PPK versus niskie stopy

W programach ekonomicznych często możemy usłyszeć, że „żyjemy w środowisku niskich stóp”. Wbrew pozorom nie jest to zalecenie, by udać się do ortopedy, ale dokładniej przyjrzeć się sytuacji gospodarczej. Niskie stopy procentowe, bo o nich mówimy, mogą być objawem choroby w gospodarce. Ta choroba na pierwszy rzut oka nie wydaje się groźna, ale jeżeli zbadamy gospodarczy organizm uważniej, to możemy dostrzec przynajmniej kilka zagrożeń.

Reklama

Zacznijmy jednak od tego, czym jest to środowisko niskich stóp procentowych, a jeszcze lepiej od wyjaśnienia czym są stopy procentowe? Najprostszą definicją stopy procentowej jest koszt kapitału, albo inaczej wynagrodzenie dla posiadacza kapitału za jego udostępnienie.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

Jeżeli mój sąsiad organizuje sobotnią imprezę i chce ode mnie pożyczyć 100 złotych, bo właśnie zablokował sobie kartę kredytową, to pojawia się pytanie, czy opłaca mi się pożyczyć mu te pieniądze. Istnieje ryzyko, że sąsiad mi ich nie odda, być może ja za kilka dni będę potrzebował gotówki, a może powinienem założyć w banku lokatę, albo znaleźć jakąś inwestycję, która przyniesie mi dochód. Sąsiad, widząc moje rozterki, proponuje, że w poniedziałek odda mi te 100 złotych i dołoży jeszcze 5. Mam więc już prosty rachunek. Pożyczam 100, otrzymuję 105, a więc stopa procentowa wynosi: 5 złotych zysku dzielone przez 100 złotych zainwestowanego kapitału równa się 5%. Muszę rozważyć, czy to wynagrodzenie jest adekwatne do ryzyka, które ponoszę i czasu zamrożenia kapitału. Jeżeli decyduję się pożyczyć, to mam stopę zwrotu z zainwestowanego kapitału, czyli rentowność mojej inwestycji.

Jedna ważna uwaga. Na rynkach finansowych przyjęto zasadę, że stopy procentowe (rentowność) podajemy zawsze w skali roku. Jeżeli stopa procentowa dotyczy innego okresu niż rok, to albo musi zostać odpowiednio przeliczona, albo musi pojawić się informacja, że bierzemy pod uwagę inny okres niż rok.

Co oznacza więc środowisko niskich stóp procentowych? Na rynkach finansowych największą siłę oddziaływania na poziom stóp procentowych mają banki centralne. Główna stopa procentowa określana przez bank centralny, zwana stopą referencyjną, wyznacza poziom odniesienia między innymi dla oprocentowania depozytów w bankach. Jeżeli bank centralny ustala stopę referencyjną na niskim poziomie, to w bankach komercyjnych trudno znaleźć lokatę o wysokim oprocentowaniu. Inwestorzy poszukujący bezpiecznych form lokowania kapitału zmuszeni są do zaakceptowania niskich stóp zwrotu.

Czy taka sytuacja może być niebezpieczna dla gospodarki? Niskie stopy procentowe oznaczają tańszy dostęp do kapitału. Teoretycznie powinno to być dla gospodarki korzystne, bo inwestorzy mogą realizować projekty, płacąc mniej za pożyczony kapitał, czyli powinni inwestować więcej. Jednak jest druga strona medalu. Dla właścicieli kapitału, niskie stopy procentowe to niższe przychody. Tani kredyt zachęca konsumentów do życia na kredyt, co w przypadku zmiany sytuacji w gospodarce i wzrostu stóp procentowych, może spowodować kryzys niewypłacalności. Niskie stopy procentowe mogą oznaczać, że inwestorzy nie widzą atrakcyjnych inwestycji i nie chcą korzystać z taniego kapitału, a więc oznacza to słabość gospodarki.

Jest jeszcze jedno wyzwanie, przed którym staną zarządzający funduszami w PPK. Jeżeli dziś w Polsce stopa referencyjna ustalona przez NBP wynosi 1,5%, a więc oprocentowanie lokat i depozytów jest na porównywalnych poziomach, to jak zapewnić atrakcyjną stopę zwrotu (nie zwiększając ryzyka inwestycji), dla funduszu, który większość kapitału musi inwestować na rynku długu? Sądzę, że odpowiedź na to pytanie, będzie jedną z najważniejszych składowych sukcesu lub porażki PPK.