Norges Bank miał akcje spółek związanych z tureckim śledztwem

Norges Bank Investment Management (NBIM), zarządzający norweskim Government Pension Fund Global, miał na koniec czerwca 2026 r. akcje 10 tureckich spółek, które prokuratura lub tamtejszy regulator rynku powiązały z trwającym dochodzeniem dotyczącym manipulacji giełdowych – wynika z ustaleń Bloomberga.

Wartość tych inwestycji wynosiła wówczas niemal 2 mld koron norweskich, czyli około 208 mln USD. Stanowiło to blisko 10 proc. całego tureckiego portfela akcyjnego NBIM, którego wartość na 30 czerwca sięgała 20,4 mld koron. Sam norweski fundusz zarządza aktywami wartymi 2,3 bln USD.

Śledztwo prowadzone przez tureckie władze dotyczy transakcji na akcjach wybranych spółek oraz działalności części lokalnych firm zarządzających funduszami i ich menedżerów. Największą spośród objętych sprawą pozycji NBIM był około 2-proc. pakiet Astor Enerji, producenta urządzeń dla sektora energetycznego. We wrześniu akcje spółki straciły 41 proc. Norweski fundusz posiadał także akcje m.in. Tera Yatırım Menkul Değerler i Tera Yatırım Teknoloji Holding.

Reklama

Jeszcze bardziej spektakularne ruchy cen miały miejsce w przypadku innych spółek obecnych w portfelu NBIM. Akcje Destek Finans Faktoring wzrosły wcześniej w tym roku o ponad 600 proc., a w lipcu kapitalizacja spółki osiągnęła 1,3 bln lir, czyli około 27,9 mld USD. Później kurs mocno spadł. Turecki regulator złożył zawiadomienia przeciwko 38 osobom w związku z podejrzeniem manipulacji akcjami Destek Finans, Katilimevim i Gündoğdu Gıda oraz nałożył na nie dwuletnie zakazy handlu papierami wartościowymi. Jeszcze większą zmienność zanotowały akcje technologicznej Odine Solutions. Według danych przywoływanych przez Bloomberga od początku roku do szczytu z 12 sierpnia ich kurs wzrósł o 987 proc., po czym stracił 94 proc.

Tureckie fundusze nie były w stanie realizować umorzeń

Śledztwo jest częścią znacznie szerszego kryzysu na tureckim rynku funduszy inwestycyjnych. Prokuratorzy badają, czy niektóre fundusze gromadziły akcje mało płynnych spółek, przyczyniając się do gwałtownego wzrostu ich cen. Problemy ujawniły się, gdy uczestnicy zaczęli masowo wycofywać pieniądze, a część funduszy nie była w stanie realizować umorzeń.

Tureckie władze zdecydowały następnie o likwidacji 131 funduszy zarządzanych przez siedem firm. Według regulatora udziały w objętych działaniami funduszach posiadało 455,8 tys. inwestorów, a ich łączna wartość sięgała około 18 mld USD.

W ramach porządkowania rynku Borsa Istanbul zdecydowała również o największej od sześciu lat przebudowie indeksu BIST 100. Z benchmarku miała wypaść ponad jedna czwarta spółek, w tym Destek Finans i Katilimevim. Zmieniono też kryteria dotyczące m.in. zmienności kursów i kapitałów własnych spółek kwalifikowanych do głównych indeksów.

NBIM już wcześniej zmienił lokalnego zarządzającego

NBIM część tureckiego portfela powierza lokalnym firmom zarządzającym. Jeszcze w ubiegłym roku współpracował z Istanbul Portföy Yönetimi, który zarządzał w jego imieniu aktywami wartymi 600 mln USD. NBIM zakończył tę współpracę w listopadzie 2025 r., po tym jak turecki regulator ukarał jednego z partnerów Istanbul Portföy w związku z nieprawidłowym handlem akcjami dwóch spółek. Bloomberg informował o tej decyzji w lutym tego roku.

W czerwcu NBIM wybrał Neo Portföy jako nowego lokalnego zarządzającego częścią tureckich inwestycji. Nie wiadomo natomiast, czy norweski fundusz nadal posiada wszystkie akcje wymienionych spółek. Dane wykorzystane przez Bloomberga pokazują stan portfela na 30 czerwca 2026 r. NBIM publikuje pełne zestawienie inwestycji dwa razy w roku i nie ujawnia na bieżąco zmian poszczególnych pozycji. Rzecznik funduszu odmówił Bloombergowi informacji, czy akcje te nadal znajdują się w portfelu.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się