USA dają dzieciom ETF na start. Lekcja dla Polski?

Amerykański Departament Skarbu uruchomił program Trump Accounts, czyli preferencyjne konta inwestycyjne dla dzieci. Najważniejszy szczegół dotyczy domyślnej inwestycji. Na starcie wszystkie wpłaty do Trump Accounts mają być inwestowane w State Street SPDR Portfolio S&P 500 ETF, czyli fundusz odwzorowujący indeks największych amerykańskich spółek. Departament Skarbu wskazał też cztery dodatkowe niskokosztowe fundusze indeksowe, które mają być dostępne w kolejnych miesiącach: iShares Core S&P 500 ETF, Vanguard Total Stock Market ETF, State Street SPDR Portfolio S&P 1500 Composite Stock Market ETF oraz iShares Core Total U.S. Stock Market ETF.

Reklama

Amerykańskie przepisy dotyczące Trump Accounts ograniczają inwestycje do funduszy lub ETF-ów, które odwzorowują kwalifikowany indeks, nie stosują dźwigni i pobierają roczne koszty nie wyższe niż 0,1 proc. wartości inwestycji. Program ruszył 4 lipca, w 250. rocznicę ogłoszenia niepodległości Stanów Zjednoczonych. 

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

Trump Accounts są przeznaczone dla dzieci w USA. Szczególne znaczenie ma grupa dzieci urodzonych od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2028 r. W ich przypadku federalny rząd przewiduje jednorazową wpłatę w wysokości 1000 USD, pod warunkiem spełnienia wymogów, w tym posiadania obywatelstwa USA i numeru Social Security. IRS wskazuje, że inne osoby mogą wpłacać na konto do 5000 USD rocznie, a pracodawca może zasilić konto dziecka pracownika do 2500 USD rocznie, przy czym ta wpłata wlicza się do rocznego limitu 5000 USD i nie zwiększa dochodu podatkowego pracownika.

Konstrukcja programu zmusza do myślenia w horyzoncie kilkunastu lat. Dziecko ma nie tylko otrzymać pieniądze, ale także obserwować, jak zachowuje się realna inwestycja rynkowa. Amerykański Departament Skarbu podkreśla, że aplikacja programu zawiera moduły edukacyjne dotyczące oszczędzania, inwestowania, procentu składanego, dywersyfikacji i roli rynku kapitałowego w finansowaniu firm.

Lekcja dla Polski?

Polska ma rozbudowany system wsparcia rodzin i kilka instrumentów oszczędzania z myślą o dzieciach, ale nie ma odpowiednika państwowego konta inwestycyjnego dla dziecka. Rodzina 800+, Dobry Start czy Aktywny Rodzic są transferami lub świadczeniami wspierającymi bieżące potrzeby rodzin, a nie mechanizmem długoterminowego inwestowania na rynku kapitałowym.

Najbliżej funkcji oszczędnościowej są rodzinne obligacje skarbowe dla beneficjentów 800+ oraz Konto Mieszkaniowe, które można założyć od 13. roku życia i które pozwala korzystać z premii państwowej przy systematycznym odkładaniu środków, ale jest to produkt celowy, związany z zakupem mieszkania lub budową domu, a nie rachunek inwestujący w akcje czy ETF-y.

IKE i IKZE są dostępne dla osób od 16. roku życia, lecz w przypadku małoletnich wpłaty są możliwe tylko wtedy, gdy uzyskują dochody z pracy na umowie o pracę, i tylko do wysokości tych dochodów. PPK również nie jest rozwiązaniem dla dzieci, bo to program pracowniczy powiązany z zatrudnieniem i osoby poniżej 18. roku życia nie spełniają definicji osoby zatrudnionej na potrzeby PPK.

Wątek dziecięcego inwestowania pojawił się jednak przy okazji prac nad Osobistymi Kontami Inwestycyjnymi. PFR proponował w konsultacjach, aby umowę OKI można było zawierać także w imieniu nieletniego, co pozwoliłoby rodzicom i opiekunom budować portfel inwestycyjny dziecka oraz uczyć je inwestowania od najmłodszych lat. Ministerstwo Finansów tej propozycji jednak nie uwzględniło. W obecnym kształcie umowę o OKI będzie mogła zawrzeć osoba pełnoletnia. 

Dla porównania, szwedzkie ISK, wprowadzone w 2012 r., jest dostępne dla osób w każdym wieku, więc może służyć także jako forma oszczędzania dla dzieci. Jego popularność wynikała nie tylko z preferencji podatkowych (zamiast podatku od faktycznych zysków inwestor płaci uproszczony roczny podatek od hipotetycznego dochodu wyliczanego od wartości aktywów), ale także z prostoty, cyfrowej dostępności i niskich barier wejścia. To właśnie ta lekcja wydaje się najważniejsza dla Polski. Samo stworzenie kolejnego świadczenia lub podatkowego opakowania nie wystarczy, jeśli nie powstanie prosty, tani i zrozumiały mechanizm długoterminowego inwestowania dla najmłodszych.

Sejm uchwalił ustawę o OKI 3 lipca. Ustawa trafi teraz do Senatu. Zgodnie z założeniami OKI mają wystartować 1 stycznia 2027 r. i być oferowane przez banki, domy maklerskie, zakłady ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne oraz dobrowolne fundusze emerytalne.