PPK mają niskie opłaty, ale różnice między TFI są ponad dwukrotne

Pracownicze Plany Kapitałowe należą do produktów emerytalnych z ustawowo ograniczonymi opłatami za zarządzanie. Nie wszystkie instytucje pobierają jednak podobne wynagrodzenie. Różnice w stawkach przekraczają dwukrotność.

Średnia stawka opłaty za zarządzanie funduszami zdefiniowanej daty według dsnych PFR wynosi 0,36 proc. wartości aktywów netto rocznie. To znacznie mniej niż dopuszczalne ustawą maksimum wynoszące 0,5 proc. rocznie. Instytucje mogą jednak dodatkowo pobierać wynagrodzenie za osiągnięty wynik, sięgające 0,1 proc. aktywów rocznie, po spełnieniu określonych warunków.

Reklama

Najniższe średnie stawki opłat za zarządzanie wśród TFI mają PKO TFI (0,181 proc.), Pekao TFI (0,188 proc.) oraz PZU TFI (0,194 proc.). Na przeciwległym biegunie znajdują się Esaliens TFI ze średnią stawką 0,475 proc. oraz ING TFI z wynikiem 0,435 proc. Średnia stawka Esaliens jest ponad 2,6 razy wyższa niż PKO TFI. Średnie stawki opłat uwzględniają wszystkie fundusze oferowane przez poszczególne instytucje, również te objęte czasowym zwolnieniem z opłat. Przykładowo zerowa stawka w funduszu PKO Emerytura 2070 obniża średnią całego towarzystwa.

Bardziej miarodajne jest zatem zestawienie funduszy tej samej daty docelowej. Przykładowo uczestnicy funduszy PPK 2050 mają do czynienia ze stawkami wynoszącymi 0,215 proc. w Pekao TFI, 0,22 proc. w PKO TFI, 0,35 proc. w Erste TFI, 0,49 proc. w Esaliens TFI oraz 0,50 proc. w ING TFI.

W przypadku Esaliens i Pekao różnica wynosi 0,275 pkt proc. Dla zobrazowania, przy aktywach o wartości 100 tys. zł odpowiada to ok. 275 zł rocznie. Czy uczestnicy droższego funduszu otrzymują w zamian wyższe stopy zwrotu?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, zestawiliśmy aktualne opłaty z wynikami 117 funduszy zarządzanych przez 13 TFI. Porównanie objęło dziewięć grup zdefiniowanej daty – od 2025 do 2065 roku – i trzy horyzonty inwestycyjne: 12, 36 oraz 60 miesięcy. Stopy zwrotu zostały obliczone na koniec września 2026 r.

Wyniki? Esaliens TFI, należące do najdroższych instytucji na rynku PPK, okazało się liderem w siedmiu z dziewięciu grup pod względem stóp zwrotu za ostatnie 12 miesięcy. Pierwsze miejsce zajęło w każdej grupie od 2035 do 2065 roku. Co istotne, nie jest to wyłącznie rezultat ostatnich miesięcy. Esaliens zajmuje pierwszą pozycję w tych samych siedmiu grupach również pod względem skumulowanych wyników trzyletnich.

Przykładowo Esaliens 2050 wypracował przez ostatni rok 36,5 proc. zysku, a w ciągu trzech lat jego stopa zwrotu wyniosła 104,2 proc. Dla porównania Pekao PPK 2050 zarobił odpowiednio 29,2 proc. i 88,5 proc., a PKO Emerytura 2050 – 25,2 proc. i 82,6 proc.

W tym przypadku uczestnik droższego funduszu otrzymał lepszy wynik inwestycyjny, mimo ponoszenia wyższej opłaty za zarządzanie. Nie jest to jednak reguła dotycząca wszystkich grup. W funduszach z datą docelową 2025 Esaliens uzyskał w ostatnich 12 miesiącach zaledwie 3,30 proc., najmniej spośród analizowanych TFI. Liderem tej grupy był Erste PPK 2025 z wynikiem 7,9 proc.

Po pięciu latach układ sił się odwraca. W horyzoncie pięcioletnim na pierwsze miejsce wysuwa się Pekao TFI, które pobiera jedne z najniższych stawek opłat za zarządzanie. Fundusze Pekao TFI są liderami pięcioletnich stóp zwrotu w ośmiu z dziewięciu analizowanych grup zdefiniowanej daty. Jedynym wyjątkiem jest grupa 2065, w której prowadzi Generali Investments TFI. W ciągu ostatnich pięciu lat Pekao PPK 2050 zarobił 99,2 proc., podczas gdy Esaliens 2050 przyniósł 86,6 proc. Różnica wynosi 12,6 pkt proc. na korzyść tańszego rozwiązania. Z kolei Pekao PPK 2045 osiągnął pięcioletnią stopę zwrotu na poziomie 92,7 proc., wobec 73,6 proc. w Esaliens 2045. Przewaga funduszu Pekao sięgnęła zatem 19 pkt proc.

Wyższy wynik, ale też inne ryzyko

Fundusze tej samej daty docelowej działają w określonych ustawą ramach polityki inwestycyjnej, ale nie muszą posiadać identycznych portfeli. Mogą różnić się udziałem akcji i obligacji, strukturą geograficzną, doborem papierów wartościowych oraz sposobem zarządzania ryzykiem. Przykładowo według danych na koniec sierpnia 2026 r. wynika, że akcje stanowiły 72,7 proc. portfela Esaliens 2050, podczas gdy w Pekao PPK 2050 udział instrumentów akcyjnych wynosił 59,5 proc. Różnica ekspozycji akcyjnej przekraczała zatem 13 pkt proc. i mogła mieć istotne znaczenie dla wyników w okresie wzrostów na giełdach.

Potwierdzeniem odmiennego profilu ryzyka są również wskaźniki publikowane przez Analizy.pl. Na koniec sierpnia odchylenie standardowe Esaliens 2050 wynosiło 2,59 proc., wobec 2,37 proc. dla Pekao PPK 2050. Jednocześnie wskaźnik Sharpe’a osiągnął odpowiednio 0,59 i 0,54. Oznacza to, że analiza samej stopy zwrotu i opłaty nie wystarcza do oceny jakości zarządzania. Pełne porównanie wymaga również uwzględnienia ryzyka, zmian alokacji w czasie i ekspozycji na poszczególne segmenty rynku.

Dlaczego najwięksi pobierają niższe opłaty?

Na wysokość opłat w PPK wpływa nie tylko polityka cenowa instytucji, ale również ustawa. Zgodnie z jej art. 49 ust. 5 instytucja finansowa może pobierać wynagrodzenie za zarządzanie tylko od tej części aktywów funduszy zdefiniowanej daty, która nie przekracza 15 proc. wartości aktywów całego rynku PPK. Ograniczenie to obejmuje również podmioty należące do tej samej grupy kapitałowej.

W praktyce oznacza to obniżenie efektywnej stawki wynagrodzenia największych instytucji. W zestawieniu PFR korekta ta dotyczy PKO TFI, Pekao TFI i TFI PZU. Trzeba też pamiętać, że publikowane przez PFR stawki uwzględniają obowiązujące promocje i mogą zmieniać się w kolejnych okresach. W zestawieniu nie uwzględniono ewentualnego wynagrodzenia za wynik.

Czy warto płacić więcej za zarządzanie PPK?

Uczestnicy PPK nie mogą samodzielnie zmienić instytucji finansowej prowadzącej program u ich pracodawcy. Decyzja o wyborze dostawcy należy do pracodawcy. Uczestnik może natomiast zmienić fundusz zdefiniowanej daty w ramach oferty tej samej instytucji, dostosowując poziom ryzyka do własnych preferencji.

Dla pracodawców wybierających instytucję prowadzącą PPK wnioski są jasne: wyniki funduszy PPK pokazują, że wysokość opłaty nie jest wystarczającym kryterium oceny efektywności zarządzania. Równie ważne pozostają długoterminowe wyniki, powtarzalność rezultatów, poziom podejmowanego ryzyka i jakość zarządzania.

Zapisz się na Newsletter

Bądźmy w kontakcie! Prosto na Twojego maila będziemy wysyłać skrót najważniejszych informacji ze świata finansów, powiadomienia o nowościach rynkowych, najnowsze oceny i raporty oraz codzienne notowania wybranych przez Ciebie funduszy inwestycyjnych.