PPK - pytania i odpowiedzi

Aktualizacja: 17.05.2019
Odpowiadamy na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące PPK

NAJCZĘSTSZE PYTANIA PRACOWNIKÓW

 

1. Na czym polega PPK?

Pracownicze Plany Kapitałowe są dobrowolnym systemem długoterminowego oszczędzania dla Pracowników, tworzonym i współfinansowanym przez Pracodawców i Państwo. PPK to system kapitałowy, który nie jest częścią publicznego systemu emerytalnego, dlatego oszczędności na Twoim rachunku są prywatne, mogą być w każdej chwili wycofane oraz podlegają dziedziczeniu.

 

2. W jakim celu wprowadzono PPK?

Podstawowym celem PPK jest zapewnienie Tobie dodatkowego zabezpieczenia finansowego po osiągnięciu 60. roku życia – bez względu na to, czy nadal pracujesz.

 

3. Kto będzie dbał o bezpieczeństwo moich środków w Pracowniczych Planach Kapitałowych?

Nadzór nad PPK w zakresie zgodności z prawem oraz interesem Twoim i innych uczestników systemu sprawować będzie Komisja Nadzoru Finansowego. Instytucje finansowe muszą spełnić szereg określonych ustawowo wymogów, by zostać dopuszczone do zarządzania środkami gromadzonymi w PPK. Twoimi oszczędnościami w PPK będzie mogła zarządzać tylko instytucja, która posiada odpowiednie doświadczenie opisane w ustawie. Gromadzone środki będą inwestowane w fundusze zdefiniowanej daty, których polityka inwestycyjna w miarę zbliżania się Twojego wieku do 60. roku życia będzie się automatycznie zmieniała w taki sposób, aby ograniczyć poziom ryzyka inwestycyjnego. Należy jednak zawsze pamiętać, że inwestowanie wiąże się z ryzykiem, a środki zgromadzone w PPK nie są gwarantowane.

 

4. Kiedy przystąpię do PPK?

Start programu nastąpi 1 lipca 2019 roku – od tej daty duże firmy zatrudniające co najmniej 250 osób będą zobowiązane tworzyć PPK dla swoich Pracowników. Oznacza to, że najpóźniej do 12 listopada podpiszą w imieniu i na rzecz Pracowników umowę z instytucją finansową (umowa o prowadzenie PPK). Od pierwszego wynagrodzenia wypłaconego po dacie zawarcia tej umowy zostanie pobrana pierwsza wpłata Pracownika. Z uwagi na skalę programu planuje się stopniowe (co 6 miesięcy) włączanie kolejnych grup Pracodawców do programu w okresie 2 lat, począwszy od największych przedsiębiorstw, aż do najmniejszych firm.

Wyjątek: Podmioty należące do jednej grupy kapitałowej mogą przystąpić do PPK w terminie, w którym przystępuje największy podmiot z grupy (z największą liczbą osób zatrudnionych). W przypadku podmiotów będących jednostkami sektora finansów publicznych umowa o prowadzenie powinna być zawarta najpóźniej do 10.04.2021 r.

 

5. Kto będzie się składał na moje oszczędności w ramach PPK?

Wpłaty na Twoje konto PPK będą pochodzić z trzech źródeł: od Pracodawcy, Pracownika (czyli Ciebie) i Państwa.

Dopłata Pracodawcy: – wpłata podstawowa – 1,5% Twojego wynagrodzenia brutto; – dobrowolna wpłata dodatkowa – maksymalnie 2,5% Twojego wynagrodzenia brutto.

Pracownik – Ty: – wpłata podstawowa 2% Twojego wynagrodzenia brutto; Wpłata podstawowa może zostać obniżona do 0,5% wynagrodzenia brutto, jeśli Twoje łączne wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty odpowiadającej 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia. – dobrowolna wpłata dodatkowa – maksymalnie 2% Twojego wynagrodzenia brutto. 

Państwo: jednorazowo 250 zł wpłaty powitalnej oraz dopłata roczna 240 zł.

 

6. Od czego zależy wysokość wpłat na moje konto PPK?

Wysokość wpłat Twoich i Twojego Pracodawcy będzie naliczana procentowo od wysokości Twojego wynagrodzenia brutto. Wpłaty ze strony Państwa to określone kwoty, niezależne od wysokości dochodów. Aby je otrzymać, należy spełnić warunki określone w ustawie: wpłatę powitalną otrzymasz po tym, jak przez 3 pełne miesiące będziesz oszczędzać w PPK i za te miesiące dokonasz wpłat podstawowych (wpłata powitalna przekazywana jest w terminie 30 dni po zakończeniu kwartału); dopłatę roczną otrzymasz, gdy wpłaty podstawowe i dodatkowe w danym roku wyniosą co najmniej 3,5% liczone od 6-krotności minimalnego wynagrodzenia w roku, za który dopłata jest należna. Przykład: W 2019 roku kwota wpłat kwalifikująca do dopłaty rocznej to 472,50 zł. Dla osób o niższych dochodach, których wpłaty podstawowe nie przekraczają 2%, byłoby to 118,13 zł.

 

7. Jakie będą koszty mojego uczestnictwa w programie PPK?

Całkowite koszty zarządzania PPK nie mogą przekroczyć 0,6% wartości aktywów netto funduszu w skali roku. W tym: opłata za zarządzanie nie będzie mogła być wyższa niż 0,5% wartości aktywów netto funduszu w skali roku, wynagrodzenie za osiągnięty wynik w wysokości maksymalnie 0,1% wartości aktywów netto funduszu w skali roku. Należy pamiętać, że wpłaty Pracodawcy do PPK będą stanowić Twój dochód. Z Twojego wynagrodzenia zostanie potrącony podatek dochodowy (PIT) od tych wpłat. Z tego powodu Twoje wynagrodzenie netto po potrąceniu Twoich wpłat do PPK oraz podatku od wpłat Pracodawcy obniży się realnie o nieco więcej niż 2%. Dopłata od Państwa do Twojego rachunku w PPK (w pierwszym roku wpłata powitalna – 250 zł, w kolejnych dopłata roczna – 240 zł) nie będzie stanowiła dla Ciebie dochodu i tym samym nie będzie obciążona podatkiem dochodowym.

 

8. Czy jako Pracownik mam jakieś dodatkowe korzyści wynikające z uczestnictwa w PPK?

Poza korzyścią w postaci wpłat od Pracodawcy, wpłaty powitalnej i rocznej ze strony Państwa, dzięki PPK gromadzisz prywatne i dziedziczone środki finansowe. Dodatkowo masz możliwość skorzystania z oszczędności przed ukończeniem 60. roku życia w sytuacji: poważnej choroby: Twojej, małżonka lub dziecka (wypłata do 25% środków bez obowiązku zwrotu); pokrycia wkładu własnego w związku z zaciągnięciem przez Ciebie kredytu na budowę budynku mieszkalnego lub zakup mieszkania – tylko dla osób przed ukończeniem 45. roku życia (w wysokości do 100% środków z obowiązkiem zwrotu – z możliwością rozłożenia go na nieoprocentowane raty, które można spłacać do 15 lat).

 

9. A co, jeśli mam bardzo niskie dochody?

Jeśli masz niskie zarobki, możesz podjąć decyzję o obniżeniu swoich wpłat do PPK. Wpłaty mogą być niższe niż 2%, ale nie niższe niż 0,5% wynagrodzenia brutto. Wysokość dopłat Twojego Pracodawcy pozostaje bez zmian – na poziomie 1,5%. Nie zmienia się też wysokość dopłat ze strony Państwa.

 

10. Czy wszystkie grupy zawodowe będą objęte PPK?

PPK obejmie wszystkich Pracowników, bez względu na wykonywany zawód. Uczestnikami PPK nie mogą być jedynie funkcjonariusze służb mundurowych, którzy objęci są odrębnym systemem zaopatrzenia emerytalnego i nie odprowadzają składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do ZUS.

 

11. Czy mój Pracodawca może przestać wpłacać na PPK?

 O ile nie zrezygnujesz z uczestnictwa w programie, Twój Pracodawca nie będzie mógł zrezygnować z dokonywania wpłat podstawowych na Twój rachunek w PPK, będzie to jego obowiązek ustawowy.

 

12. Mam jednoosobową działalność, czy będę brać udział w PPK?

Nie. Samozatrudnieni, czyli osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, są wyłączone spod obowiązywania ustawy. Jeśli natomiast będą zatrudniać Pracowników, a bardziej precyzyjnie będą podmiotami zatrudniającymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 21 ustawy, ich także obejmie obowiązek utworzenia PPK dla Pracowników. Z dniem 1 stycznia 2021 r. natomiast podwyższeniu ulegnie limit wpłat na IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) dla osób prowadzących jednoosobową działalność. Jeżeli zatem prowadzisz jednoosobową działalność, ułatwi Ci to oszczędzanie. Limit z 1,2-krotności średniego wynagrodzenia (w 2019 r. to 5718 zł) wzrośnie do 1,8-krotności średniego wynagrodzenia (w 2019 r. wyniósłby 8577 zł). Warto pamiętać, że osoby oszczędzające na IKZE, a więc i samozatrudnieni, sumę wpłat dokonanych na IKZE w danym roku mogą odpisać od podstawy opodatkowania.

 

13. Jakie firmy / jacy Pracodawcy wezmą udział w programie?

Pracodawcy zatrudniający co najmniej jedną osobę, która podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Przewidziane zostały wyjątki od obowiązku prowadzenia PPK, które obejmują:

  • Pracodawcę, który w pierwszym dniu stosowania do niego ustawy prowadzi Pracowniczy Program Emerytalny (PPE) i odprowadza składki podstawowe w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia, jeżeli do PPE przystąpiło 25% osób zatrudnionych. Jeżeli Twój Pracodawca utworzy PPK, a dopiero potem uruchomi program PPE ze składką podstawową wynoszącą co najmniej 3,5% wynagrodzenia, może w porozumieniu z Twoją zakładową organizacją związkową nie finansować wpłat do PPK dla osób, które przystąpiły do PPE – osoby te nie otrzymają dopłaty rocznej od Państwa;
  • mikroprzedsiębiorcę, jeżeli wszystkie osoby zatrudnione złożą mu deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK;
  • osobę fizyczną, która zatrudnia, w zakresie niezwiązanym ze swoją działalnością, osobę fizyczną, w zakresie niezwiązanym z działalnością gospodarczą tej osoby.

Przykład: Pracodawca nie musi zakładać PPK dla opiekunki osoby starszej zatrudnionej przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą różną od zatrudniania osób do opieki.

 

14. Czy muszę samodzielnie otworzyć rachunek w PPK?

Aby otworzyć rachunek w PPK, nie musisz nic robić. Twój Pracodawca dokona wyboru instytucji finansowej zarządzającej PPK oraz otworzy dla Ciebie za jej pośrednictwem imienny rachunek, na którym będą gromadzone Twoje oszczędności – prywatny rachunek PPK, dzięki któremu będziesz mieć stały dostęp do swoich środków.

 

15. Kto wybiera instytucję finansową?

Wyboru instytucji finansowej dokonuje Pracodawca w porozumieniu z zakładową organizacją związkową, a jeżeli w firmie, w której pracujesz, nie działają związki zawodowe, w porozumieniu z reprezentacją osób zatrudnionych wyłonioną w trybie przyjętym u danego Pracodawcy. Pracownik nie ma możliwości przystąpić do innej instytucji finansowej, niż wybrana przez Pracodawcę.

 

16. Co się stanie, jeśli mój Pracodawca nie wybierze instytucji finansowej?

Jeżeli na miesiąc przed upływem terminu, w którym Pracodawca powinien utworzyć PPK (podpisać umowę o zarządzanie PPK), nie zostanie osiągnięte porozumienie z zakładową organizacją związkową lub – jeśli taka nie działa – z reprezentacją Pracowników co do wyboru instytucji, Twój Pracodawca samodzielnie wybierze tę instytucję, która oferuje najbardziej korzystne warunki zarządzania środkami w PPK. Natomiast w sytuacji gdy Twój Pracodawca nie utworzył PPK w przewidzianym terminie, PFR pisemnie wezwie go do zawarcia umowy o zarządzanie PPK z wyznaczoną instytucją finansową (PFR TFI S.A.) albo do przekazania do PFR S.A. informacji o zawarciu umowy o zarządzanie PPK z inną instytucją.

 

17. Czy mogę zmienić instytucję finansową bez zmiany Pracodawcy?

Nie możesz tego zrobić, instytucję może natomiast zmienić Pracodawca.

 

18. Co przy zmianie Pracodawcy?

Czy u nowego Pracodawcy będę oszczędzać w dotychczasowej instytucji finansowej? Nie, chyba że Twój nowy Pracodawca wybierze tę samą instytucję. Środki już zgromadzone możesz pozostawić w starej instytucji lub przenieść do nowej. Przy pierwszej opcji po kilku zmianach Pracodawcy będziesz mieć wiele rachunków PPK. Przy drugiej wszystkie zgromadzone środki będziesz mieć w jednym miejscu.

 

19. Kiedy ja lub mój Pracodawca możemy zwiększyć lub zmniejszyć wysokość wpłat do PPK?

Zarówno Ty, jak i Twój Pracodawca możecie w każdym czasie podjąć decyzję o zwiększeniu lub zmniejszeniu wysokości wpłat dodatkowych do PPK (wysokości wpłat podstawowych nie można zmienić w przypadku Pracodawcy, Pracownik może to zrobić tylko, jeśli ma niższe dochody – patrz strona 10). W praktyce zmiany wysokości wpłat będą obowiązywać od kolejnego miesiąca. Wpłaty dodatkowe mogą być różnicowane przez Pracodawcę ze względu na staż pracy lub na podstawie przyjętego regulaminu wynagrodzeń/ układu zbiorowego pracy. Tym samym Twój Pracodawca może wykorzystać PPK jako dodatkową formę nagradzania Pracowników.

 

20. Czy PPK jest dla mnie obowiązkowe?

Jeżeli masz co najmniej 18 lat i nie ukończyłeś (łaś) 55. roku życia, to Pracodawca automatycznie zapisze Cię do PPK, o ile nie złożysz wcześniej rezygnacji z dokonywania wpłat. Jeżeli masz ukończone 55 lat i nie ukończony 70. rok życia, możesz dołączyć do programu na swój wniosek. Wcześniej Pracodawca ma obowiązek poinformować Cię o takiej możliwości. Chcąc zrezygnować z oszczędzania w PPK, musisz podpisać specjalne oświadczenie o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK oraz związanych z tym korzyści, takich jak m.in. wpłaty Pracodawcy czy dopłaty ze strony Państwa. Z oszczędzania w PPK możesz zrezygnować zarówno na etapie tworzenia programu w firmie (jednak nie wcześniej niż od dnia stosowania przepisów ustawy dla twojego Pracodawcy), jak i w każdym dowolnym momencie w przyszłości – rachunek Pracownika w PPK jest w pełni prywatny, a zgromadzone środki podlegają dziedziczeniu.

 

21. Jakie instytucje będą mogły zarządzać środkami w PPK?

Twój Pracodawca będzie mógł wybrać spośród następujących instytucji finansowych: fundusze inwestycyjne zarządzane przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych, fundusze emerytalne zarządzane przez powszechne towarzystwa emerytalne albo pracownicze towarzystwa emerytalne, zakłady ubezpieczeń.

 

22. Co się będzie działo z moimi oszczędnościami wpłaconymi na PPK?

Gromadzone na rachunkach PPK środki będą inwestowane w fundusze inwestycyjne, które różnicują poziom ryzyka w zależności od Twojego wieku. Dlatego reguły inwestowania oszczędności są szczegółowo opisane w ustawie.

 

23. Czy będę mógł/mogła wypłacić te pieniądze wcześniej, przed 60. rokiem życia?

Tak, możesz złożyć wniosek o zwrot środków. Otrzymasz wtedy zgromadzone przez siebie oszczędności pomniejszone o: 30% wartości wpłat Twojego Pracodawcy – wpłaty te były zwolnione ze składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe – pobrane 30% zapisywane jest Pracownikowi jako jego składka na ubezpieczenie emerytalne w ZUS; dopłaty od Państwa; podatek od zysków kapitałowych. W wyjątkowych sytuacjach życiowych zgromadzone fundusze możesz wypłacić wcześniej bez utraty korzyści (zobacz pytanie 8). Uczestnictwo w systemie PPK jest dobrowolne, dlatego w każdym momencie możesz zrezygnować z przekazywania wpłat do PPK, podpisując deklarację rezygnacji.

 

24. Czy mój Pracodawca będzie mógł mnie ponownie automatycznie zapisać do programu, mimo mojej wcześniejszej rezygnacji?

Tak. Nawet jeśli zrezygnujesz z odprowadzania wpłat, wpłaty będą automatycznie wznawiane raz na 4 lata, począwszy od 1 kwietnia 2023 r. Twój Pracodawca będzie mieć ustawowy obowiązek poinformowania Cię o zbliżającej się dacie ponownego rozpoczęcia dokonywania wpłat.

 

25. Czy i kiedy mogę się zgłosić do PPK po wcześniejszej rezygnacji z programu?

W każdym momencie możesz się zwrócić do Pracodawcy z wnioskiem o dokonywanie wpłat do PPK. Pracodawca zacznie ich dokonywać już od kolejnego miesiąca.

 

26. Kiedy mogę skorzystać z tych pieniędzy?

Swobodnie i na najkorzystniejszych warunkach możesz korzystać ze zgromadzonych środków po osiągnięciu 60. roku życia – bez względu na to czy będziesz jeszcze pracować, czy już nie. Wypłaty w najkorzystniejszej formie dokonasz w następujący sposób: 25% zgromadzonych środków wypłacaj jednorazowo, pozostałe 75% środków wypłacaj w co najmniej 120 ratach (10 lat) lub więcej. Ponadto możesz zdecydować, czy chcesz: kontynuować oszczędzanie w PPK; dokonać jednorazowej wypłaty 100% środków (1 rata) lub zmniejszyć liczbę rat (mniej niz 120), ale wiąże się to z koniecznością zapłaty podatku od zysków kapitałowych; dokonać wypłaty transferowej: – na polisę w zakładzie ubezpieczeń z prawem do świadczenia okresowego lub dożywotniego, – na rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej z założeniem, że wypłata tych środków może się odbyć tylko na zasadach opisanych w ustawie; wypłacać środki w formie świadczenia małżeńskiego. Po podjęciu decyzji o rozpoczęciu wypłat, Twój Pracodawca nie dokonuje już wpłat na Twój rachunek, nie otrzymujesz też dopłat ze strony Państwa.

 

28. Jak mogę wypisać się z programu?

Z wnoszenia wpłat do PPK możesz zrezygnować zarówno na etapie tworzenia programu (jednak nie wcześniej niż od pierwszego dnia stosowania przepisów ustawy do Twojego Pracodawcy), jak i w każdym dowolnym momencie w przyszłości. Aby zrezygnować z oszczędzania, musisz złożyć swojemu Pracodawcy pisemną deklarację rezygnacji, w której oświadczasz o rezygnacji z prawa do wpłat Pracodawcy oraz dopłat od Państwa. W przypadku złożenia rezygnacji, zostaniesz automatycznie włączony/a do systemu od 1 kwietnia 2023 roku, chyba że ponownie zrezygnujesz z dokonywania wpłat. Mechanizm ten będzie działał w podobny sposób w kolejnych czteroletnich okresach, jednak każdorazowo, w terminie do ostatniego dnia lutego danego roku, obowiązkiem Pracodawcy będzie poinformowanie Ciebie o ponownym dokonywaniu wpłat za Ciebie w ramach programu PPK.

 

29. Co po upływie 10 lat wypłat z PPK?

Czy można inaczej rozwiązać kwestię wypłat? W kontekście wypłat ustawa o PPK daje Ci dużą swobodę. Ponieważ są to Twoje prywatne oszczędności, to Ty decydujesz, czy wypłacasz 100% środków jednorazowo – co wiąże się z koniecznością zapłaty podatku od zysków kapitałowych – czy zdecydujesz się na wypłatę ze zwolnieniem z tego podatku (25% jednorazowo, 75% w ratach przez co najmniej 10 lat – 120 rat). Minimum 120 rat w domyślnym i najkorzystniejszym wariancie to propozycja ustawodawcy, pozwalającą zapewnić Ci stały dopływ środków jako dodatek do emerytury. Możesz oczywiście zdecydować np. o rozłożeniu 100% kwoty na 360 rat (w takim wariancie także obowiązywać będzie zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych), czy też kontynuować wpłaty do PPK w przypadku kontynuacji pracy. Wypłacanie środków z PPK możesz rozpocząć nawet po ukończeniu 70. roku życia. Po ukończeniu 60. roku życia, możesz ale nie musisz dokonać wypłaty.

 

NAJCZĘSTSZE PYTANIA PRACODAWCÓW

1. PPK − co to jest? 
Pracownicze Plany Kapitałowe to powszechny i dobrowolny system długoterminowego oszczędzania, współfinansowany przez pracowników, pracodawców i państwo. Gromadzone w PPK środki stanowią prywatną własność uczestników i podlegają dziedziczeniu. Możliwość przystąpienia do PPK musi zostać zapewniona przez każdego pracodawcę (poza wyjątkami określonymi w art. 13 ust. 1 oraz art. 133 ust. 1 ustawy o PPK) zatrudniającego co najmniej jednego pracownika, który podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. 

 

2. Po co wprowadzono ten system? 
Podstawowym celem PPK jest zapewnienie dodatkowego zabezpieczenia finansowego Polakom po osiągnięciu 60. roku życia. 

 

3. Czy jest to kolejna reforma emerytalna?
Nie. Ustawa o PPK nie dotyczy dotychczasowych elementów systemu emerytalnego ani nie wprowadza w nich zmian, a jedynie poszerza dostępne możliwości oszczędzania. PPK stanowią bowiem kolejny dobrowolny i prywatny sposób oszczędzania. Pracownik może, ale nie musi z nich skorzystać i od jego woli zależy to, czy pracodawca będzie odprowadzał środki na prowadzony dla niego rachunek PPK. Środki zebrane na indywidualnym koncie pracownika są wyłącznie jego własnością, mogą być w każdej chwili wycofane i podlegają dziedziczeniu.

 

4. Kto będzie sprawował nadzór nad Pracowniczymi Planami Kapitałowymi? 
Nadzór nad PPK w zakresie działalności instytucji finansowych (towarzystw funduszy inwestycyjnych, powszechnych towarzystw emerytalnych, pracowniczych towarzystw emerytalnych, zakładów ubezpieczeń oraz funduszy inwestycyjnych i funduszy emerytalnych) będzie sprawować Komisja Nadzoru Finansowego. Nadzór będzie sprawowany w zakresie zgodności z prawem oraz interesem uczestników PPK. W ramach nadzoru KNF przysługują wszystkie uprawnienia nadzorcze określone odpowiednio w przepisach ustaw o: · nadzorze nad rynkiem kapitałowym, · organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, · działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, · nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym, · nadzorze nad rynkiem finansowym.

 

5. Jaka jest w tym rola PFR S.A.? 
Polski Fundusz Rozwoju odpowiada za wdrożenie systemu PPK, tworzy system Ewidencji Pracowniczych Planów Kapitałowych, czyli rejestru wszystkich uczestników, instytucji finansowych i podmiotów zatrudniających, oraz specjalnego portalu internetowego o PPK, czyli centrum informacji o funkcjonowaniu PPK. Będą na nim prezentowane wszystkie instytucje finansowe dopuszczone do udziału w PPK, a także wszystkie informacje o funkcjonowaniu systemu. Ponadto spółka zależna PFR TFI zgodnie z ustawą będzie pełnić funkcję instytucji wyznaczonej, czyli będzie gwarantowało pracodawcom i pracownikom dostęp do oferty PPK. PFR TFI będzie gotowe zawrzeć umowę o zarządzanie PPK z każdym pracodawcą, który nie dokona wyboru instytucji finansowej. Ponadto w przypadku gdy wybrana przez pracodawcę instytucja finansowa nie będzie mogła kontynuować swoich zobowiązań, PFR TFI będzie mogło przejąć od niej prowadzenie PPK.

 

6. Jakie będą koszty uczestnictwa w PPK? 
Oszczędzający ponoszą koszty wpłat odprowadzanych co miesiąc do PPK. Dodatkowo, ponieważ wpłaty, które w ramach PPK finansuje pracodawca, stanowią przychód pracownika podlegający opodatkowaniu, pracodawca będzie zobowiązany potrącić stosowny podatek z wynagrodzenia pracownika (wysokość podatku wynosi 18% lub 32% w zależności od dochodu pracownika). Zgodnie z ustawą o PPK od wpłat dokonanych do PPK, dopłat rocznych, wpłat powitalnych, przyjętych wypłat transferowych, wpłat dokonanych w ramach konwersji lub zamiany, wpłat środków przekazanych po likwidacji funduszu oraz od wypłat, zwrotów i wypłat transferowych dokonanych z PPK instytucja finansowa nie może pobierać opłat (wyjątek: realizacja w ciągu roku.
Instytucja finansowa może natomiast pobierać wynagrodzenie za zarządzanie funduszem w wysokości do 0,5% wartości aktywów netto funduszu inwestycyjnego w skali roku oraz wynagrodzenie za osiągnięty wynik do 0,1% wartości aktywów netto funduszu inwestycyjnego w skali roku. Są to to tzw. opłaty za zarządzanie (art. 49 ust. 1-3 ustawy o PPK). Z aktywów funduszu mogą być też pokrywane inne koszty, ale wyłącznie te enumeratywnie wskazane w art. 50 ust. 1 ustawy o PPK, czyli:

  • prowizje i opłaty na rzecz firm inwestycyjnych lub banków, z których fundusz zdefiniowanej daty korzysta, zawierając transakcje w ramach lokowania aktywów funduszu zdefiniowanej daty;
  • prowizje i opłaty związane z umowami i transakcjami funduszu zdefiniowanej daty, zawieranymi w ramach lokowania aktywów funduszu zdefiniowanej daty;
  • prowizje i opłaty związane z przechowywaniem aktywów funduszu zdefiniowanej daty;
  • prowizje i opłaty na rzecz instytucji depozytowych i rozliczeniowych, z których usług fundusz zdefiniowanej daty korzysta w ramach lokowania aktywów funduszu zdefiniowanej daty;
  • wynagrodzenie depozytariusza funduszu zdefiniowanej daty;
  • związane z prowadzeniem rejestru uczestników funduszu inwestycyjnego będącego funduszem zdefiniowanej daty, subrejestru uczestników subfunduszu będącego funduszem zdefiniowanej daty wydzielonego w funduszu inwestycyjnym z wydzielonymi subfunduszami lub rejestru członków funduszu emerytalnego będącego funduszem zdefiniowanej daty;
  • podatki i opłaty wymagane w związku z działalnością funduszu zdefiniowanej daty, w tym opłaty za zezwolenia, jeżeli obowiązek ich poniesienia wynika z przepisów prawa;
  • ogłoszeń wymaganych w związku z działalnością funduszu zdefiniowanej daty postanowieniami statutu funduszu inwestycyjnego, statutu funduszu emerytalnego, regulaminu ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub przepisami prawa;
  • druku i publikacji materiałów informacyjnych funduszu zdefiniowanej daty wymaganych przepisami prawa;
  • likwidacji funduszu zdefiniowanej daty;
  • wynagrodzenie likwidatora funduszu zdefiniowanej daty.

Ustawa w art. 50 określa limity kosztów albo jednoznacznie wskazuje, iż nie mogą odbiegać od przyjętych w obrocie zwykłych kosztów wykonywania tego rodzaju usług.

 

7. Jakie korzyści z PPK będzie miał pracownik? 
Poza korzyścią w postaci wpłat od pracodawcy, wpłaty powitalnej i rocznej dopłaty ze strony państwa pracownik gromadzi prywatne, podlegające dziedziczeniu środki finansowe, które może w każdej chwili wycofać (na warunkach opisanych w ustawie). Dodatkowym benefitem jest możliwość skorzystania z oszczędności przed ukończeniem 60. roku życia w sytuacji: poważnej choroby uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka (wypłata do 25% środków bez obowiązku zwrotu); pokrycia wkładu własnego w związku z zaciągnięciem kredytu na budowę domu lub zakup mieszkania − tylko dla osób przed ukończeniem 45. roku życia (do 100% środków z obowiązkiem zwrotu).

 

8. Jakie korzyści z PPK będzie miał pracodawca? 
PPK staną się obligatoryjnym elementem pakietu świadczeń dla pracowników, umożliwiającym pracodawcom kreowanie swojego wizerunku na rynku pracy. Ważne jest to, że obowiązki administracyjne związane z PPK zostały w większości przeniesione na instytucję finansową. Ponadto wpłaty finansowane przez podmiot zatrudniający nie są wliczane do wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a wydatki poniesione na zapewnienie prawidłowej realizacji obowiązków wynikających z ustawy o PPK będą dla niego kosztami uzyskania przychodu. Pracodawca zyska także możliwość kreowania swojego pozytywnego wizerunku pracodawcy na rynku pracy, co przełożyć się powinno na większą lojalność zatrudnionych osób, ograniczenie ich rotacji oraz łatwiejsze pozyskiwanie wartościowych pracowników. Będzie miał też dostęp do tańszego, krajowego kapitału finansującego rozwój polskich firm.

 

9. Czy wszystkie grupy zawodowe będą objęte PPK? 
Nie, nie wszystkie. PPK obejmie osoby, które spełniają ustawową definicję osoby zatrudnionej zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 18 ustawy o PPK. Chodzi tu o:

  • pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy, z wyjątkiem pracowników przebywających na urlopach górniczych i urlopach dla pracowników zakładu przeróbki mechanicznej węgla, o których mowa w art. 11b ustawy z 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1374), oraz młodocianych w rozumieniu art. 190 § 1 k.p.;
  • osoby fizyczne wykonujące pracę nakładczą, które ukończyły 18. rok życia, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz.U. 1976 nr 3, poz. 19 ze zm.),
  • członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych lub spółdzielni kółek rolniczych, o których mowa w art. 138 i art. 180 ustawy z 16 września 1982 r. − Prawo spółdzielcze (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1285),
  • osoby fizyczne, które ukończyły 18. rok życia, wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
  • członków rad nadzorczych wynagradzanych z tytułu pełnienia tych funkcji − podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tych tytułów w RP, w rozumieniu ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.). Oznacza to, że ustawa nie obejmuje np. sędziów, prokuratorów, żołnierzy zawodowych ani funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy z tytułu wykonywanej funkcji/ pozostawania w stosunku służbowym nie podlegają obowiązkowi ubezpieczeń społecznych w ZUS.

 

10. Co się stanie, jeśli pracodawca nie wybierze instytucji finansowej? 
Jeżeli na miesiąc przed upływem terminu, w którym pracodawca jest zobowiązany do zawarcia umowy o zarządzanie PPK, nie zostanie osiągnięte porozumienie z reprezentacją pracowników (zakładową organizacją związkową albo inną reprezentacją załogi) co do wyboru instytucji, pracodawca samodzielnie wybiera tę instytucję, która oferuje najbardziej korzystne warunki zarządzania środkami w PPK. Natomiast w sytuacji, gdy pracodawca nie dopełnił obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK w przewidzianym terminie, PFR pisemnie wezwie takiego pracodawcę do zawarcia w terminie 30 dni od otrzymania wezwania umowy o zarządzanie PPK z wyznaczoną instytucją finansową albo do przekazania do PFR S.A. informacji o zawarciu umowy o zarządzanie PPK z inną instytucją finansową. W wezwaniu PFR poinformuje też podmiot zatrudniający o karze za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK w terminie, o której mowa w art. 106 ustawy. Zgodnie z tym przepisem kto jako podmiot zatrudniający albo osoba obowiązana do działania w imieniu podmiotu zatrudniającego nie dopełnia obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK w przewidzianym przepisami terminie, podlega karze grzywny w wysokości do 1,5% funduszu wynagrodzeń u danego podmiotu zatrudniającego w roku obrotowym poprzedzającym popełnienie czynu zabronionego.

 

11. Czy pracownik może wybrać inną instytucję niż ta, którą wybierze pracodawca? 
Nie może (patrz pytanie kolejne). 

 

12. Czy można zmienić instytucję finansową bez zmiany pracodawcy? 
Pracownik nie może tego zrobić. Instytucję finansową może natomiast zmienić pracodawca. W takiej sytuacji ma on obowiązek niezwłocznie (nie później niż w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy o zarządzanie PPK z inną instytucją finansową) zawrzeć umowy o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz pracowników, którzy w dniu poprzedzającym dzień zawarcia przez pracodawcę umowy o zarządzanie z inną instytucją mieli zawartą umowę o prowadzenie PPK. Pracownik będzie miał prawo zdecydować, czy chce dokonać wypłaty transferowej środków zgromadzonych na jego rachunku PPK prowadzonym przez instytucję finansową, której umowa o zarządzanie PPK została wypowiedziana, na rachunek prowadzony przez inną instytucję finansową, czy też chce pozostawić środki na rachunku PPK prowadzonym przez dotychczasową instytucję finansową. 

 

13. Czy po zmianie pracodawcy pracownik będzie mógł nadal oszczędzać w dotychczasowej instytucji finansowej? 
Tak, ale tylko wówczas, jeśli nowy pracodawca wybierze tę samą instytucję. W przypadku zmiany pracodawcy środki już zgromadzone można pozostawić w starej instytucji lub przetransferować do nowej. W pierwszym przypadku wszystko ma się w jednym miejscu. W drugim po kilku zmianach pracodawcy można mieć kilka rachunków PPK.

 

14. Kiedy pracownik i pracodawca mogą zwiększyć lub zmniejszyć wysokość wpłat do PPK? 
Zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą w każdym czasie zwiększyć lub zmniejszyć wysokość wpłat dodatkowych do PPK. Pracodawca może zmienić wysokość wpłaty dodatkowej lub zrezygnować z jej dokonywania w formie zmiany umowy o zarządzanie PPK. Zmieniona wysokość wpłaty obowiązuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym została dokonana zmiana. Wysokość wpłaty dodatkowej uczestnik PPK określa w deklaracji składanej podmiotowi zatrudniającemu. Zmiana wysokości wpłaty dodatkowej lub rezygnacja z jej dokonywania obowiązuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym uczestnik złożył zmianę deklaracji. Wysokości wpłat podstawowych nie może zostać zmieniona przez pracodawcę, natomiast pracownik może to zrobić, tylko jeśli jego wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty odpowiadającej 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia. Wówczas bowiem jego wpłata podstawowa może wynosić mniej niż 2% wynagrodzenia, nie mniej jednak niż 0,5% wynagrodzenia. Deklarację zmiany wysokości wpłaty podstawowej uczestnik PPK składa w miesiącu, w którym jego wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł nie przekroczyło kwoty odpowiadającej 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia. Pracodawca nie uwzględnia deklaracji w zakresie obniżenia wpłaty podstawowej, jeżeli wynagrodzenie uczestnika PPK osiągane u tego pracodawcy w miesiącu, w którym składana jest deklaracja, przekroczyło tę kwotę. Wpłata podstawowa w wysokości określonej w deklaracji albo zmieniona wysokość wpłaty podstawowej określona w zmianie deklaracji obowiązuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym uczestnik PPK złożył uwzględnioną przez pracodawcę deklarację lub uwzględnioną przez pracodawcę zmianę deklaracji, do końca roku kalendarzowego, w którym deklaracja lub zmiana deklaracji zostały złożone (chyba że uczestnik ponownie zmieni wysokość wpłaty dodatkowej w formie zmiany deklaracji i zostanie ona uwzględniona przez pracodawcę).

 

15. Jaki jest okres wypowiedzenia umowy z instytucją finansową? 
Ustawa nie precyzuje długości okresu wypowiedzenia umowy o zarządzanie PPK zawieranej pomiędzy pracodawcą a wybraną instytucją finansową, pozostawiając to do rozstrzygnięcia w treści tej umowy. 

 

16. Czy PPK jest obowiązkowe dla pracownika? 
W przypadku PPK obowiązywać będzie tzw. automatyczny zapis osób zatrudnionych, które ukończyły 18. rok życia, ale nie ukończyły 55. roku życia, o ile nie zrezygnują one wcześniej z dokonywania wpłat do PPK. Pracownik, który ukończył 55. rok życia, ale nie ukończył 70. roku życia, może dołączyć do programu tylko na swój wniosek, wcześniej pracodawca ma obowiązek poinformować go o takiej możliwości. Pracownik może zrezygnować z dokonywania wpłat do PPK (musi złożyć pracodawcy deklarację rezygnacji). Może to zrobić zarówno na etapie tworzenia programu w danym podmiocie zatrudniającym (jednak nie wcześniej niż od dnia stosowania dla pracodawcy przepisów ustawy), jak i w każdym dowolnym momencie w przyszłości.

 

17. Jakie instytucje będą mogły zarządzać środkami w PPK? 
Wyboru instytucji finansowej pracodawca będzie mógł dokonać spośród instytucji finansowych umieszczonych w ewidencji PPK i prezentowanych na portalu PPK, takich jak: fundusze inwestycyjne zarządzane przez Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych, fundusze emerytalne zarządzane przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne albo Pracownicze Towarzystwa Emerytalne, zakłady ubezpieczeń.

 

18. Gdzie znajdę listę instytucji, w których pracodawca będzie mógł otworzyć PPK? 
Lista instytucji, które zostały wpisane do ewidencji PPK i oferują zarządzanie środkami gromadzonymi w PPK, wraz z ich ofertą będzie publikowana na portalu PPK. Portal PPK będzie gromadził informacje o funkcjonowaniu PPK i udostępniał je wszystkim zainteresowanym. Na portalu tym zostaną umieszczone wszystkie oferty instytucji finansowych, w tym warunki umów o zarządzanie i prowadzenie PPK, statuty (regulaminy), kluczowe informacje dla inwestorów oraz dokumenty zawierające kluczowe informacje lub inne materiały informacyjne dotyczące instytucji finansowych w zakresie PPK. Kolejność wyświetlania ofert instytucji finansowych w portalu PPK będzie losowa, przy czym zmiana tej kolejności będzie następować każdego dnia.

 

19. Czy mogę być pewny/a, że moje pieniądze będą dobrze inwestowane? 
Aby zostać dopuszczonym do udziału w systemie PPK, instytucje finansowe muszą spełnić warunki określone w ustawie. Zgodnie z jej przepisami oszczędnościami uczestników PPK będzie mogła zarządzać tylko instytucja, która: posiada co najmniej 3-letnie doświadczenie w zakresie zarządzania funduszami inwestycyjnymi typu otwartego, funduszami emerytalnymi lub otwartymi funduszami emerytalnymi, a w przypadku zakładów ubezpieczeń – co najmniej 3-letnie doświadczenie w zakresie oferowania ubezpieczeń z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym; posiada kapitał własny, a w przypadku zakładów ubezpieczeń – dopuszczone środki własne w wysokości co najmniej 25 mln zł, w tym co najmniej 10 mln zł w środkach płynnych (rozumianych jako lokaty określone dla funduszu rynku pieniężnego, o którym mowa w art. 178 ustawy o funduszach inwestycyjnych); zarządza odpowiednią liczbą funduszy lub subfunduszy zdefiniowanej daty.

Ważną zasadą przyjętą w ustawie jest „kryterium szczególnego bezpieczeństwa” dla inwestowanych pieniędzy. Zakłada ona m.in., że oferta funduszy inwestycyjnych musi być dopasowana do wieku oszczędzających (tzw. fundusze zdefiniowanej daty). Chodzi o to, że wraz ze zbliżaniem się uczestnika PPK do 60. roku życia polityka inwestycyjna będzie automatycznie stawała się coraz bardziej ostrożnościowa i dostosowana do profilu ryzyka oszczędzającego. Reguły inwestowania środków w odniesieniu do wieku uczestnika PPK zostały szczegółowo opisane w ustawie. Uczestnik inwestuje z jednym funduszem przez cały okres gromadzenia środków, a ten fundusz w miarę zbliżania się uczestnika do 60. roku życia zmienia politykę inwestycyjną w taki sposób, aby zapewniała właściwe bezpieczeństwo powierzonych środków. Ustawa powierza nadzór nad funkcjonowaniem PPK w zakresie działalności instytucji finansowych Komisji Nadzoru Finansowego, która ma go sprawować w zakresie zgodności z prawem oraz interesem uczestników PPK.

 

20. Czy po rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK pracownik może znów zostać zapisany przez pracodawcę do PPK i z jaką częstotliwością? 
Tak. Uczestnik PPK, który złożył deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK, może w każdym czasie złożyć pracodawcy wniosek o ich dokonywanie. Ponownych wpłat pracodawca dokona już od kolejnego miesiąca. Ponadto począwszy od 1 kwietnia 2023 r., co 4 lata wpłaty będą automatycznie wznawiane. Pracodawca co 4 lata, do ostatniego dnia lutego danego roku, będzie mieć ustawowy obowiązek poinformowania pracowników o zbliżającej się dacie ponownego rozpoczęcia dokonywania wpłat.

 

21. Dlaczego sfera budżetowa wchodzi do PPK na końcu? 
Objęcie na ostatnim etapie pracowników jednostek sektora finansów publicznych jest uzasadnione skalą tej grupy podmiotów. Przystąpienie tej grupy w warunkach ukształtowanego już systemu pozwoli na sprawniejsze objęcie PPK sfery publicznej. 

 

22. Co może zrobić pracodawca, którego nie stać na opłacanie PPK z powodu kryzysu w przedsiębiorstwie? 
Ustawa przewiduje tzw. mechanizm antykryzysowy, który polega na tym, że pracodawca i uczestnik PPK mogą nie finansować wpłat do PPK:

  • w okresie przestoju ekonomicznego (przestój ekonomiczny to zgodnie z ustawą z 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy – okres niewykonywania pracy przez pracownika z przyczyn, które go nie dotyczą, jednocześnie pracownik pozostaje w gotowości do pracy) oraz w okresie obniżonego wymiaru czasu pracy, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy;
  • w przypadku zaistnienia przesłanek niewypłacalności pracodawcy, o których mowa w ustawie z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy;
  • w okresie przejściowego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej lub ograniczenia jej prowadzenia na skutek powodzi i braku środków na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników, o których mowa w art. 23 ustawy z 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi. Przy czym uczestnik PPK, jeśli taka będzie jego wola, może w deklaracji złożonej pracodawcy zadekretować wnoszenie przez siebie tych wpłat. 

 

23. Mam jednoosobową działalność, czy muszę tworzyć PPK? 
Nie. Samozatrudnieni, czyli osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, które nie zatrudniają pracowników, są wyłączone spod obowiązywania ustawy. Jeśli natomiast będą zatrudniać pracowników w rozumieniu ustawy o PPK, a bardziej precyzyjnie − będą podmiotami zatrudniającymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 21 ustawy o PPK − ich także obejmie obowiązek utworzenia PPK dla pracowników.

 

24. PPK to drugie OFE? 
Pracownicze Plany Kapitałowe to zupełnie inny system niż OFE. Porównanie tych systemów wygląda następująco:

 

25. Jak się wypisać z PPK? 
Z dokonywania wpłat do PPK pracownik może zrezygnować zarówno na etapie tworzenia programu (jednak nie wcześniej niż od pierwszego dnia, w którym ustawa o PPK zacznie być stosowana dla jego pracodawcy), jak i w każdym dowolnym momencie w przyszłości. Aby zrezygnować z oszczędzania, musi złożyć swojemu pracodawcy pisemną deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat na PPK. 

 

26. Czy weryfikując stan zatrudnienia w danej firmie, należy brać pod uwagę wszystkich zatrudnionych, czy można do tego stanu nie wliczać osób powyżej 55. roku życia? 
Osoby powyżej 55. roku życia należy również wliczać do ogólnego stanu osób zatrudnionych w danej firmie, pod warunkiem że osoby te spełniają ustawową definicję osoby zatrudnionej (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 18 ustawy o PPK).

 

27. Czy od wpłaty do PPK finansowanej przez pracodawcę pracownik odprowadza jeszcze podatek dochodowy? 
Tak, wpłaty, które w ramach PPK finansuje pracodawca, stanowią w myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychód pracownika podlegający opodatkowaniu. Pracodawca będzie zobowiązany potrącić stosowny podatek z wynagrodzenia pracownika.

 

28. Czy od odziedziczonych środków PPK trzeba zapłacić podatek od spadków i darowizn? 
Nabycie w drodze dziedziczenia środków z PPK nie podlega podatkowi od spadków i darowizn. Stanowi o tym art. 113 ustawy o PPK, który odpowiednie zmiany wprowadza w ustawie z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 644 ze zm.). 

 

29. Czy wpłaty pracodawcy i pracownika są naliczane od wynagrodzenia brutto? 
Tak, zarówno wpłaty podstawowe, jak i dodatkowe są naliczane od wynagrodzenia brutto. Wpłaty finansowane przez uczestnika PPK są potrącane z wynagrodzenia po jego opodatkowaniu. 

 

30. Czy wpłata do PPK będzie naliczana przez pracodawcę dla osób przebywających na urlopach macierzyńskich i wychowawczych (składki emerytalno-rentowe płaci za nie budżet państwa)? 
Nie. Wynagrodzenie, od którego powinna zostać naliczona wpłata do PPK, zgodnie z definicją ustawy o PPK nie obejmuje podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym oraz pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. 

 

31. Czy wpłata dodatkowa musi być finansowana zarówno przez pracownika, jak i pracodawcę? 
Wpłatę dodatkową finansuje podmiot, który zdecydował się na jej uiszczanie. Złożenie przez pracownika deklaracji o finansowaniu wpłaty dodatkowej nie nakłada na pracodawcę obowiązku finansowania wpłat dodatkowych. Podobnie jest w drugą stronę. Wpłaty dodatkowe są niezależne od siebie. 

 

32. Czy możliwość dokonywania wpłaty dodatkowej musi być zapisana w regulaminie wynagradzania? 
Nie. Z ustawy wynika jedynie, że w regulaminie wynagrodzeń lub układzie zbiorowym pracy powinny się znaleźć postanowienia dotyczące różnicowania wysokości wpłat dodatkowych finansowanych przez podmiot zatrudniający dla poszczególnych zatrudnionych. 

 

33. Czy zapis o wysokości wpłat należy zawrzeć w umowie o zarządzanie? 
Tak. Umowa o zarządzanie PPK określa w szczególności wysokość wpłat dodatkowych finansowanych przez podmiot zatrudniający dla poszczególnych grup osób zatrudnionych.

 

34. Z jakimi potrąceniami musi liczyć się osoba wycofująca swoje oszczędności z rachunku PPK (zwrot)? 
W przypadku zwrotu środków (opisanego w art. 105 ustawy o PPK) instytucja finansowa przekazuje ze środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK:

  • na rachunek bankowy wskazany przez ZUS kwotę równą 30% środków pieniężnych pochodzących odpowiednio z odkupienia przez fundusz inwestycyjny lub zakład ubezpieczeń jednostek uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub umorzenia przez fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych, które zostały nabyte, w przypadku funduszy inwestycyjnych, lub przeliczone, w przypadku funduszy emerytalnych, na rzecz uczestnika z wpłat finansowanych przez podmiot zatrudniający;
  • na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej wskazany przez uczestnika PPK kwotę równą 70% środków pieniężnych pochodzących odpowiednio z odkupienia przez fundusz inwestycyjny lub zakład ubezpieczeń jednostek uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub umorzenia przez fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych, które zostały nabyte, w przypadku funduszy inwestycyjnych, lub przeliczone, w przypadku funduszy emerytalnych, na rzecz uczestnika z wpłat finansowanych przez podmiot zatrudniający po uprzednim pomniejszeniu o należną kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych, która zgodnie z odrębnymi przepisami jest przekazywana na rachunek właściwego urzędu skarbowego;
  • na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej wskazany przez uczestnika PPK kwotę odpowiadającą środkom pieniężnym pochodzącym odpowiednio z odkupienia przez fundusz inwestycyjny lub zakład ubezpieczeń jednostek uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub umorzenia przez fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych, które zostały nabyte, w przypadku funduszy inwestycyjnych, lub przeliczone, w przypadku funduszy emerytalnych, na rzecz uczestnika z wpłat finansowanych przez uczestnika PPK jako osoby zatrudnionej po uprzednim pomniejszeniu o należną kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych, która zgodnie z odrębnymi przepisami jest przekazywana na rachunek właściwego urzędu skarbowego;
  • na rachunek bankowy wskazany przez ministra właściwego do spraw pracy kwotę odpowiadającą środkom pieniężnym pochodzącym odpowiednio z odkupienia przez fundusz inwestycyjny lub zakład ubezpieczeń jednostek uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub umorzenia przez fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych, które zostały nabyte, w przypadku funduszy inwestycyjnych, lub przeliczone, w przypadku funduszy emerytalnych, na rzecz uczestnika z wpłaty powitalnej i dopłat rocznych.

 

35. Kto odpowiada za transfer środków PPK w sytuacji zmiany pracodawcy przez pracownika? 
Jeśli nowo zatrudniany pracownik jest już uczestnikiem PPK, składa, w terminie 7 dni po upływie 10 dni miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin 3 miesięcy zatrudnienia, nowemu pracodawcy oświadczenie o zawartych w jego imieniu umowach o prowadzenie PPK. Pracodawca, niezwłocznie po zawarciu umowy o prowadzenie PPK dla tego pracownika, informuje go o obowiązku złożenia w jego imieniu wniosku o wypłatę transferową środków dotychczas zgromadzonych w PPK. Jeśli w ciągu 7 dni od dnia otrzymania informacji pracownik nie poinformuje na piśmie pracodawcy o braku zgody na złożenie takiego wniosku, pracodawca ma obowiązek złożyć go (wniosek o wypłatę transferową) w jego imieniu do instytucji finansowych, z którymi ten pracownik ma zawarte umowy o prowadzenie PPK. Wniosek o wypłatę transferową pracodawca składa za pośrednictwem podmiotu zarządzającego instytucją finansową, z którą pracodawca zawarł umowę o prowadzenie PPK. W przypadku braku zgody uczestnika PPK na złożenie wniosku, o którym mowa powyżej, środki dotychczas zgromadzone na rachunkach PPK prowadzonych przez instytucje finansowe, z którymi umowy o prowadzenie PPK zawarły na rzecz tego uczestnika i w jego imieniu inne podmioty zatrudniające, pozostają na tych rachunkach PPK do czasu ich wypłaty, wypłaty transferowej lub zwrotu.

 

36. W jaki sposób pracodawca ma przekazać pracownikowi umowę o prowadzenie PPK? 
Niezwłocznie po zawarciu umowy o prowadzenie PPK wybrana instytucja finansowa udostępnia uczestnikowi PPK, w postaci elektronicznej pozwalającej na utrwalenie jej treści na trwałym nośniku, informację o zawarciu umowy o prowadzenie PPK. Pracodawca nie przekazuje pracownikowi kopii zawartej umowy o prowadzenie PPK. 

 

37. Na kiedy jest planowane utworzenie portalu PPK z ofertami instytucji finansowych? 
To, od kiedy na portalu będą prezentowane instytucje finansowe wraz z ich ofertami, będzie zależeć indywidualnie od każdej z tych instytucji. Będą one musiały przejść przez procedurę wpisania do ewidencji PPK, a następnie zostaną umieszczone na portalu PPK zgodnie z określonymi w ustawie terminami. 

 

38. Co w przypadku, jeżeli ktoś nie dożyje 60 lat? 
Środki zgromadzone w PPK podlegają dziedziczeniu. Uczestnik PPK może wskazać, w formie pisemnej, wybranej instytucji finansowej imiennie osobę lub więcej osób, które jako osoby uprawnione mają po jego śmierci otrzymać zgodnie z przepisami rozdziału 13 środki zgromadzone na jego rachunku (uczestnik może wskazać udział poszczególnych osób w otrzymywanych przez nie środkach, jeżeli nie wskaże, uważa się, że udziały tych osób są równe). Jeżeli uczestnik PPK nie wskaże takich osób, środki zgromadzone na rachunku podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych.

UWAGA! Jeżeli w chwili śmierci uczestnik PPK pozostawał w związku małżeńskim, wybrana instytucja finansowa dokona wypłaty transferowej połowy środków zgromadzonych na rachunku PPK zmarłego uczestnika PPK na rachunek PPK IKE lub PPE małżonka zmarłego uczestnika PPK (w zakresie, w jakim środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej). Na wniosek małżonka zmarłego uczestnika zwrot środków zgromadzonych na rachunku PPK, przypadających temu małżonkowi, następuje w formie pieniężnej. Nabycie w drodze dziedziczenia środków z PPK nie podlega podatkowi od spadków i darowizn.

 

39. Kto jest odpowiedzialny za ponowne zapisanie pracownika po 4 latach i jak to funkcjonuje? 
Co 4 lata, od dnia 1 kwietnia (począwszy od 1 kwietnia 2023 r.) podmiot zatrudniający rozpocznie dokonywanie wpłat do PPK za uczestnika, który złożył deklarację o rezygnacji z ich dokonywania, chyba że złoży on ponownie taką deklarację. Przewidziany w ustawie mechanizm ponownego automatycznego dokonywania wpłat za uczestnika, który uprzednio złożył deklarację o rezygnacji z ich dokonywania, wprowadza obowiązek odpowiednio wcześniejszego poinformowania go przez pracodawcę o ponownym dokonywaniu wpłat. Zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy o PPK informacja taka będzie kierowana do takiego uczestnika co 4 lata, w terminie do ostatniego dnia lutego danego roku. Rezygnacja z dokonywania wpłat do PPK następuje na podstawie deklaracji złożonej podmiotowi zatrudniającemu w formie pisemnej. Powyższe oznacza, że rezygnacja złożona w czerwcu 2020 r. będzie skuteczna do 1 kwietnia 2023 r. (o ile pracownik nie złoży wniosku o wznowienie wpłat do PPK), czyli do tzw. pierwszego automatycznego wznowienia wpłat do PPK. Kolejne wznowienie nastąpi od dnia 1 kwietnia 2027 r. 

 

40. Co to znaczy, że środki podążają za pracownikiem, kiedy zmienia miejsce pracy? 
Wydaje się, że dla uczestników PPK najkorzystniejsze będzie gromadzenie środków w PPK na jednym rachunku PPK, ale ustawa pozwala na tworzenie więcej niż jednego rachunku dla danej osoby. W każdym nowym czy kolejnym miejscu pracy pracodawca będzie miał obowiązek podpisać w imieniu pracownika umowę o prowadzenie PPK, czyli utworzyć dla niego rachunek i przekazywać na niego wpłaty. Przy każdej zmianie zatrudnienia pracownik powinien więc złożyć nowemu (czy kolejnemu) pracodawcy oświadczenie o zawartych w jego imieniu umowach o prowadzenie PPK. Pracodawca ma obowiązek w imieniu takiego pracownika zawnioskować o wypłatę transferową środków z wcześniej utworzonych rachunków PPK na nowy − utworzony przez tego pracodawcę. Pracownik może oczywiście nie wyrazić na to zgody. 

 

41. Czy pracodawca może różnicować wysokość wpłaty dodatkowej dla poszczególnych pracowników? 
Tak, może. Wysokość wpłaty podstawowej (obligatoryjnej) dla pracodawcy to 1,5% wynagrodzenia brutto, ale dodatkowo pracodawca może wpłacać na rachunek PPK pracownika do 2,5% jego wynagrodzenia brutto. Wpłata dodatkowa może być różnicowana ze względu na długość okresu zatrudnienia w podmiocie zatrudniającym albo na podstawie postanowień regulaminu wynagrodzeń lub układu zbiorowego pracy obowiązującego w danej firmie.

 

42. Od jakiej wysokości wynagrodzenia są liczone wpłaty? 
Od wynagrodzenia brutto pracownika. Zgodnie z definicją ustawy o PPK wynagrodzenie stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uczestnika PPK, o której mowa w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z wyłączeniem podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym oraz pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.

 

43. Czy pracodawca może przekazać dane pracownika do instytucji finansowej przy zapisywaniu go do PPK, jeśli pracownik zastrzegł sobie stosownym oświadczeniem, że nie wyraża zgody na przekazywanie swoich danych jakimkolwiek podmiotom zewnętrznym typu banki, fundusze itd.? 
Pracodawca może udostępnić dane pracownika instytucji finansowej w ramach zapisu do PPK, nawet jeśli pracownik zastrzegł sobie, że nie wyraża zgody na przekazywanie swoich danych jakimkolwiek podmiotom zewnętrznym typu banki, fundusze itp. Udostępnienie danych pracownika funduszowi w celu ich przetwarzania na potrzeby obsługi PPK jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (w tym przypadku obowiązku wynikającego z ustawy o Pracowniczych Planach Kapitałowych, nałożonego na pracodawcę oraz właściwe instytucje finansowe). Powyższe wynika z art. 6 ust. 1 lit. c RODO [Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz.UE.L nr 119, str. 11)]. Przekazywanie danych osobowych przez pracodawcę nie jest jego uprawnieniem, a obowiązkiem. To, czy osoba fizyczna zdecyduje się pozostać w systemie, jest już wtórne. 

 

44. Kiedy należy utworzyć PPE, by zostać zwolnionym z PPK? 
Jeśli w dniu stosowania dla podmiotu zatrudniającego przepisów ustawy, czyli:

  • 1 lipca 2019 r. (dla podmiotów zatrudniających co najmniej 250 osób zatrudnionych wg stanu na 31 grudnia 2018 r.),
  • 1 stycznia 2020 r. (dla podmiotów zatrudniających co najmniej 50 osób zatrudnionych wg stanu na 30 czerwca 2019 r.),
  • 1 lipca 2020 r. (dla podmiotów zatrudniających co jmniej 20 osób zatrudnionych wg stanu na 31 grudnia 2019 r.),
  • 1 stycznia 2021 r. (dla napozostałych podmiotów oraz jednostek sektora finansów publicznych), podmiot ten prowadzi PPE oraz odprowadza składki podstawowe do PPE w rozumieniu ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o PPE, w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia pracownika, a do PPE przystąpiło co najmniej 25% osób zatrudnionych, jest on zwolniony z obowiązku stosowania przepisów ustawy o PPK (czytaj też strona 10).

 

45. Czy do wynagrodzenia stanowiącego podstawę do obliczenia stawki składki pracodawcy 1,5% należy wliczać dodatki typu premie, nagrody jubileuszowe? 
Podstawą obliczenia wpłat do PPK jest wynagrodzenie uczestnika. Zgodnie z definicją ustawową wynagrodzenie stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uczestnika PPK (…). A zatem przy naliczaniu wynagrodzenia stanowiącego podstawę do obliczenia wysokości wpłat do PPK będą uwzględniane tylko te składniki, które stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Premie co do zasady są wliczane do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a tym samym powinny zostać uwzględnione w wynagrodzeniu stanowiącym podstawę do obliczenia wysokości wpłat do PPK. Tymczasem nagrody jubileuszowe, o ile są przyznawane nie częściej niż co 5 lat, nie są wliczane do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a tym samym nie powinny zostać uwzględnione w wynagrodzeniu stanowiącym podstawę do obliczenia wysokości wpłat do PPK.

 

46. Jak pracownik ma informować o wysokości wpłaty dodatkowej, którą chce finansować? Czy wzór takiego oświadczenia powinna opracować instytucja finansowa, czy pracodawca?

Każda umowa o prowadzenie PPK będzie określała szczegółowo sposób deklarowania wpłaty dodatkowej finansowanej przez uczestnika PPK i sposób zmiany wysokości tych wpłat. Ponadto niezwłocznie po zawarciu umowy o prowadzenie PPK pracownik będzie otrzymywał od instytucji, z którą umowa została zawarta, informację o sposobie deklarowania wpłaty dodatkowej. Analogiczne zasady będą obowiązywały dla deklarowania wysokości obniżonych (poniżej 2%) wpłat podstawowych pracownika. Ustawa nie precyzuje, kto jest zobowiązany do przygotowania wzoru takiej deklaracji. Należy się spodziewać, że zostanie to ustalone pomiędzy pracodawcą a wybraną instytucją finansową na etapie zawierania umowy o zarządzanie PPK. 

 

47. Czy jeśli pracownik przed utworzeniem PPK złoży deklarację, że nie chce przystąpić do PPK, pracodawca musi odprowadzić za niego pierwsza wpłatę? 
Pracownik może złożyć deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK przed zawarciem dla niego umowy o prowadzenie PPK, jak również po jej zawarciu. W sytuacji, kiedy deklaracja taka zostanie złożona przed, umowa nie zostanie dla niego zawarta, a wpłaty nie będą realizowane. 

 

48. Czy pracownik będzie dostawał informacje na temat zebranych środków na swoim koncie PPK, jeśli tak, to od kogo? 
Instytucja finansowa, która zarządza środkami gromadzonymi przez pracownika w PPK, w terminie do ostatniego dnia lutego każdego roku będzie przekazywała uczestnikowi PPK, w postaci elektronicznej lub na wniosek uczestnika PPK w postaci papierowej, roczną informację o wysokości środków zgromadzonych na jego rachunku PPK, o wysokości wpłat dokonanych na ten rachunek w poprzednim roku kalendarzowym oraz o innych transakcjach zrealizowanych na rachunku PPK uczestnika PPK w poprzednim roku kalendarzowym.

 

49. Czy osoby będące nadal w OFE mogą przystąpić do PPK? 
Oczywiście. Ustawa o PPK nie jest reformą systemu emerytalnego i nie ma żadnego związku z OFE. Pracownicze Plany Kapitałowe można wpisać w całość dotychczasowego systemu jako kolejny, dobrowolny i prywatny trzeciofilarowy produkt oszczędnościowy. Oszczędności zebrane na indywidualnym koncie pracownika są jego własnością, mogą być w każdej chwili wypłacone i podlegają dziedziczeniu. 

 

50. Czy wpłaty na konto instytucji zarządzającej PPK będą przekazywane w jednej kwocie za dany okres zarobkowy? 
Czy w takiej sytuacji pracodawca będzie musiał dołączać do przelewu wykaz pracowników wraz z kwotami wpłat wnoszonych za nich? Jak ma być tworzony taki wykaz? Kto i kiedy stworzy odpowiednie narzędzia informatyczne do takiego przekazywania środków? Sposób przekazywania wpłat do PPK powinna określać umowa o zarządzanie PPK. Techniczne aspekty przekazywania tych wpłat powinny zostać w niej szczegółowo uregulowane, aby zapewnić sprawne funkcjonowanie PPK i możliwość terminowej realizacji obowiązków pracodawcy. Z uwagi jednak na to, że wpłaty powinny zostać przekazane na rachunki PPK poszczególnych pracowników, jeśli będą przekazywane do instytucji finansowej jednym przelewem, niezbędne będzie dołączenie do niego wykazu wpłat uwzględniającego poszczególnych pracowników, za których są przekazywane wpłaty, oraz kwoty wpłat wnoszonych na ich rachunki PPK. Pracodawca powinien dostosować dotychczasowe systemy kadrowo-płacowe do zadań związanych z przekazywaniem wpłat do PPK.

 

51. Kiedy zostaną opublikowane wzory deklaracji zapisu do PPK i deklaracje rezygnacji z PPK? 
Ustawa o PPK nie przewiduje wykorzystywania wzoru deklaracji zapisu do PPK. Dla uczestnictwa w PPK niezbędne jest wyłącznie zawarcie umowy o prowadzenie PPK dla danego pracownika, a jeśli taka umowa jest już zawarta – umieszczenie pracownika na liście osób będących uczestnikami PPK stanowiącej załącznik do takiej umowy. Jeśli natomiast chodzi o wzór deklaracji rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK, zostanie on przygotowany w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw instytucji finansowych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego. 

 

52. Jak ma wyglądać internetowe przekazywanie informacji pomiędzy pracodawcą a instytucją zarządzającą PPK? 
Ustawa o PPK nie określa szczegółów technicznych przekazywania wszelkich informacji pomiędzy pracodawcą a wybraną instytucją finansową. Szczegóły takie powinny zostać ustalone pomiędzy pracodawcą a wybraną instytucją finansową oraz uwzględnione w umowie o zarządzanie PPK. Pracodawca powinien dostosować dotychczasowe systemy kadrowo-płacowe do zadań związanych z przekazywaniem wpłat do PPK.

 

53. Dlaczego konieczne jest podpisanie przez pracodawcę dwóch umów: o zarządzanie PPK i prowadzenie PPK? 
Dlaczego nie może być to jedna umowa? Jaka jest między nimi różnica? Podstawową różnicą umów o zarządzanie PPK i o prowadzenie PPK jest charakter stosunków prawnych powstających w wyniku ich zawarcia. Umowa o zarządzanie PPK jest umową zawieraną pomiędzy podmiotem zatrudniającym a wybraną instytucją finansową. Umowa ta stanowi swoiste ramy PPK tworzonych przez dany podmiot zatrudniający, w tym w szczególności zakreśla podstawowe zasady funkcjonowania tych PPK, które zostały wynegocjowane pomiędzy podmiotem zatrudniającym a wybraną instytucją finansową. Umowę o prowadzenie PPK podmiot zatrudniający zawiera również z instytucją finansową, tylko że w imieniu i na rzecz osób zatrudnionych. To oznacza, że umowa o prowadzenie PPK reguluje stosunek prawny, który powstaje w wyniku jej zawarcia pomiędzy daną osobą zatrudnioną, dla której została zawarta, a instytucją finansową. Jedynie dla usprawnienia procesu zawierania umowy o prowadzenie PPK ustawodawca upoważnił do jej zawarcia podmioty zatrudniające.

 

54. Czy uczestnik PPK może przetransferować środki zgromadzone w PPE do PPK? 
Nie, przepisy nie przewidują możliwości przetransferowania środków zgromadzonych w PPE na rachunek, na którym są gromadzone środki w ramach PPK. Powyższe znajduje zastosowanie również w przypadku zmiany pracodawcy – nadal środki zgromadzone w PPE nie mogą być przetransferowane do PPK. 

 

55. Czy liczbę osób zatrudnionych przez poszczególne spółki grupy kapitałowej należy sumować? 
Dla przykładu: na 31 grudnia 2018 r. grupa kapitałowa składa się z 3 spółek zatrudniających po 100 osób. Zsumowanie tych osób oznaczałoby, że 1 lipca 2019 r. powstałby obowiązek uruchomienia PPK dla tej grupy. Liczby zatrudnionych w poszczególnych spółkach z grupy kapitałowej nie sumujemy. Pracownik zawiera umowę o pracę nie z grupą kapitałową, a z daną spółką z grupy, która jest stroną tej umowy i która odprowadza za niego składki na ubezpieczenia społeczne. Oznacza to, że każda spółka z grupy kapitałowej osobno ustala swój stan zatrudnienia. UWAGA: podmioty zatrudniające należące do jednej grupy kapitałowej mogą przystąpić do PPK w terminie, w którym przystępuje największy podmiot z grupy (z największą liczbą osób zatrudnionych).

 

56. Kiedy pojawia się pierwsza możliwość rezygnacji z oszczędzania w PPK? 
Pierwsza możliwość złożenia deklaracji rezygnacji z dokonywania wpłat pojawi się w dniu objęcia danego podmiotu reżimem ustawy. Oznacza to, że dla osób zatrudnionych w podmiotach zatrudniających co najmniej 250 osób pierwsza możliwość rezygnacji pojawi się w dniu 1 lipca 2019 r.

 

57. Kiedy nastąpi pierwsza dopłata roczna? 
Pierwszą dopłatę roczną uczestnicy PPK mogą otrzymać już w 2020 r. Dopłata roczna jest ewidencjonowana na rachunku PPK uczestnika, który nabył do niej prawo, nie później niż do dnia 15 kwietnia roku następującego po roku kalendarzowym, za który przysługuje (nie jest „rozbijana na miesiące”).

 

Pytania i odpowiedzi pochodzą z portalu mojeppk.pl.

Odpowiedzi na bardziej szczegółowe pytania: Zagadnienia prawne w zakresie Ustawy o PPK

Wiadomości o PPK

↑ na górę