Dlaczego dolar jest główną walutą rezerwową?

Większość czynników, która jest potrzebna, by waluta dominowała na światowych rynkach jest po stronie dolara. Co więcej, dolar na razie nie ma żadnego godnego siebie przeciwnika.

W historii ludzkości dominującą walutą zawsze była waluta największego w danym czasie imperium. Tak było za czasów starożytnego Rzymu i imperium brytyjskiego. Waluty takich krajów stawały się środkiem płatniczym na całym świecie, a gdy ich znaczenie malało, dominującą rolę przejmowała waluta kolejnej finansowej stolicy świata. Z czasów nam najbliższych taka zmiana dotyczyła brytyjskiego funta i amerykańskiego dolara. Funt jeszcze osiemdziesiąt lat temu był najważniejszą walutą na świecie. Dziś jego znaczenie jest zdecydowanie mniejsze, a hegemonia dolara jest niepodważalna. Oto tabela przedstawiająca procentowy udział walut rezerwowych od 1900 roku.

Źródło: Visual Capitalist

Dlaczego dolar ma takie znaczenie i jakie warunki muszą być spełnione, by jakaś waluta mogła mieć podobny do dolara status?

Waluta rezerwowa banków centralnych musi spełniać kilka warunków. Pierwszy związany jest z chęcią przechowywania w danej walucie bogactwa i to nie w kraju, który walutę emituje, ale w skali globu. Ten warunek spełnia dolar. Prawie 70% fizycznie wyemitowanych dolarów znajduje się poza granicami USA. Dolar daje bezpieczeństwo przechowywania bogactwa, bo nigdy w swojej historii USA nie anulowały swojej waluty. W Europie anulowanie walut było czymś równie naturalnym, jak zmiana pór roku. Wprowadzenie do obiegu nowych banknotów zazwyczaj związane była z anulowaniem poprzednich. W przypadku dolara rząd nigdy na taki krok się nie zdecydował. To sprawia, że dolar na świecie postrzegany jest jako bezpieczny sposób przechowywania bogactwa. To daje niemal pewność, że zawsze znajdzie się na niego popyt.

Reklama

Fed w sytuacjach kryzysowych dostarcza globalnej gospodarce płynności. To i niemal pełna wymienialność dolara sprawiają, że dolar sprawdza się jako środek przechowywania bogactwa. W sytuacjach kryzysowych wartość dolara rośnie wobec innych walut.

Wykres przedstawia kontrakty na indeks dolara. W 2008 r., pomimo że kryzys finansowy rozpoczął się na amerykańskim rynku nieruchomości, dolar szybko zyskał na wartości ze względu na traktowanie go jako „bezpiecznej przystani”.

Kolejna kwestia to bezpieczeństwo. USA dysponują najpotężniejszą armią na świecie i największą gospodarką. Dodatkowo położenie Stanów znacznie utrudnia zaatakowanie tego kraju. Kanada  i Meksyk są do USA przyjaźnie nastawione, więc atak musiałby obejmować desant morski.

Duże znaczenie ma wielkość rynku obligacji skarbowych. Największy i najbardziej płynny rynek obligacji skarbowych to oczywiście rynek amerykański. Dla dużych inwestorów papiery skarbowe są bardziej atrakcyjną inwestycją niż sama waluta.  Amerykański rynek obligacji skarbowych nie ma sobie równych.

Stany Zjednoczone zapewniają również swobodny przepływ kapitałów i poszanowanie prywatnej własności. Jeżeli ktoś inwestuje w USA, raczej nie obawia się, że zostanie wywłaszczony albo że jego majątek zostanie znacjonalizowany.

Stany to również największa gospodarka świata, w dodatku oparta na silnej konsumpcji, co sprawia, że atrakcyjność tego rynku skłania firmy z innych krajów do rozliczania transakcji w dolarze. Znaczenie tu ma również stabilność dolara. Dzięki temu dolar jest najważniejszą walutą transakcyjną na świecie.

O znaczeniu waluty decyduje również liczba krajów, które połączyły swoje waluty z kursem dolara. Im więcej takich krajów, tym większe są rezerwy dolarowe, bo banki centralne takich krajów muszą mieć rezerwy w dolarze, by interweniować w celu stabilizowania kursu krajowej waluty do dolara.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

Warto zaznaczyć, że rola dolara jako środka gromadzenia bogactwa i waluty rezerwowej jest czymś innym niż jego rola jako waluty transakcyjnej. Tu zmiany mogą być szybsze, bo na przykład Chiny mogą na niektórych kontrahentach wymusić rozliczenia w yuanie. Natomiast jako pieniądz rezerwowy jeszcze długo juan nie będzie miał znaczenia. Nietrudno sobie wyobrazić, że chiński rząd może znacjonalizować firmy, pozbawić ludzi majątku czy ograniczyć możliwość wycofania kapitału. Nawet gdyby chiński rząd dał gwarancje, że tego nie zrobi, to i tak potrzeba dekad, by ludzie w takie zapewnienia uwierzyli.

Kiedy dolar może stracić statut głównej waluty rezerwowej?

Na pewno zagrożeniem dla niego byłoby wycofanie dolara „papierowego”, czyli wprowadzenie waluty cyfrowej. Gdyby taka operacja została przeprowadzona, to prawdopodobnie dolar już nigdy by nie odzyskał swojego statusu. Jedną z istotnych składowych znaczenie dolara jest wspomniana już gwarancja rządu USA, że każdy dolar jest wciąż ważnym środkiem płatniczym. Zmiany wzoru banknotów, które w Europie były tak chętnie przeprowadzane, to sposób na zmuszenie ludzi przez rząd do ujawnienia majątków. Waluta cyfrowa to najwyższa forma takiej kontroli. Waluta cyfrowa to w ogóle pełna kontrola państwa nad obywatelami i droga do inwigilacji, o której nawet Orwellowi się nie śniło. Jeśli dolar stałby się walutą wyłącznie cyfrową, to byłby początek jego końca jako środka tezauryzacji.

Drugi pomysł to konflikt militarny. Tak jak I wojna światowa osłabiła znaczenie Wielkiej Brytanii, tak II wojna światowa zniszczyła jej potęgę. W konsekwencji funt przestał być atrakcyjnym środkiem gromadzenia bogactwa.

Trzeci to błędy w polityce gospodarczej, które zdeprecjonują dolara. Musiałyby to być bardzo poważne błędy wywołujące wysoką inflację lub gwałtowny spadek zaufania do amerykańskich obligacji skarbowych.

Na razie jednak dolar spełnia większość warunków, by pozostać główną walutą rezerwową na świecie, przy okazji również najchętniej wybieraną walutą do zabezpieczania majątku i wciąż najważniejszą walutą transakcyjną. W perspektywie kilku lat ta sytuacja raczej się nie zmieni.