Suwak coraz cięższy dla OFE

Mechanizm, który miał chronić przyszłych emerytów przed "ryzykiem złej daty", staje się coraz ważniejszym czynnikiem kształtującym zarówno aktywa OFE, jak i popyt instytucjonalny na warszawskiej giełdzie. Mechanizm suwaka działa co miesiąc przez 10 lat przed emeryturą. Jednostki rozrachunkowe OFE są w tym czasie stopniowo umarzane, a ich równowartość trafia na subkonto w ZUS. Od momentu wejścia do suwaka ZUS przestaje też przekazywać za daną osobę nowe składki do OFE.

Reklama

Nominalna skala tego procesu wyraźnie wzrosła. Roczne transfery z OFE do ZUS w latach 2020-2023 wynosiły ok. 7 mld zł, w 2024 r. sięgnęły niemal 10 mld zł, a w 2025 r. blisko 12 mld zł. Plan FUS na 2026 r. zakłada z tego tytułu 11,7 mld zł wpływów.  

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się

Dlaczego suwak rośnie? Bo działa efekt kohortowy i wyceny. W 2022 r. Kamil Sobolewski wyliczył, że największe odpływy mają przypadać na lata 2023-2040, a apogeum transferów na rok 2032/33. OFE miałaby przekazywać do ZUS rocznie od 5 do ponad 7,5 mld zł, a łączna kwota do wypłaty do 2040/41 miała wynieść 123,8 mld zł. Wyliczenia opierały się na niepublikowanym rozkładzie aktywów OFE według rocznika i płci, zebranym z 9 z 10 OFE, przy założeniu równego transferu przez 10 lat przed emeryturą, przy zerowej inflacji i bez zmian cen rynkowych. W połowie 2022 r. aktywa OFE warte były ok 150 mld zł. Dziś (koniec lutego 2026 r.) przekraczają 315 mld zł. Gdyby w uproszczonym przeliczeniu przeskalować te wartości, to prognozowane roczne transfery w ramach suwaka również powinny być odpowiednio wyższe.

Suwak polega na umarzaniu jednostek rozrachunkowych, a więc gdy rosną ceny akcji, rośnie także nominalna wartość tego samego ułamka portfela, który trzeba przekazać do ZUS. W 2025 r. WIG wzrósł o 47 proc., a stopy zwrotu OFE wyniosły około 40-45 proc., co podbiło bazę, od której liczony jest nominalny transfer w ramach suwaka. 

Według Planu finansowego Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na 2026 rok wynika, że wydatki FUS w tym roku wyniosą blisko 501 mld zł, co stanowi 12 proc. PKB. Przychody z kolei sięgną blisko 509 mld zł. Największym źródłem przychodów są składki na ubezpieczenia społeczne. FUS zakładał, że w 2026 r. zgromadzi z tego tytułu 403,5 mld zł, tj. o 26,8 mld zł więcej niż w 2025 r. Ponieważ wpływy ze składek są niższe niż wydatki na wypłacane świadczenia, różnicę tę pokrywa dotacja z budżetu państwa, która zaplanowana była na 90,8 mld zł. Wpłaty z OFE stanowią zaledwie 2 proc. przychodów FUS.

Przeciętna miesięczna liczba emerytów i rencistów przekroczy w 2026 r. 8,5 mln osób, tj. o ponad 123 tys. osób więcej niż w 2025 r.