ESG przegrywa test popytu

Na 23 września BlackRock wyznaczył datę efektywnej likwidacji dwóch subfunduszy BlackRock Global Funds: European Sustainable Equity Fund oraz Impact Bond Fund. W obu przypadkach zarządzający wskazuje na problem niewystarczającej skali.

European Sustainable Equity Fund został uruchomiony w czerwcu 2021 r. i w sierpniu 2026 r. miał aktywa o wartości zaledwie 9,9 mln USD. Zdaniem zarządzającego fundusz pozostał zbyt mały, aby dalsze jego prowadzenie leżało w interesie uczestników. Impact Bond Fund, uruchomiony w październiku 2022 r., miał z kolei 97 mln USD aktywów. To fundusz sklasyfikowany zgodnie z art. 9 SFDR, inwestujący w globalny portfel instrumentów dłużnych mających generować pozytywny wpływ środowiskowy lub społeczny. BlackRock uznał jednak, że strategia nie przyciągnęła popytu pozwalającego osiągnąć większą skalę i prawdopodobnie nie pozyska istotnych nowych wpłat w najbliższej przyszłości.

To już kolejny taki ruch BlackRocka. W kwietniu zamknął BGF Developed Markets Sustainable Equity Fund. Produkt działał od czerwca 2021 r., a na koniec grudnia 2025 r. miał zaledwie 6,6 mln USD aktywów. Także wtedy BlackRock jako przyczynę wskazał ograniczone zainteresowanie komercyjne i uznał, że utrzymywanie funduszu przy takiej skali nie leży w interesie uczestników.

Podobne decyzje podejmują konkurenci. 15 września UBS poinformował o planowanej likwidacji dwóch ETF-ów związanych z ESG: UBS MSCI Pacific ex Japan IMI Socially Responsible UCITS ETF oraz UBS S&P 500 Climate Transition ESG UCITS ETF. Fundusze zostaną zamknięte 30 października. UBS uzasadniał, że przy obecnej skali produkty nie mogą być dalej prowadzone w sposób komercyjnie opłacalny. Pierwszy z nich zgromadził zaledwie 2 mln USD aktywów.

Reklama

Według Morningstar europejskie fundusze zrównoważone pozyskały w II kwartale 2026 r. netto 3,5 mld USD. Było to znacznie mniej niż 8,2 mld USD kwartał wcześniej. Strategie pasywne przyciągnęły 11,4 mld USD, podczas gdy z aktywnie zarządzanych funduszy odpłynęło 7,8 mld USD. Jednocześnie trwa konsolidacja oferty. W II kwartale w Europie uruchomiono zaledwie 13 nowych funduszy zrównoważonych, podczas gdy 64 zostały zamknięte. Od początku 2023 r. liczba likwidacji takich produktów w Europie przewyższa liczbę debiutów: według danych Morningstar było ich odpowiednio 956 i 691.

Komisja Europejska zaproponowała pod koniec 2025 r. gruntowną przebudowę SFDR. Obecne artykuły 8 i 9 zaczęły w praktyce funkcjonować jak etykiety produktowe, choć pierwotnie miały być przede wszystkim kategoriami obowiązków informacyjnych. Sama Komisja przyznaje, że doprowadziło to do niejasności oraz zwiększyło ryzyko greenwashingu i missellingu.

W ich miejsce mają pojawić się trzy bardziej czytelne kategorie: sustainable, transition oraz ESG basics. W projekcie Komisji co najmniej 70 proc. portfela produktu należącego do jednej z tych kategorii powinno wspierać deklarowaną strategię. Określenia ESG w nazwach i materiałach marketingowych miałyby zostać zarezerwowane dla produktów spełniających warunki nowego systemu. 24 czerwca 2026 r. Rada UE przyjęła już własne stanowisko negocjacyjne, zachowując trzy kategorie. Reforma nie jest jednak jeszcze obowiązującym prawem – Parlament Europejski nie przyjął dotąd stanowiska w pierwszym czytaniu.

W Polsce 36 mld zł w ESG

Na koniec czerwca krajowe fundusze deklarujące zgodność z art. 8 lub 9 SFDR miały 36,05 mld zł aktywów, o 6,4 proc. więcej niż na początku roku. W pierwszym półroczu klienci wpłacili do nich netto prawie 1,2 mld zł. Mimo wzrostu aktywów udział tych produktów w całym rynku funduszy detalicznych zmniejszył się z 11,2 do 10,8 proc., w dużej mierze wskutek przeklasyfikowania jednego z funduszy o aktywach przekraczających 2 mld zł.

Także w Polsce najbardziej ambitna regulacyjnie część rynku ESG pozostaje bardzo niewielka. Na koniec czerwca krajowe TFI oferowały 77 funduszy z art. 8 SFDR, które miały 35,62 mld zł aktywów i odpowiadały za niemal 99 proc. całego segmentu. Funduszy z art. 9, czyli takich, dla których zrównoważone inwestowanie jest bezpośrednim celem, było tylko siedem, a ich łączne aktywa wynosiły zaledwie 430 mln zł. W pierwszym półroczu ta grupa zanotowała nawet niewielką przewagę umorzeń nad wpłatami.

W pierwszej połowie roku pięć funduszy zostało przeklasyfikowanych z art. 6 do art. 8 SFDR, a Erste TFI uruchomiło kolejny produkt zgodny z art. 8. Quercus Obligacji Krótkoterminowych przestał być funduszem z art. 8, ponieważ – jak tłumaczyło TFI – wymogi związane z tą klasyfikacją zaczęły nadmiernie ograniczać możliwości inwestycyjne produktu. Z kolei dwa „ciemnozielone” subfundusze Generali zostały połączone: Generali Akcji Ekologicznych Globalny przejął Generali Akcji Ekologicznych Europejski.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się