Fundusze, które pobrały najwyższe success fee w 2021 roku

Z zebranych przez nas danych wynika, że w 2021 roku wynagrodzenie zmienne zależne od wyników (sucess fee) pobrało ponad 90 funduszy inwestycyjnych (o publicznym charakterze). Wśród nich znalazły się takie, które pobierają je od lat, jak i te, które pobrały success fee po raz pierwszy.

Reklama

Wynagrodzenie zmienne, czyli success fee, pobierane jest wtedy, gdy zarządzającym funduszem inwestycyjnym uda się spełnić konkretne kryteria odnośnie wyników. Można rozróżnić kilka mechanizmów jej naliczania, z których najczęściej spotykane są:

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

• Wynik wyższy od benchmarku – fundusz pobiera jakiś procent (np. 20%) nadwyżki wyniku funduszu nad benchmark. Przy czym zazwyczaj nie ma znaczenia, czy fundusz odnotuje stratę; najważniejsze, żeby był lepszy od rynku.
  Więcej piszemy o tym w tekście: Nierówne wzorce do naśladowania - jak odnaleźć się w gąszczu benchmarków?
• Wynik wyższy od konkretnej ustalonej z góry stawki – fundusz pobiera jakiś procent nadwyżki wyniku ponad tę ustaloną stawkę.
• Wzrost wartości certyfikatu – liczy się tylko, czy w zadanym okresie wartość certyfikatu wzrosła – jeżeli tak, TFI pobiera część tego wzrostu dla siebie. Szczególnym przypadkiem takiego wariantu jest tzw. zasada high-water mark –opłata jest pobierana w sytuacji, gdy wartość certyfikatu ustanawia nowe, historyczne maksimum.

Przeczytaj także: Za co płacimy, inwestując w fundusze?

Nasze zestawienie funduszy inwestycyjnych, które pobrały najwyższe success fee, od kilku lat otwiera ten sam fundusz - Skarbiec Spółek Wzrostowych. W 2021 roku fundusz pobrał z tego tytułu 26 mln zł, czyli 2% wartości aktywów (średnia WAN). Dla porównania rekordowe success fee pobrał rok wcześniej – aż 47 mln zł. Przy czym w 2020 roku fundusz pobił swój benchmark istotnie (zarobił 122% versus 29% benchmarku), tak w 2021 roku osiągnął wynik … słabszy od benchmarku (stracił -1,1% versus zysk benchmarku na poziomie 7,6%). Pobranie success fee było jednak możliwe, gdyż Skarbiec TFI wylicza i pobiera wynagrodzenie zmienne raz na kwartał – a w dwóch kwartałach 2021 roku fundusz swój benchmark pobił. Od tego roku ta praktyka jest niedozwolona, o czym dalej.

W sumie na 20 funduszy otwartych Skarbca TFI aż 13 pobrało wynagrodzenie zmienne w 2021 roku i to mimo, że nie każdy pobił swój benchmark.

Podobna sytuacja dotyczy drugiego w naszym zestawieniu funduszu (i jednocześnie nowicjusza w naszym zestawieniu) – Santander Prestiż Technologii i Innowacji, który pobrał ponad 8 mln zł wynagrodzenia zmiennego (co odpowiadało 1,7% aktywów). Ten fundusz także nie pobił swojego benchmarku w 2021 roku. W jego przypadku pozwalała na to poprzednia formuła pobierania opłaty zmiennej – „2% różnicy pomiędzy bieżącą wartością jednostki uczestnictwa a jej maksymalną wartością w ciągu ostatnich 365 dni”. Od tego roku formuła brzmi „20% nadwyżki wyniku funduszu ponad benchmark”.

Santander TFI dopiero od niedawna faktycznie pobiera opłaty zmienne w swoich funduszach otwartych. Poza PPK, we wszystkich subfunduszach, które ją pobierają, formuła jest ta sama – „20% nadwyżki wyniku ponad benchmark danego subfunduszu”. W sumie w 2021 roku opłata zmienna została pobrana w 4 subfunduszach Santander TFI.

Na trzecim miejscu naszej listy znalazł się QUERCUS Global Balanced z 4,5 mln zł (co odpowiada 1,5% aktywów).

Quercus TFI praktycznie od początku działalności wprowadziło możliwość pobierania opłaty zmiennej w większości swoich funduszy i od lat je pobiera (czyli fundusze często spełniają ustalone kryteria, co warto dodać – często nieco trudniejsze niż u konkurencji, bez tzw. „ułatwiaczy”). W 2021 roku z 7 subfunduszy otwartych, które mają taką możliwość, odpowiednie warunki spełniły cztery. Poza wspomnianym Quercus Global Balanced, opłatę zmienną pobrał QUERCUS Agresywny – 2,5 mln zł.  

Wśród funduszy, które pobrały wynagrodzenie zmienne w 2021, znalazły się także 4 subfundusze z NN IP TFI (wszystkie pobiły swoje benchmarki). Najwięcej – bo 3,6 mln zł – pobrał NN Stabilnego Wzrostu, a NN Zrównoważony – 2,9 mln zł. Towarzystwo to dopiero od zeszłego roku pobiera opłaty zmienne – w tym celu wprowadziło odpowiednie zapisy do prospektów siedmiu subfunduszy z parasola NN FIO. Podobnie jak w Santander TFI, formuła opiera się na benchmarkach subfunduszy i brzmi „20% od wzrostu wartości jednostki pow. benchmarku”.

Wśród funduszy, które pobrały najwyższe wynagrodzenie zmienne w 2021 znalazło się też kilka subfunduszy z Generali Investments TFI, które od lat czerpią z tego tytułu część swoich przychodów. W grupie tych, które pozyskały po ponad 2 mln zł znalazły się: Generali Akcje Wzrostu oraz  Generali Korona Dochodowy. Pierwszy z funduszy nie ma benchmarku, a wynagrodzenie zmienne jest pobierane według formuły „22% od wzrostu wartości jednostki powyżej dwukrotności stopy zwrotu WIBID 1Y”. Generali Korona Dochodowy natomiast wypracował wynik słabszy od swojego benchmarku (WIBID 3M), ale formuła zezwalała na pobranie wynagrodzenia co kwartał, a w dwóch kwartałach fundusz faktycznie go pobił.

Coraz więcej funduszy wprowadza opłaty zmienne

Wynagrodzenie zmienne zależne od wyników jest pobierane przez fundusze od lat (szczególnie w przypadku FIZ-ów). Jego popularność wzrosła po tym, jak wprowadzono ograniczenia w poziomie opłat stałych dla funduszy otwartych - stopniowo, do maksymalnie 2,0% od stycznia 2022 roku. Szczególnie, że nie ma odgórnych ograniczeń dla opłaty zmiennej. 

Jeszcze trzy lata temu możliwość pobierania opłaty zmiennej miał co czwarty fundusz otwarty. Obecnie taki zapis ma ponad 40% z nich. 

Nowe wytyczne

W tym roku zaczęły obowiązywać nowe zasady naliczania opłaty zmiennej za zarządzanie w funduszach inwestycyjnych. Wynikają one z wytycznych Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA), które na polski rynek „przełożyła” Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami.

Ich głównym celem jest większa ochrona inwestorów – mają zapobiegać obciążaniu funduszu i jego inwestorów nadmiernymi kosztami. Stosowane modele pobierania opłat za wynik mają być ujednolicone, opłaty mają być naliczane w sposób rzetelny i sprawiedliwy wobec inwestorów.

Wśród najważniejszych zmian wprowadzonych wytycznymi ESMA i standardami IZFA warto wymienić:

• wskazane jest pobieranie opłat raz do roku, a nie jak w niektórych przypadkach obecnie – raz na kwartał,
• opłata za wynik powinna być ustalana w odniesieniu do benchmarku funduszu, spójnego z faktyczną polityką inwestycyjną funduszu,
• w przypadku funduszy, które w benchmarku wykorzystują indeksy giełdowe oczekuje się stosowania indeksów dochodowych, a nie cenowych,
• w przypadku funduszy dłużnych zaleca się, aby w konstrukcji benchmarku wykorzystywać odpowiednie indeksy obligacyjne. W przypadku funduszy dłużnych krótkoterminowych dopuszcza się stosowanie WIBID/WIBOR,
• benchmark nie będzie mógł być korygowany o żadne opłaty bądź koszty związane z zarządzaniem funduszem (u części krajowych funduszy benchmarki składają się z wyniku odpowiedniego indeksu pomniejszonego np. o opłatę za zarządzanie),
• TFI będą musiały badać okresy strat w horyzoncie pięcioletnim i w zależności od tego będą mogły naliczać opłaty za wyniki – ta zasada jest stosowana od stycznia 2022, co oznacza, że okres odniesienia nie będzie stosowany do działalności funduszu przed wdrożeniem wytycznych,
• możliwe jest pobieranie opłaty success fee w przypadku nominalnej straty, o ile jest to wyraźnie wskazane w statucie funduszu, prospekcie, KID i innych materiałach dla klientów, jedynie w przypadku funduszy absolutnej stopy zwrotu naliczanie opłaty success fee za okres, gdy występuje nominalna strata, nie jest możliwe.
• ograniczenie maksymalnej stawki opłaty za wynik do 20% (tyle wynosi najczęściej, ale są przypadki, że sięga 25-30%), jedynie w uzasadnionych przypadkach dopuszcza się pobieranie wyższej stawki success fee, m. in. w przypadku znacząco niższej opłaty stałej (o min 50%) w stosunku do średnich stawek rynkowych. Wówczas maksymalna stawka opłaty za wynik nie powinna przekraczać 40%.

Aktualizacja 27.05.2022: W tabeli zostały dodane formuły pobrania opłaty zmiennej obowiązujące w 2021 roku.