Fundusze inwestycyjne - podstawowe informacje

Fundusze inwestycyjne wprowadzenie

Reklama

Niniejszy tekst rozpoczyna serię artykułów, których celem jest zaprezentowanie coraz popularniejszej w Polsce formy lokowania środków pieniężnych, jaką jest inwestowanie za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych. Fundusze inwestycyjne są produktem finansowym adresowanym do osób, które chciałyby osiągać zyski na rynku finansowym, ale nie potrafią lub nie mają czasu samodzielnie dokonywać analiz finansowych, na bieżąco śledzić zmian zachodzących na rynku kapitałowym i podejmować decyzji inwestycyjnych. Lokowanie środków pieniężnych w zinstytucjonalizowanych formach wspólnego inwestowania jakimi są fundusze inwestycyjne zapewnia szereg korzyści, w tym przede wszystkim: ustawowo regulowane bezpieczeństwo powierzonych środków, profesjonalne zarządzanie, płynność inwestycji, powszechną dostępność, możliwość długoterminowego oszczędzania, szeroki wachlarz możliwości inwestycyjnych, niższe koszty w porównaniu z indywidualnym inwestowaniem na giełdzie.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

Fundusze są nowoczesnym produktem finansowym, który w zależności od oczekiwań z powodzeniem może stanowić doskonałą alternatywę wobec lokat bankowych, samodzielnego inwestowania w obligacje skarbowe oraz w akcje notowane na giełdzie. Przewaga funduszy inwestycyjnych jest również szczególnie widoczna, gdy w grę wchodzą inwestycje na zagranicznym rynku akcji, czy zagranicznym rynku papierów dłużnych. Fundusz inwestycyjny jest prawnie uregulowaną formą zbiorowego lokowania w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Majątek funduszu inwestycyjnego powstaje przez połączenie środków finansowych poszczególnych inwestorów. Środki te są inwestowane we wspólnym interesie uczestników funduszu. Dokonane przez inwestorów wpłaty są przeliczane na tytuły uczestnictwa w funduszu jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne wyrażające proporcjonalny udział inwestorów w majątku funduszu inwestycyjnego. Choć w Polsce fundusze inwestycyjne funkcjonują od niedawna, na świecie ta forma lokowania wolnych środków finansowych ma długoletnią historię. Pierwsze fundusze inwestycyjne zaczęły powstawać w XIX wieku. Największym rynkiem funduszy inwestycyjnych na świecie są dziś Stany Zjednoczone zgromadzono w nich nieco ponad połowę ogółu środków ulokowanych w funduszach otwartych na całym świecie (ponad 11 bln euro). Drugim pod względem wielkości rynkiem funduszy otwartych na świecie jest rynek europejski co trzecie euro zainwestowane w funduszach pochodzi właśnie ze Starego Kontynentu.

Pierwszy fundusz rozpoczął działalność w Polsce w 1992 r. Obecnie na rynku funkcjonują 142 fundusze różnego typu począwszy od najbezpieczniejszych, alternatywnych wobec krótkoterminowych lokat bankowych fundusze rynku pieniężnego, poprzez fundusze obligacji, inwestujące w średnio i długoterminowe obligacje, poprzez fundusze hybrydowe, lokujące środki klientów zarówno w akcje jak i obligacje, aż po najagresywniejsze fundusze akcyjne. Na rynku pojawiają się również podmioty realizujące całkowicie odmienną politykę inwestycyjną, takie jak fundusze arbitrażowe czy fundusze rynku nieruchomości. Funduszami tymi zarządza 18 towarzystw funduszy inwestycyjnych (TFI) podmiotów, które zgodnie z przepisami mają wyłączne prawo do tworzenia funduszy inwestycyjnych, są ich organami oraz reprezentują je w stosunkach z osobami trzecimi. Zgodnie z krajowym ustawodawstwem zarówno fundusze inwestycyjne jak i TFI mają niezależną od siebie osobowość prawną. Dzięki temu ewentualne kłopoty finansowe, a nawet upadłość TFI nie zagrażają oszczędnościom uczestników funduszy. Ponadto, z mocy ustawy aktywa funduszu przechowywane są przez depozytariusza, który odpowiada za ich bezpieczeństwo i którego sytuacja finansowa również nie ma wpływu na bezpieczeństwo przechowywanych w nim lokat funduszu. Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady tworzenia oraz funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych w Polsce jest ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych. Stanowi ona, iż fundusz może być utworzony jako: fundusz otwarty (FIO), fundusz specjalistyczny otwarty (SFIO), fundusz zamknięty (FIZ).

Każdy z wymienionych rodzajów funduszy inwestycyjnych charakteryzuje się nieco inną konstrukcją prawną oraz możliwościami inwestycyjnymi. Przede wszystkim różnią się one między sobą rodzajem tytułu uczestnictwa w funduszu (FIO i SFIO zbywają na każde żądanie uczestnika jednostki uczestnictwa, a FIZ okresowo emitują certyfikaty inwestycyjne będące papierami wartościowymi zazwyczaj notowanymi na giełdzie). Ponadto różnią się one zakresem dopuszczalnych kategorii lokat i limitów inwestycyjnych, przy czym największe możliwości inwestycyjne mają FIZ, najmniej elastyczne są FIO. Ustawa o funduszach inwestycyjnych przewiduje możliwość tworzenia także szczególnych konstrukcji funduszy inwestycyjnych, które z powodzeniem funkcjonują w krajach UE (np. funduszy z wydzielonymi subfunduszami oraz funduszy powiązanych i podstawowych) oraz szczególnych typów funduszy inwestycyjnych (np. funduszy portfelowych, funduszy sekurytyzacyjnych, czy funduszy aktywów niepublicznych).

Decydując się na powierzenie naszych oszczędności funduszowi inwestycyjnemu, musimy przede wszystkim określić cel inwestycji (czemu docelowo maja służyć pochodzące z niej środki), jej horyzont (krótko-, średnio- lub długoterminowy) oraz strategie inwestycyjną (jednorazowa wpłata, wpłaty systematyczne). Ważny jest również poziom akceptacji dla ryzyka związanego z każdą formą inwestycji (wbrew sloganowi, towarzyszącemu nie tak dawno reklamie obligacji Skarbu Państwa). W rezultacie można określić strukturę portfela, do którego na końcu wybiera się konkretne fundusze.

Podejmując ostateczną decyzję o doborze instrumentów, trzeba zwrócić szczególną uwagę na cztery zasadnicze kwestie, które są elementem rywalizacji konkurencyjnej między funduszami zarządzanymi przez różne TFI: zasady uczestnictwa w funduszu (warunki otwarcia rejestru, dokonywanie wpłat, usługi dodatkowe konwersja, reinwestycja, blokada rejestru, udzielanie pełnomocnictw oraz warunki wyjścia z funduszu), koszty uczestnictwa (uczestnicy funduszy obciążeni są opłatami manipulacyjnymi pobieranymi w momencie nabywania lub umarzania tytułów uczestnictwa oraz kosztami operacyjnymi, które są już uwzględniane w wycenie jednostek lub certyfikatów), wyniki inwestycyjne, wypracowywane przez interesujący nas fundusz, jak również przez inne fundusze zarządzane przez to samo TFI (należy przy tym pamiętać, iż dotychczasowe wyniki nie są gwarancją podobnych wyników w przyszłości). ryzyko inwestycyjne towarzyszące wypracowywanym przez poszczególne fundusze wynikom inwestycyjnym (należy pamiętać, że te same zyski mogą być wypracowywane przy różnym poziomie ryzyka). Wszystkie powyższe dane fundusze inwestycyjne mają obowiązek zamieszczania w swoim prospekcie informacyjnym (lub prospekcie emisyjnym w przypadku FIZ), których nieodłączną częścią jest statut określający podstawowe zasady funkcjonowania danego funduszu. Drugim zasadniczym źródłem informacji o funduszu jest publikowane dwa razy w roku sprawozdanie finansowe, w którym można m.in. zapoznać się ze strukturą i poszczególnymi składnikami portfela inwestycyjnego funduszu, weryfikując tym samym statutowe deklaracje z faktycznie realizowaną polityką inwestycyjną. Wszystkie zaprezentowane w niniejszym artykule zagadnienia zostaną dokładnie omówione i wyjaśnione w kolejnych tekstach poświęconych funkcjonowaniu funduszy inwestycyjnych, do lektury których serdecznie Państwa zapraszamy.

W kolejnej części naszego opracowania zapoznamy Państwa bliżej z istotą wspólnego inwestowania oraz rolą, jaką pełnią fundusze inwestycyjne na rynku finansowym.

Analizy Online