Polacy lepiej oceniają swoją wiedzę ekonomiczną

Zobaczmy zatem, jak wygląda nasz aktualny stan wiedzy ekonomicznej. Oto główne wnioski z Badania:

Reklama

• W 5-stopniowej skali średni poziom wiedzy ekonomicznej Polacy ocenili na 2,88 (38% respondentów ocenia swoją wiedzę jako małą i bardzo małą, 31% jako dużą i bardzo dużą). Co istotne im wyższy wiek i niższe wykształcenie tym poziom wiedzy niższy. Płeć nie wpływa na poziom wiedzy ekonomicznej.
• Aż 45% badanych podaje portale internetowe jako podstawowe źródło swojej wiedzy. Instytucje finansowe oraz instytucje publiczne są źródłem wiedzy jedynie dla starszych respondentów.
• Główne obszary braków wiedzy ekonomicznej to:
  • cyberbezpieczeństwo (44% respondentów)
  • inwestowanie (33%)
  • kredyty i pożyczki (24%)
  • system podatkowy (23%)
  • system emerytalny (13%)
  • płatności bezgotówkowe (12%)
• Jako najlepsze źródła wiedzy ekonomicznej Respondenci wskazują:
  • filmy edukacyjne i materiały wideo (43% respondentów)
  • bezpośrednie spotkania stacjonarne (40%)
  • artykuły i infografiki w prasie lub internecie (39%)
  • Wzrost wiedzy ekonomicznej zdaniem badanych przyczyni się głównie do:
  • lepszego rozumienia mechanizmów gospodarki (53% respondentów)
  • lepszego gospodarowania budżetem domowym (48%)
  • większego poczucia bezpieczeństwa finansowego (45%)
• Zdaniem ponad 80% badanych źródła wysokiej inflacji są dobrze wytłumaczone przez media oraz instytucje publiczne (sic!)
• Trudna lub utrudniająca się sytuacja gospodarcza powoduje zdaniem Badanych:
  • większe zainteresowanie wiadomościami gospodarczymi (46% respondentów)
  • dywersyfikacje oszczędności (30%)
  • bardziej intensywne myślenie o przyszłości (29%)
• Zdaniem 98% Badanych skutki inflacji są odczuwalne.
• Zdaniem 82% Respondentów wysoka inflacja ogranicza możliwości finansowania inwestycji prywatnych.
• 78% Badanych nie rozważa w najbliższym czasie samodzielnego inwestowania lub oszczędzania na emeryturę.
• Wśród najbardziej znanych sposobów oszczędzania na emeryturę Respondenci wskazują:
  • Pracownicze Plany Kapitałowe (88% respondentów)
  • Indywidualne Konta Emerytalne (73%).
  • Pracownicze Plany Kapitałowe (50%)
  • Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (33%)
• Nie podejmujemy się inwestycji na giełdzie z powodu:
  • braku wiedzy (66% respondentów)
  • lęku przed ryzykiem (29%)
  • lęku przed poniesieniem strat (28%)

Jak ewoluowała wiedza ekonomiczna Polaków w ciągu 5 lat

Analiza danych zawartych w Tabeli 1 wskazuje na skokowy wzrost samooceny wiedzy ekonomicznej w 2022 roku. Odsetek Polaków, którzy oceniają swój poziom wiedzy jako duży i bardzo duży wzrósł z roku na rok (2022/2021) aż o 18 punktów procentowych. Skąd ta zmiana?

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

Ta bardzo duża dynamika spowodowana jest w głównej mierze toczącą się w mediach i social mediach od prawie dwóch lat dyskusją na temat wysokiej inflacji, jej przyczyn oraz środków zapobiegawczych polityki monetarnej, czyli stóp procentowych. Polacy niemalże z wypiekami na twarzy oczekują decyzji Rady Polityki Pieniężnej, a informacje o wakacjach kredytowych oraz ich pozytywnych i negatywnych skutkach czerpali z mediów każdego dnia. Nigdy jak dotąd bowiem wzrost stóp procentowych nie bolał tak Polaków, którzy tylko w 2021 r. zaciągnęli kredyty (oparte na zmiennej stopie procentowej) na łączną wartość na poziomie 187,6 mld zł (o 33% więcej niż w 2020 roku).

* dokładna treść pytania brzmiała: Jak ocenia Pan/Pani swoją wiedzę w zakresie zarządzania finansami, korzystania z usług bankowych i znajomości zasad funkcjonowania gospodarki, w kontekście osobistych potrzeb w tym zakresie?

Polacy znajdują nadzieję w zgłębieniu tajników wiedzy ekonomicznej na lepsze zrozumienie gospodarki i tym samym zwiększenie umiejętności zarządzania swoim budżetem domowym. Co znowu ma bardzo silny związek z szybkim tempem wzrostu cen w gospodarce. Umiejętność zarządzania budżetem domowym oznacza dla Badanych po prostu wzrost poczucia bezpieczeństwa finansowego.

Dla ponad 20% Respondentów wzrost wiedzy ekonomicznej jest istoty z perspektywy osiągania lepszych efektów inwestowania i oszczędzania.

Na pytanie: Do czego, Pana/Pani zdaniem, może najbardziej przyczynić się poprawa poziomu Pana/Pani wiedzy ekonomicznej? Polacy w trakcie ostatniego Badania odpowiedzieli tak:

Wiedza Polaków o giełdzie

Prawie 80% Polaków określa swój poziom wiedzy na temat zasad funkcjonowania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie jako niski, bardzo niski lub brak jakiejkolwiek wiedzy. Najbardziej znane są Badanym akcje (91% Badanych wskazało na ten instrument), obligacje (66%). Na ETFy jako znane instrumenty wskazało jedynie 7%, zaś certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych zamkniętych kojarzy jedynie 3% Badanych.

Wg wyników Badania przedstawionych na Grafice 2 odsetek Polaków nierozważających samodzielnych inwestycji na GPW wzrósł w 2023 roku średnio o 10 punktów procentowych w stosunku do lat ubiegłych. Główną przyczyną awersji jest brak wystarczającej wiedzy (68% Badanych), obawa przed ryzykiem inwestycyjnym (27% Badanych) oraz obawa przed poniesieniem strat (26% Badanych).

Analiza tych danych może pośrednio wskazywać na większą skłonność Polaków do korzystania z usług profesjonalnego wsparcia i pośrednictwa w obszarze oferty inwestycyjnej.

Wyniki Badania wskazują na wciąż niski poziom wiedzy ekonomicznej Polaków, który jednak zwiększył się w ciągu ostatnich dwóch lat dość istotnie. Główną przyczyną wzrostu zainteresowania kwestiami gospodarczymi jest bardzo wysoka inflacji i chęć poznania sposobów walki z nią.

Wyniki Badania pokazują bardzo dużą rolę w edukacji i tłumaczeniu zasad funkcjonowania rynku finansowego. Dużą w tym miejscu rola instytucji finansowych i dystrybutorów produktów finansowych. Należy jednak pamiętać, że aby przekaz był skuteczny, jego forma musi być dostosowana do preferencji Polaków w tej mierze.

Badanie zostało przeprowadzone w dniach 10-20 lutego 2023 na próbie 1000 dorosłych Polaków, próbie reprezentatywnej pod względem płci, wieku i lokalizacji.

Pełną wersję raportu można pobrać tutaj.

Grzegorz Kaliszuk

Dyrektor Departamentu Produktów Inwestycyjnych w Phinance S.A.