Rząd chce zmienić zasady inwestowania w private assets. OFE i PPK z nowymi limitami

Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem funduszy inwestycyjnych trafił do Stałego Komitetu Rady Ministrów. Nowa wersja przepisów uwzględnia część postulatów zgłoszonych przez uczestników rynku podczas konsultacji.

Jednym z filarów reformy, obok umożliwienia tworzenia polskich ETF-ów w formule UCITS, jest otwarcie funduszy emerytalnych i pracowniczych planów kapitałowych na inwestycje na rynku prywatnym. Chodzi przede wszystkim o fundusze private equity i venture capital, ale również struktury inwestujące w instrumenty dłużne przedsiębiorstw niepublicznych (private debt).

Projekt przewiduje m.in. utworzenie kwalifikowanych funduszy inwestycyjnych (KFI), które mają stanowić polski odpowiednik wehikułów inwestycyjnych wykorzystywanych na rozwiniętych rynkach private equity. W ich tytuły inwestycyjne, podobnie jak w określone inne fundusze rynku prywatnego, będą mogły lokować część aktywów OFE i fundusze zdefiniowanej daty PPK.

Reklama

W pierwotnej, kwietniowej wersji projektu Ministerstwo Finansów proponowało, aby OFE mogły ulokować w funduszach rynku prywatnego łącznie do 10 proc. swoich aktywów, przy ograniczeniu do 1 proc. w jeden fundusz. Po konsultacjach łączny limit obniżono do 5 proc. aktywów OFE. Ograniczenie dotyczące pojedynczego funduszu pozostało natomiast na poziomie 1 proc. Próg 5 proc. zapisano w nowej wersji projektu ustawy oraz w projekcie rozporządzenia Rady Ministrów dotyczącym limitów inwestycyjnych OFE.

Za bardziej zachowawczym podejściem przemawiają przede wszystkim względy płynnościowe. Fundusze private equity i venture capital inwestują zazwyczaj na wiele lat, a wcześniejsze wyjście z inwestycji może być trudne. Tymczasem OFE muszą utrzymywać płynność z uwagi na mechanizm suwaka bezpieczeństwa, czyli stopniowego przekazywania środków swoich członków do ZUS w okresie poprzedzającym przejście na emeryturę.

Na problem zwracała uwagę podczas konsultacji Komisja Nadzoru Finansowego. Nadzór wskazywał, że limit 5 proc. pozwoliłby na inwestowanie w KFI bez nadmiernego ograniczania bezpieczeństwa i płynności portfeli OFE. Choć ostatecznie UKNF wycofał uwagę dotyczącą samej wysokości limitu, w nowszej wersji projektu przyjęto właśnie taki poziom.

W przypadku PPK zmiany poszły w przeciwnym kierunku. Pierwotny projekt przewidywał, że fundusz zdefiniowanej daty będzie mógł ulokować maksymalnie 1 proc. aktywów w tytuły uczestnictwa funduszy rynku prywatnego emitowane lub zbywane przez jeden podmiot. Po konsultacjach limit ten podwojono, do 2 proc. aktywów.

To rezultat postulatów zgłaszanych m.in. przez Polski Fundusz Rozwoju i Izbę Zarządzających Funduszami i Aktywami. PFR argumentował, że ograniczenie do 1 proc. mogłoby w praktyce uniemożliwić funduszom PPK inwestowanie w większe fundusze private equity. Według PFR zaangażowanie instytucjonalnego inwestora na poziomie około 7-10 mln euro w jeden fundusz może być potrzebne, aby zapewnić odpowiednią pozycję negocjacyjną, dostęp do informacji i ekonomiczną opłacalność inwestycji.

Nie zmienił się natomiast łączny limit wynoszący 10 proc. aktywów funduszu zdefiniowanej daty. Warto jednak zaznaczyć, że obejmuje on nie tylko nowe lokaty w fundusze rynku prywatnego, lecz również inne określone w ustawie kategorie inwestycji, w tym część lokat w fundusze inwestycyjne zamknięte. Dodatkowo fundusz PPK nie będzie mógł nabyć więcej niż 20 proc. wszystkich tytułów uczestnictwa wyemitowanych przez jeden fundusz rynku prywatnego.

Umożliwienie lokowania oszczędności emerytalnych na rynku prywatnym nie oznacza pełnej swobody inwestycyjnej. Zarówno OFE, jak i fundusze PPK będą mogły inwestować wyłącznie w fundusze spełniające określone warunki dotyczące m.in. kontroli inwestorskiej, zasad wynagradzania zarządzających i dostępu do informacji. Projekt przewiduje, że wynagrodzenie za osiągnięty wynik inwestycyjny będzie mogło zostać wypłacone dopiero po zwrocie inwestorom zainwestowanego kapitału powiększonego o minimalną stopę zwrotu przewidzianą w dokumentacji funduszu.

Wprowadzono też bardziej szczegółowe zasady obliczania limitów inwestycyjnych. Fundusze rynku prywatnego działają często w modelu kapitału deklarowanego, w którym inwestor zobowiązuje się do wniesienia określonej kwoty, ale wpłaca ją stopniowo, na wezwanie zarządzającego. Zgodnie z nowym projektem przy obliczaniu limitu OFE lub PPK trzeba będzie uwzględnić wyższą z dwóch wartości: zaangażowanie wynikające z zadeklarowanego kapitału albo bieżącą wartość posiadanych tytułów uczestnictwa w relacji do aktywów funduszu emerytalnego lub funduszu zdefiniowanej daty.

W przypadku PPK dodatkowym zabezpieczeniem ma być wymóg odpowiedniego dopasowania terminu zakończenia inwestycji do daty docelowej funduszu zdefiniowanej daty. Projekt przewiduje, że inwestycja w fundusz rynku prywatnego powinna zakończyć się co najmniej pięć lat przed rokiem, w którym fundusz PPK osiągnie swoją zdefiniowaną datę.

OFE i DFE będą mogły kupować akcje właścicieli PTE

To nie koniec zmian dotyczących możliwości inwestycyjnych funduszy emerytalnych. W projekcie pojawiła się również propozycja częściowego złagodzenia zakazu inwestowania przez OFE i dobrowolne fundusze emerytalne (DFE) w papiery wartościowe emitowane przez podmioty powiązane z zarządzającymi nimi powszechnymi towarzystwami emerytalnymi.

Obecnie art. 144 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych zabrania OFE i DFE inwestowania nie tylko w papiery emitowane przez własne PTE, ale także przez jego akcjonariuszy oraz podmioty z nimi powiązane. Po konsultacjach, na wniosek Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych, Ministerstwo Finansów zdecydowało się dopuścić wyjątek od tego zakazu w odniesieniu do akcjonariuszy PTE i podmiotów powiązanych.

OFE i DFE mogłyby nabywać ich akcje oraz inne papiery wartościowe, ale tylko pod określonymi warunkami. Instrumenty musiałyby być notowane na rynku regulowanym i nabywane wyłącznie w obrocie wtórnym. Projekt przewiduje też zasadniczo limit posiadania do 5 proc. kapitału emitenta, z wyjątkiem określonych inwestycji związanych z odwzorowaniem indeksu WIG lub benchmarku funduszu. W przypadku DFE wprowadzono ponadto ograniczenie zaangażowania wynikające z udziału emitenta w benchmarku.

Co istotne, fundusze nie mogłyby wykonywać prawa głosu z papierów nabytych na podstawie tego wyjątku. Musiałyby również wdrożyć wewnętrzne procedury przeciwdziałania konfliktom interesów i informować o nich KNF.

Według Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych obecny zakaz ogranicza możliwości inwestycyjne części OFE i DFE, zwłaszcza tych zarządzanych przez towarzystwa należące do dużych grup kapitałowych. Nowe rozwiązanie miałoby ułatwić inwestowanie zgodne z benchmarkiem, bez wykorzystywania posiadanych akcji do wywierania wpływu właścicielskiego na powiązane spółki. Zakaz dotyczący papierów wartościowych emitowanych bezpośrednio przez samo PTE ma pozostać w mocy.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się