wejściem na giełdę i celuje w debiut na Nasdaq 12 czerwca. Firma Elona Muska miałaby pozyskać 75 mld USD przy wycenie ok. 1,75 bln USD, co uczyniłoby ten debiut największym IPO w historii. Dla rynku ETF-ów to potencjalnie przełomowy moment. SpaceX może nadać całemu sektorowi kosmicznemu to, czego przez lata mu brakowało: rozpoznawalnego lidera, dużą płynność i medialny katalizator.

Kosmiczne ETF-y nie są bowiem nowym pomysłem. W poprzednich latach segment miał jednak problem ze skalą i zainteresowaniem inwestorów. Przykładem jest Procure Space UCITS ETF, uruchomiony na platformie HANetf, który został później połączony z Future of Defence UCITS ETF. Fundusz miał zaledwie 11,5 mln USD aktywów i zmagał się z niskim popytem.

W Polsce od 2023 r. w ofercie TFI PZU działa inPZU Akcje Sektora Technologii Kosmicznych O - pasywnie zarządzany fundusz indeksowy, którego benchmarkiem jest MSCI World IMI Space Exploration Net Total Return USD Index. Jego aktywa netto na koniec kwietnia 2026 r. wynosiły zaledwie 25,2 mln zł. Wśród największych pozycji na koniec marca znalazły się m.in. Lockheed Martin, Rocket Lab, Northrop Grumman, Honeywell, Boeing, L3Harris, RTX, Parker-Hannifin, Synopsys i Autodesk. Czyli dużo przemysłu lotniczo-obronnego, technologii, inżynierii i infrastruktury. USA odpowiadały za ok. 80 proc. ekspozycji geograficznej, a USD za ponad 83 proc. walutowej wyceny składników lokat. Fundusz stosuje zabezpieczenie ryzyka walutowego, czyli jest PLN-hedged. Stała opłata za zarządzanie to 0,5 proc., a minimalna pierwsza i kolejna wpłata to 100 zł. Wynikowo wygląda całkiem nieźle. W 2025 r. stopa zwrotu wyniosła 27,4 proc. W tym roku zyskuje już niemal 15 proc. 

Dostępny u polskich brokerów VanEck Space Innovators UCITS ETF (Acc) (USD) zarobił w tym roku ponad 100 proc., a od początku działalności, czyli od czerwca 2022 r. niemal 560 proc. 

Dziś narracja wokół kosmosu nie skupia się wyłącznie wokół rakiet, satelitów i futurystycznych wizji kolonizacji Marsa, lecz także na zapotrzebowaniu AI na energię oraz moc obliczeniową. Jak zauważył Marek Kaźmierczak, zarządzający VIG/C-QUADRAT TFI, w erze promów kosmicznych koszt wyniesienia kilograma ładunku wynosił ok. 65 tys. USD. Dla Falcona 9 SpaceX to ok. 2700 USD/kg, dla Falcona Heavy ok. 1000 USD/kg. W przypadku Starshipa koszt może spaść poniżej 100 USD/kg.

- Jeżeli koszt wynoszenia ładunku rzeczywiście spadnie do takich poziomów, przestajemy mówić wyłącznie o satelitach, a zaczynamy mówić o przemysłowej komercjalizacji przestrzeni kosmicznej. Oczywiście będą problemy techniczne, awarie, nieudane starty, uszkodzenia infrastruktury czy kosmiczne śmieci. To wszystko jest naturalnym ograniczeniem. Ale jeśli zaczniemy wynosić w kosmos nie pojedyncze urządzenia, lecz infrastrukturę przemysłową, skala rynku może się zupełnie zmienić - tłumaczy Kaźmierczak.

Taka koncepcja ma rozwiązywać część problemów, z którymi centra danych zderzają się na Ziemi. W kosmosie dostępna jest energia słoneczna, nie ma potrzeby klasycznego chłodzenia, a ciepło może być odprowadzane za pomocą radiatorów w próżni. Dane można przesyłać falami radiowymi lub komunikacją laserową. Według VIG/C-QUADRAT orbitalne centra danych mogłyby być ok. 25 proc. tańsze od naziemnych. Rynek już zaczął to dyskontować. Koszyk spółek New Space zyskał od 2022 r. ponad 600 proc., a spółki związane z AI Data Centers & Electrical Equipment ponad 400 proc. W tym samym czasie Nasdaq 100 wzrósł o około 130 proc., a szeroki koszyk software’u o zaledwie 50 proc. 

Z danych Morningstar Direct wynika, że ETF-y powiązane z tematyką kosmiczną przyciągnęły w ostatnim miesiącu 1,3 mld USD nowych środków, a ich aktywa wzrosły do 3,3 mld USD. To oczywiście wciąż nisza w porównaniu z największymi segmentami rynku ETF, ale dynamika pokazuje, że inwestorzy zaczynają traktować kosmos jako zyskowny temat inwestycyjny. 

Historia tematycznych ETF-ów uczy jednak ostrożności. Największe zainteresowanie inwestorów bardzo często pojawia się wtedy, gdy narracja jest już szeroko obecna w mediach, a wyceny części spółek zdążyły wzrosnąć. Tak było wcześniej z cyberbezpieczeństwem, metaverse czy wybranymi segmentami AI. W przypadku kosmosu ryzyko jest podobne. Liczba płynnych, giełdowych spółek bezpośrednio związanych z gospodarką kosmiczną pozostaje ograniczona. To może prowadzić do wysokiej koncentracji na kilku podmiotach. Z drugiej strony temat ma dziś mocniejsze fundamenty niż kilka lat temu. Rosną wydatki na obronność, rośnie znaczenie łączności satelitarnej, a rozwój AI zwiększa popyt na moc obliczeniową, energię i infrastrukturę danych. 

SpaceX może trafić także do pasywnych gigantów

Nasdaq wprowadził zmiany w metodologii Nasdaq-100, które pozwalają największym nowym spółkom szybciej trafić do indeksu po debiucie giełdowym. Nowe zasady weszły w życie 1 maja 2026 r. i mają lepiej odzwierciedlać zmiany strukturalne na rynku publicznym. Również FTSE Russell zmienił zasady szybkiego włączania dużych IPO do indeksów. SpaceX, przy zakładanej skali oferty, mógłby spełnić progi kwalifikujące go do szybkiego wejścia do wybranych indeksów amerykańskich i globalnych. Jeżeli spółka szybko trafi do głównych indeksów, fundusze odzwierciedlające te benchmarki będą musiały uwzględnić ją w portfelach. Oznacza to, że ekspozycja na SpaceX może pojawić się nie tylko w kosmicznych ETF-ach, ale także w popularnych funduszach indeksowych.