Polska druga w Europie pod względem kar za naruszenia AIFMD

Europejskie organy nadzoru nałożyły w 2025 r. łącznie 955 sankcji i środków administracyjnych o wartości niemal 81,9 mln euro - wynika z najnowszego raportu Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA). Dokument obejmuje kilkanaście unijnych regulacji, w tym dyrektywy UCITS i AIFMD dotyczące zarządzania funduszami inwestycyjnymi oraz MiFID II, regulującą m.in. świadczenie usług inwestycyjnych i obowiązki wobec klientów.

Na zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (AIFMD) przypadło 268 sankcji i środków administracyjnych o łącznej wartości 5,92 mln euro. W przypadku UCITS było ich zdecydowanie mniej – 40, ale wartość kar pieniężnych sięgnęła 4,96 mln euro.

Reklama

Polska w czołówce kar za naruszenia AIFMD

W całym 2025 r. krajowe organy nadzoru zastosowały 268 sankcji i środków administracyjnych związanych z AIFMD w 16 państwach. Liczbowo najwięcej przypadków odnotowano na Węgrzech (84), w Czechach (59) i Danii (42). Te trzy kraje odpowiadały za 69 proc. wszystkich kar, ale zaledwie za 3 proc. ich łącznej wartości pieniężnej. 

Najwyższą łączną wartość kar za naruszenia przepisów AIFMD odnotowano we Francji – 4,37 mln euro, co odpowiada niemal 74 proc. wartości łącznych sankcji. Drugie miejsce zajęła Polska z kwotą 624,7 tys. euro.

Co ciekawe, rok wcześniej Polska była liderem europejskiego zestawienia. W 2024 r. wartość kar AIFMD wyniosła 2,12 mln euro, wobec 1,91 mln euro we Francji. W 2025 r. kwota polskich sankcji spadła zatem o ponad 70 proc.

Analiza publicznych decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z 2025 r. pozwala wskazać kilka spraw dotyczących funkcjonowania funduszy inwestycyjnych zamkniętych (FIZ). Najwyższą karę, wynoszącą 1,4 mln zł, KNF nałożyła na Origin TFI za przekroczenie ograniczeń inwestycyjnych i naruszenie wymaganej struktury aktywów funduszu EPSILON FIZ AN. Nieprawidłowości występowały w latach 2021-2024. We wrześniu 2026 r. nadzorca utrzymał obie kary w mocy.

Kolejne 750 tys. zł nałożono na MM Prime TFI za nieprawidłowości związane z zarządzaniem Jeremie FIZ oraz naruszenie interesów uczestników EquiTech FIZAN. Z kolei na OPTI TFI nałożono kary o łącznej wartości 360 tys. zł za przekroczenia limitów inwestycyjnych w kilku funduszach zamkniętych. Osobna sprawa dotyczyła Q Securities, pełniącej funkcję depozytariusza Abelia Capital FIZAN. Spółkę ukarano kwotą 130 tys. zł za niedochowanie wymaganej staranności przy zatwierdzaniu wyceny aktywów funduszu.

Łączna wartość tych czterech decyzji wynosi 2,64 mln zł, czyli kwotę zbliżoną do wartości polskich sankcji wykazanej przez ESMA po przeliczeniu na złote. 

Fundusze UCITS: w Polsce bez sankcji, w Europie prawie 5 mln euro kar

Zupełnie inaczej prezentują się statystyki dotyczące UCITS. W Polsce do tej kategorii należą fundusze inwestycyjne otwarte (FIO). Specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte (SFIO), mimo otwartej konstrukcji, zaliczane są natomiast do alternatywnych funduszy inwestycyjnych (AFI), podobnie jak FIZ.

W 2025 r. europejskie organy nadzoru zastosowały w ramach UCITS 40 sankcji i środków administracyjnych w 13 państwach, wobec 47 rok wcześniej. Łączna wartość kar pieniężnych wzrosła jednak o niemal 50 proc., z 3,31 mln do 4,96 mln euro. Najwyższą wartość sankcji odnotowano we Francji – 3,5 mln euro. Kolejny 1 mln euro przypadł na Hiszpanię, gdzie karę nałożono w ramach ugody z nadzorcą.

Najczęściej sankcjonowane nieprawidłowości dotyczyły organizacji działalności podmiotów zarządzających funduszami. Aż 18 z 40 sankcji i środków administracyjnych odnosiło się do art. 12 ust. 1 lit. a dyrektywy UCITS, przewidującego m.in. obowiązek posiadania odpowiednich procedur administracyjnych, księgowych i mechanizmów kontroli wewnętrznej.

Polska nie wykazała w 2025 r. żadnych sankcji ani środków administracyjnych w ramach UCITS. Nie jest to jednak równoznaczne z brakiem kar nakładanych na polskie TFI zarządzające funduszami otwartymi. Przykładem jest decyzja KNF z 4 kwietnia 2025 r., nakładająca na Allianz TFI karę 88 tys. zł za nieprawidłowości w obliczaniu i prezentowaniu opłat za wyniki oraz kosztów inwestycji w dokumentach KID. W części przypadków towarzystwo uwzględniało dane z jednego roku zamiast wymaganych pięciu lat. Skutkowało to błędnymi informacjami o wysokości opłat za wyniki, całkowitych kosztach inwestycji i ich wpływie na stopę zwrotu. Nieprawidłowości dotyczyły 17 subfunduszy działających w ramach Allianz FIO i Allianz Duo FIO oraz dwóch funduszy zamkniętych. Kara została obniżona o 45 proc. w ramach układu z KNF.

Sprawa nie została ujęta w zestawieniu UCITS, ponieważ dotyczyła naruszenia rozporządzenia PRIIPs, regulującego m.in. zasady sporządzania dokumentów zawierających kluczowe informacje dla inwestorów. W odrębnym raporcie Wspólnego Komitetu europejskich organów nadzoru wskazano, że w 2025 r. zgłoszono 12 sankcji i środków administracyjnych związanych z PRIIPs w czterech państwach: Belgii, Danii, na Węgrzech i w Polsce.

Dystrybucja funduszy: rośnie znaczenie oceny odpowiedniości inwestycji

Osobnym obszarem analizowanym przez ESMA są naruszenia dyrektywy MiFID II oraz rozporządzenia MiFIR, regulujących działalność firm inwestycyjnych. Przepisy te mają istotne znaczenie również dla banków, domów maklerskich i innych podmiotów świadczących usługi inwestycyjne związane z funduszami.

W 2025 r. w ramach MiFID II i MiFIR nałożono 264 sankcje i środki administracyjne, a łączna wartość kar pieniężnych sięgnęła 36,6 mln euro. Największą wartość kar odnotowano w Niemczech, gdzie dwie sankcje po 7,4 mln euro każda dotyczyły naruszeń wymogów organizacyjnych.

Najwięcej interwencji nadzorczych w Europie dotyczyło art. 16 i 24 MiFID II, regulujących organizację działalności firm inwestycyjnych oraz obowiązki informacyjne wobec klientów. ESMA wskazuje również na silny wzrost liczby sankcji związanych z art. 25, obejmującym ocenę odpowiedniości i adekwatności usług oraz instrumentów finansowych.

W przypadku Polski raport nie wykazuje administracyjnych sankcji w tej kategorii. Odnotowano natomiast 11 sankcji o charakterze karnym, o łącznej wartości 88,7 tys. euro. 

Raport ESMA pokazuje skalę stosowania sankcji w poszczególnych obszarach europejskiego rynku finansowego, ale nie stanowi pełnego zestawienia wszystkich kar dotyczących TFI i dystrybutorów funduszy. Dane obejmują wybrane regulacje unijne i nie uwzględniają wszystkich rozstrzygnięć wydawanych na podstawie przepisów krajowych. Europejski nadzorca zwraca przy tym uwagę na utrzymujące się znaczne różnice między państwami w stosowaniu sankcji. 

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.

Zapisz się