Fundusze zdefiniowanej daty (FZD) to fundusze, w których inwestowane są środki z PPK. Ich portfel automatycznie zmienia się wraz z wiekiem uczestników: im bliżej zdefiniowanej daty, tym mniejszy udział części udziałowej i większy dłużnej. Uczestnik może wybrać inny FZD.
Fundusze zdefiniowanej daty PPK – najważniejsze zasady
Pieniądze wpłacane na rachunek PPK nie pozostają na nim w gotówce. Są inwestowane w funduszu zdefiniowanej daty, czyli funduszu, którego sposób inwestowania zmienia się wraz ze zbliżaniem się uczestników do około 60. roku życia.
Najważniejsze zasady działania FZD:
- uczestnik PPK jest automatycznie przypisywany do funduszu odpowiedniego dla swojego rocznika,
- rok w nazwie funduszu, np. 2040 lub 2055, określa jego zdefiniowaną datę,
- im więcej czasu pozostaje do tej daty, tym większą część portfela mogą stanowić akcje,
- wraz ze zbliżaniem się do zdefiniowanej daty udział akcji jest ograniczany, a zwiększa się udział części dłużnej,
- uczestnik może zmienić fundusz właściwy dla swojego wieku na inny FZD oferowany przez tę samą instytucję,
- można również podzielić środki lub nowe wpłaty między kilka funduszy zdefiniowanej daty,
- wynik inwestycji nie jest gwarantowany – wartość środków w PPK może zarówno rosnąć, jak i spadać.
Reklama
Co to jest fundusz zdefiniowanej daty?
Fundusz zdefiniowanej daty, nazywany również funduszem cyklu życia, jest funduszem, którego polityka inwestycyjna zmienia się wraz z upływem czasu.
Podstawowym założeniem jest dostosowywanie poziomu ryzyka do horyzontu inwestycyjnego uczestników. Na początku tego okresu, kiedy do zdefiniowanej daty pozostaje wiele lat, fundusz może inwestować większość aktywów w część udziałową, czyli przede wszystkim akcje i instrumenty o zbliżonym charakterze. W miarę upływu czasu udział tej części maleje, a większą rolę zaczyna odgrywać część dłużna, obejmująca przede wszystkim obligacje, instrumenty rynku pieniężnego i depozyty.
Zmiana ta odbywa się wewnątrz funduszu. Uczestnik przypisany do właściwego dla swojego wieku FZD nie musi samodzielnie sprzedawać akcji i kupować obligacji ani zmieniać funduszu wraz z wiekiem.
Co oznacza data w nazwie funduszu PPK?
Zdefiniowana data to rok, wokół którego uczestnicy danego funduszu osiągają wiek 60 lat.
Fundusze tworzone są dla kolejnych pięcioletnich przedziałów roczników. Osoba rozpoczynająca oszczędzanie zostaje automatycznie przypisana do FZD na podstawie roku urodzenia.
Fundusz zdefiniowanej daty - Roczniki, dla których jest właściwy
- FZD 2025 - 1963–1967
- FZD 2030 - 1968–1972
- FZD 2035 - 1973–1977
- FZD 2040 - 1978–1982
- FZD 2045 - 1983–1987
- FZD 2050 - 1988–1992
- FZD 2055 - 1993–1997
- FZD 2060 - 1998–2002
- FZD 2065 - 2003–2007
- FZD 2070 - 2008–2012
Przykładowo osoba urodzona w 1982 roku zostanie standardowo przypisana do funduszu 2040, a osoba urodzona w 1995 roku – do funduszu 2055.
Zdefiniowana data nie oznacza terminu, w którym pieniądze zostaną automatycznie wypłacone. Po jej osiągnięciu fundusz nadal działa, ale jego portfel ma już znacznie bardziej konserwatywną strukturę.
Jak inwestują fundusze zdefiniowanej daty PPK?
Ustawa o PPK określa przedziały, w których powinien mieścić się udział części udziałowej i dłużnej funduszu.
Największe znaczenie ma liczba lat pozostałych do zdefiniowanej daty.
| Okres do zdefiniowanej daty | Część udziałowa | Część dłużna |
|---|---|---|
| więcej niż 20 lat | 60–80% | 20–40% |
| od 20 do 10 lat | 40–70% | 30–60% |
| od 10 do 5 lat | 25–50% | 50–75% |
| ostatnie 5 lat | 10–30% | 70–90% |
| od roku osiągnięcia zdefiniowanej daty | maks. 15% | min. 85% |
W ostatnich pięciu latach przed zdefiniowaną datą udział części udziałowej musi być dodatkowo stopniowo zmniejszany na rzecz części dłużnej.
Oznacza to, że dwa fundusze PPK zarządzane przez tę samą instytucję mogą mieć bardzo różne portfele.
Fundusz 2065 może mieć większość aktywów ulokowaną w części udziałowej, podczas gdy fundusz 2025 powinien mieć zdecydowaną większość środków w części dłużnej.
Dlaczego udział akcji zmniejsza się wraz z wiekiem?
Mechanizm FZD opiera się na długości okresu pozostałego do momentu, w którym uczestnik może rozpocząć korzystanie ze środków bez konieczności dokonywania wcześniejszego zwrotu.
Akcje mogą w długim terminie oferować wyższy potencjał stopy zwrotu niż instrumenty dłużne, ale ich ceny podlegają również znacznie większym wahaniom.
Przy wieloletnim horyzoncie inwestycyjnym uczestnik ma więcej czasu na odrobienie okresowych spadków. Znaczenie takiego ryzyka rośnie natomiast wtedy, gdy moment wykorzystania pieniędzy jest bliski.
Dlatego wraz ze zbliżaniem się do zdefiniowanej daty fundusz ogranicza ekspozycję na część udziałową.
Nie oznacza to jednak wyeliminowania ryzyka. Również obligacje mogą tracić na wartości, a fundusze PPK nie gwarantują ani dodatniej stopy zwrotu, ani zachowania określonej wartości zgromadzonego kapitału.
W co inwestuje część udziałowa funduszu PPK?
Część udziałowa jest związana przede wszystkim z rynkiem akcji.
Ustawa wyznacza funduszom konkretne ograniczenia dotyczące jej struktury. W ramach części udziałowej:
- co najmniej 40% powinny stanowić m.in. akcje spółek z indeksu WIG20 lub instrumenty oparte na tych spółkach bądź indeksie,
- do 20% może być inwestowane w spółki należące do mWIG40,
- do 10% może trafiać m.in. do pozostałych spółek notowanych na polskim rynku,
- co najmniej 20% powinny stanowić instrumenty udziałowe notowane na rynkach państw OECD innych niż Polska.
Limity te odnoszą się do części udziałowej, a nie do wartości całego funduszu.
W praktyce wyniki funduszy zdefiniowanej daty posiadających wysoki udział części udziałowej mogą być więc silnie uzależnione zarówno od sytuacji na polskim rynku akcji, jak i od zachowania rynków zagranicznych.
W co inwestuje część dłużna funduszu PPK?
Część dłużna obejmuje przede wszystkim obligacje, inne dłużne papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego oraz depozyty.
Co najmniej 70% tej części powinno być lokowane m.in. w papiery emitowane, poręczone lub gwarantowane przez Skarb Państwa, NBP, samorządy lub odpowiednie instytucje publiczne oraz w określone ustawą depozyty.
Do 30% może być inwestowane w inne instrumenty dłużne, w tym np. obligacje przedsiębiorstw. Ustawa dodatkowo ogranicza udział instrumentów nieposiadających ratingu inwestycyjnego.
Część dłużna ma zazwyczaj niższą zmienność niż część akcyjna, ale również nie jest pozbawiona ryzyka. Na ceny obligacji wpływają m.in. poziom stóp procentowych, inflacja oraz ryzyko kredytowe emitenta.
Czy fundusze PPK inwestują za granicą?
Tak, fundusze zdefiniowanej daty mogą inwestować zarówno w Polsce, jak i na rynkach zagranicznych.
Ustawa wymaga nawet, aby co najmniej 20% części udziałowej było ulokowane w instrumentach notowanych na rynkach państw OECD innych niż Polska.
Jednocześnie łączna wartość aktywów funduszu denominowanych w walutach obcych nie może przekraczać 30% aktywów FZD.
Dzięki temu portfel PPK nie musi być ograniczony wyłącznie do polskich akcji i obligacji.
Czy uczestnik PPK ma wpływ na sposób inwestowania pieniędzy?
Tak, ale warto rozróżnić dwie rzeczy.
Uczestnik nie decyduje o tym, jakie konkretne akcje lub obligacje kupuje zarządzający funduszem. Nie ustala również samodzielnie polityki inwestycyjnej wybranego FZD.
Może natomiast zdecydować, w którym funduszu lub funduszach zdefiniowanej daty będą inwestowane jego pieniądze.
Domyślnie środki są kierowane do funduszu odpowiedniego dla wieku uczestnika, ale nie jest to wybór nieodwracalny.
Uczestnik może wybrać fundusz:
- o późniejszej zdefiniowanej dacie, a więc zazwyczaj z większym udziałem części udziałowej,
- o wcześniejszej zdefiniowanej dacie, a więc zazwyczaj z bardziej konserwatywną strukturą,
- lub rozdzielić pieniądze między kilka FZD.
Tym samym model cyklu życia jest ustawieniem domyślnym, ale uczestnik zachowuje możliwość zmiany poziomu ryzyka poprzez wybór innego funduszu.
Czy można zmienić fundusz zdefiniowanej daty PPK?
Tak. Uczestnik może zmienić FZD, do którego został automatycznie przypisany.
Można przy tym podjąć dwie odrębne decyzje.
Zmiana funduszu dla nowych wpłat
Uczestnik może zdecydować, że kolejne wpłaty do PPK będą kierowane do innego funduszu zdefiniowanej daty lub zostaną podzielone pomiędzy kilka funduszy.
Oznacza to, że np. osoba automatycznie przypisana do FZD 2055 może zdecydować, aby przyszłe wpłaty trafiały w całości lub częściowo do innego funduszu dostępnego w tej samej instytucji finansowej.
Przeniesienie już zgromadzonych środków
Możliwa jest także zmiana funduszu dla pieniędzy już zgromadzonych na rachunku.
Odbywa się to w drodze konwersji albo zamiany, zależnie od konstrukcji funduszy prowadzonej przez daną instytucję.
Uczestnik określa, jaka część zgromadzonych środków ma trafić do poszczególnych FZD. Udział przypadający na jeden wybrany fundusz lub subfundusz powinien wynosić co najmniej 10% przenoszonych środków.
W ciągu roku kalendarzowego realizacja nie więcej niż dwóch konwersji lub zamian jest bezpłatna.
Sposób złożenia dyspozycji określa instytucja finansowa prowadząca rachunek PPK.
Czy można wybrać fundusz PPK innej instytucji?
Uczestnik może wybierać pomiędzy funduszami zdefiniowanej daty oferowanymi przez instytucję finansową prowadzącą jego dany rachunek PPK.
Nie może natomiast samodzielnie zdecydować, że bieżące wpłaty dokonywane w ramach PPK u danego pracodawcy będą kierowane do dowolnej instytucji z całego rynku.
Instytucję prowadzącą PPK wybiera pracodawca zgodnie z zasadami określonymi w ustawie.
Sytuacja może wyglądać inaczej, gdy uczestnik ma kilka rachunków PPK powstałych np. w związku ze zmianą pracodawcy. Są to jednak odrębne rachunki prowadzone na podstawie poszczególnych umów o prowadzenie PPK.
Czy warto zmieniać fundusz właściwy dla swojego wieku?
Wybór innego FZD oznacza przede wszystkim zmianę profilu ryzyka.
Fundusz o późniejszej zdefiniowanej dacie może utrzymywać większą ekspozycję na akcje, a więc charakteryzować się większymi wahaniami wartości i innym potencjałem stopy zwrotu.
Fundusz o wcześniejszej dacie będzie zazwyczaj bardziej skoncentrowany na części dłużnej.
Przy podejmowaniu takiej decyzji znaczenie może mieć m.in.:
- planowany okres pozostawienia pieniędzy w PPK,
- akceptowany poziom wahań wartości rachunku,
- moment planowanego wykorzystania środków,
- udział PPK w całych oszczędnościach uczestnika.
Sama różnica w dotychczasowych wynikach funduszy nie przesądza o ich przyszłych stopach zwrotu. Wybranie funduszu o większym udziale akcji zwiększa ekspozycję na rynek akcyjny, ale nie gwarantuje wyższego wyniku.
Od czego zależą wyniki funduszy zdefiniowanej daty?
Fundusze o tej samej zdefiniowanej dacie działają w tych samych ustawowych ramach, ale ich wyniki nie muszą być takie same.
Zarządzający podejmują własne decyzje m.in. dotyczące:
- wyboru konkretnych akcji i obligacji,
- udziału poszczególnych klas aktywów w dozwolonych przedziałach,
- udziału inwestycji zagranicznych,
- struktury części dłużnej,
- momentu dokonywania zmian w portfelu.
Na ostateczny wynik wpływają również koszty.
Dlatego dwa fundusze 2050 mogą osiągać różne wyniki mimo podobnego profilu ryzyka i identycznej zdefiniowanej daty.
W serwisie Analizy.pl można porównać wyniki funduszy PPK o tej samej zdefiniowanej dacie, sprawdzić ich historyczne stopy zwrotu i zestawić je z konkurencją.
Jak porównywać fundusze PPK?
Przy porównywaniu funduszy zdefiniowanej daty najważniejsze jest zestawianie funduszy należących do tej samej grupy zdefiniowanej daty.
Porównanie funduszu 2060 z funduszem 2030 może być mylące, ponieważ oba mają ustawowo różny profil ryzyka.
Warto analizować m.in.:
- wyniki za kilka różnych okresów,
- poziom ryzyka i zmienność wyników,
- zachowanie funduszu podczas spadków na rynkach,
- strukturę jego portfela,
- koszty,
- regularność wyników na tle funduszy należących do tej samej grupy.
Do tego służą porównywarka funduszy PPK oraz ranking funduszy PPK dostępne w Analizy.pl.
Reklama
Fundusze zdefiniowanej daty PPK – podsumowanie
Fundusze zdefiniowanej daty są mechanizmem, za pomocą którego inwestowane są środki uczestników PPK. Ich konstrukcja powoduje, że struktura portfela automatycznie zmienia się wraz ze zbliżaniem się do zdefiniowanej daty.
Młodszy uczestnik jest standardowo przypisywany do funduszu z większym udziałem części udziałowej. Z czasem udział ten maleje, a rośnie znaczenie obligacji i innych instrumentów dłużnych.
Uczestnik nie musi samodzielnie zarządzać tym procesem, ale nie jest też całkowicie pozbawiony wpływu na sposób inwestowania. Może wybrać inny FZD, rozdzielić wpłaty między kilka funduszy lub przenieść już zgromadzone środki.
Fundusz właściwy dla wieku jest więc rozwiązaniem domyślnym, a nie jedynym dostępnym sposobem inwestowania oszczędności w PPK.
# fundusze zdefiniowanej daty PPK # fundusze PPK # fundusz zdefiniowanej daty # FZD PPK # jak inwestowane są środki PPK # jak inwestuje PPK # zmiana funduszu PPK # fundusz PPK 2050 # fundusz PPK 2060 # w co inwestuje PPK
