Personalizacja PPK - jakie decyzje mogą podjąć pracownicy

09.01.2020 | Anna Zalewska
Aby rozpocząć oszczędzanie w PPK, pracownik nie musi wykonywać praktycznie żadnych czynności. Nie oznacza to jednak, że ma być bierny. Ustawa dopuszcza wiele sytuacji, w których uczestnik PPK może mieć realny wpływ na kształt swojego programu

Udział w pracowniczym planie kapitałowym musi zapewnić każdy pracodawca, który zatrudnia co najmniej jedną osobę, podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym do ZUS. Każdy pracownik (spełniający odpowiednie warunki) jest automatycznie zapisywany do PPK.

Zapisz się na Newsletter

Co zyskujesz?

Powiadomienia o ważnych wydarzeniach i nowościach rynkowych, najnowsze
oceny i raporty oraz zawsze aktualną listę TOP5 funduszy inwestycyjnych.

Rezygnacja z przystąpienia do PPK lub wznowienie udziału


Z oszczędzania w PPK pracownik może w dowolnym momencie zrezygnować. Wystarczy, że wypełni odpowiednią „deklarację o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK” i przekaże ją pracodawcy. Pracodawca ma obowiązek poinformować o tym właściwą instytucję finansową w ciągu 7 dni od dnia złożenia deklaracji. Rezygnacja zaczyna obowiązywać w miesiącu złożenia, a jeśli w danym miesiącu składki zostały już pobrane, to nie podlegają one zwrotowi. Deklaracja rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK dotyczy wszystkich stosunków prawnych (umowy o pracę, umowy zlecenia itp.) łączących osobę zatrudnioną z danym podmiotem zatrudniającym.

Rezygnacja z oszczędzania w PPK oznacza tak naprawdę jedynie zawieszenie wpłat (uczestnikiem PPK jest się przez cały czas), w dodatku na czas określony. Co 4 lata, licząc od roku 2019, następuje bowiem automatyczne wznowienie dokonywania wpłat. Pracodawca musi poinformować o tym pracownika do ostatniego dnia lutego roku, w którym ponownie nastąpi zapis do PPK (najbliższy termin to rok 2023), a od 1 kwietnia tego roku pracodawca ma obowiązek faktycznie dokonywać wpłat za pracownika. Pracownik może ponownie złożyć deklarację rezygnacji – na kolejne 4 lata. Może też w każdej chwili powrócić do PPK – wystarczy, że złoży pracodawcy pisemny wniosek o dokonywanie wpłat.

Deklaracja przystąpienia pracownika w wieku 55-70 lat


Do pracowniczych planów kapitałowych automatycznie zapisywani są pracownicy, którzy ukończyli 18 lat i nie ukończyli 55. roku życia. Do PPK mogą także dołączyć osoby w wieku od 55 do 69 lat – wystarczy, że złożą pracodawcy odpowiedni wniosek. O takiej możliwości musi ich poinformować pracodawca. Do PPK nie mogą przystąpić pracownicy, którzy ukończyli 70 lat.
 

Wybór funduszu zdefiniowanej daty / zmiana strategii inwestycyjnej


Środki gromadzone w ramach PPK inwestowane są na rynkach kapitałowych za pośrednictwem funduszy zdefiniowanej daty. Co do zasady pracownik jest przypisany do funduszu właściwego dla jego wieku. Polityka inwestycyjna funduszy zdefiniowanej daty polega na tym, że zmienia się automatycznie w taki sposób, by w miarę zbliżania się do docelowego wieku (60. roku życia) malało ryzyko inwestycyjne.

Nic nie stoi na przeszkodzie, by pracownik spersonalizował swoją strategię inwestycyjną na bardziej lub mniej ryzykowną, czy też dostosował ją do oczekiwanej koniunktury na giełdach. W trakcie oszczędzania pracownik może przenieść środki dotychczas zgromadzone w funduszu właściwym dla jego wieku na jednostki uczestnictwa innego funduszu (zmiana lub konwersja środków do innego funduszu), może też podzielić środki pomiędzy kilka funduszy. Zmiany funduszu uczestnik może dokonywać wielokrotnie, przy czym zgodnie z ustawą dwie zmiany (konwersje lub zamiany) rocznie są bezpłatne.

Deklaracja wpłaty dodatkowej na konto PPK


Pracownik uczestniczący w PPK wnosi tzw. wpłatę podstawową, stanowiącą 2% wynagrodzenia brutto. Jeżeli jednak chce oszczędzać więcej, ustawa daje mu możliwość wniesienia wpłaty dodatkowej. Jej wysokość nie może być wyższa niż kolejne 2% wynagrodzenia brutto. Wystarczy, że złoży pracodawcy deklarację wpłaty dodatkowej na konto PPK. W dowolnym momencie może też zrezygnować z jej wnoszenia, składając rezygnację z wpłaty dodatkowej na konto PPK.

Deklaracja wpłaty dodatkowej, finansowanej przez uczestnika PPK, obowiązuje od dnia jej złożenia. To oznacza, że jest ona naliczana od pierwszego wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po złożeniu tej deklaracji.

Obniżenie wpłaty podstawowej


Standardowo wpłata podstawowa pracownika wynosi 2% wynagrodzenia brutto. Istnieje wyjątkowa sytuacja, kiedy pracownik może obniżyć jej wysokość. Jeśli łączne wynagrodzenie pracownika osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty odpowiadającej 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia, może zadeklarować niższą wpłatę podstawową, składając deklarację poziomu wpłaty podstawowej. Jej wysokość nie może być jednak niższa niż 0,5% wynagrodzenia brutto. Pracodawca powinien powiadomić najmniej zarabiających pracowników o takiej możliwości.

Wskazanie osób uprawnionych do dziedziczenia


Środki gromadzone w ramach PPK są prywatną własnością uczestnika i podlegają one dziedziczeniu. Jeśli w chwili śmierci uczestnik PPK pozostawał w związku małżeńskim, współmałżonek otrzymuje połowę środków zgromadzonych w ramach PPK (w zakresie, w jakim stanowiły one przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej). Pozostała część środków trafia do osób uprawnionych.

Uczestnik PPK może w każdej chwili wskazać w formie pisemnej osobę uprawnioną lub kilka osób, które w razie śmierci otrzymają te środki. Może nią być ktokolwiek: współmałżonek, dzieci, rodzeństwo, a także osoby niespokrewnione. Można także ustalić podział środków pomiędzy nimi, w przeciwnym razie wszystkie osoby otrzymają równą część.

Wypłata transferowa powinna być wykonana w terminie do 3 miesięcy od przedstawienia odpowiednich dokumentów instytucji, która prowadzi PPK. O tym, w jakiej formie będą wypłacone środki, decyduje osoba uprawniona.  Zgromadzone w PPK środki podlegają wypłacie transferowej do PPK, IKE lub PPE osoby uprawnionej lub podlegają wypłacie w formie pieniężnej.

Potrzebne dokumenty przy dziedziczeniu z PPK

– dokument potwierdzający tożsamość uprawnionego,
– akt zgonu zmarłego uczestnika PPK,
– prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, oraz zgodne oświadczenia wszystkich spadkobierców o sposobie podziału środków zgromadzonych przez zmarłego uczestnika PPK lub prawomocne postanowienie sądu o dziale spadku,
– dokumenty stwierdzające tożsamość spadkobierców.
 

Decyzja w sprawie wypłaty transferowej przy zmianie pracodawcy


Przy zmianie pracy pracownik powinien poinformować nowego pracodawcę o posiadanym PPK. W tym celu musi złożyć oświadczenie o zawartych w imieniu pracownikach umowach o prowadzenie PPK. Umożliwia to połączenie środków, polegające na transferze kapitału ze starego (starych) PPK do nowego, tak by wszystkie wpłaty były gromadzone w jednym miejscu. Pracownik ma tu wybór – może przenieść wszystko do PPK nowego pracodawcy lub zostawić w dotychczasowym i zacząć gromadzić drugą pulę oszczędności u nowego pracodawcy od początku. Jeśli wybierze drugą opcję, musi w terminie 7 dni poinformować nowego pracodawcę o braku zgody na przeprowadzenie operacji transferu środków.

WYPŁATY


Istnieją trzy scenariusze wypłaty pieniędzy z PPK. Każdy z nich wymaga złożenia odpowiednich wniosków.

Wypłata środków po ukończeniu 60. roku życia


Domyślną opcją wypłaty środków zgromadzonych w PPK jest wypłata ich po ukończeniu 60. roku życia. Jest to forma najkorzystniejsza, szczególnie pod względem podatkowym. Aby wypłacić środki, trzeba złożyć odpowiedni wniosek o wypłatę środków z powodu osiągnięcia ustawowego progu wiekowego – 60 lat do instytucji finansowej.

W domyślnym wariancie pracownik otrzyma jednorazową wypłatę, wynoszącą 25% zgromadzonych środków, pozostałe 75% oszczędności będzie wypłacane w minimum 120 miesięcznych ratach. Można też zdecydować się na zmianę sposobu wypłaty środków – np. można zmniejszyć liczbę rat, w których wypłacane będą pozostałe środki, a nawet wypłacić je jednorazowo. Taka operacja będzie się wiązać z koniecznością zapłaty podatku od zysków kapitałowych.

Chcąc skorzystać ze swoich oszczędności, uczestnik PPK ma możliwość wypłaty zgromadzonych środków w ramach świadczenia małżeńskiego. Może z niego skorzystać uczestnik PPK, który posiada PPK w tej samej instytucji finansowej co jego małżonek, osiągnie 60. rok życia i oboje zamierzają skorzystać z wypłaty w formie świadczenia małżeńskiego. W tym celu małżonkowie muszą złożyć wspólne oświadczenie o wyborze świadczenia małżeńskiego jako formy wypłaty środków z PPK. Wybrana instytucja finansowa otwiera wówczas wspólny rachunek PPK dla małżonków, zwany rachunkiem małżeńskim. Świadczenie będzie wypłacane przez co najmniej 120 miesięcy z połączonych rachunków współmałżonków. Świadczenie będzie wypłacane łącznie małżonkom, aż do wyczerpania środków. W razie śmierci jednego z małżonków świadczenie będzie wypłacane drugiemu w dotychczasowej wysokości aż do wyczerpania środków.

Wypłata części środków … na świadczenie chorobowe


Wyjątkowo – w dwóch przypadkach – uczestnik PPK może wypłacić środki przed osiągnięciem 60. roku życia. Pierwszym z nich jest chęć przeznaczenia zgromadzonych w PPK pieniędzy na leczenie w przypadku poważnej choroby własnej, małżonka i dziecka. W przypadku zachorowania na jedną ze wskazanych w ustawie o PPK poważnych chorób, uczestnik może wypłacić 25% wszystkich zgromadzonych środków bez konieczności ich zwrotu.
Przez poważną chorobę ustawodawca rozumie całkowitą utratę zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej ustaloną w formie orzeczenia przez lekarza orzecznika lub komisję lekarską ZUS, umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności orzeczony przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności na okres co najmniej 2 lat lub zdiagnozowanie u dorosłej osoby w najbliżej rodzinie, potwierdzone zaświadczeniem lekarza medycyny, jednej z chorób: „amputacja kończyny, bakteryjne zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych, wirusowe zapalenie mózgu, choroba Alzheimera, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba neuronu ruchowego (stwardnienie zanikowe boczne), choroba Parkinsona, dystrofia mięśniowa, gruźlica, niewydolność nerek, stwardnienie rozsiane, choroba wywołana przez ludzki wirus upośledzenia odporności (HIV), kardiomiopatia, nowotwór złośliwy, toczeń trzewny układowy, udar mózgu, utrata mowy, słuchu lub wzroku, wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub zawał serca”.

Wcześniejsza wypłata przysługuje również w przypadku, gdy członek naszej rodziny nie ukończył 16. roku życia i posiada orzeczoną przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności niepełnosprawność, a także gdy dziecko uczestnika PPK zachoruje na jedną z chorób: „poliomyelitis (choroba Heinego-Medina), zapalenie opon mózgowych, zapalenie mózgu, anemia aplastyczna, przewlekłe  aktywne zapalenie wątroby, padaczka, gorączka reumatyczna, nabyta przewlekła choroba serca, porażenie (paraliż), utrata wzroku, głuchota (utrata słuchu), potransfuzyjne zakażenie wirusem HIV, schyłkowa niewydolność nerek, tężec, cukrzyca, łagodny guz mózgu, przeszczepienie narządów, zabieg rekonstrukcyjny zastawek, zabieg rekonstrukcyjny aorty lub nowotwór złośliwy”.

Wniosek o wypłatę uczestnik składa w instytucji finansowej. Należy do niego dołączyć orzeczenie odpowiedniej instytucji lub diagnozę lekarza medycyny potwierdzające wystąpienie kwalifikowanej choroby. Ustawa nie wskazuje limitu liczby zachorowań, które uprawniają uczestnika do wcześniejszej wypłaty środków. Nie ma również znaczenia, czy osoba zachorowała na kwalifikowaną chorobę przed czy po przystąpieniu do PPK.

na pokrycie wkładu własnego


Druga możliwość wcześniejszej wypłaty oszczędności jest skierowana do osób przed 45. rokiem życia, które myślą o własnym mieszkaniu. Uczestnik PPK może raz w życiu dokonać wypłaty do 100% wartości środków zgromadzonych w PPK na pokrycie wkładu własnego, wymaganego przez bank przy zaciągnięciu kredytu hipotecznego na sfinansowanie budowy/przebudowy budynku mieszkalnego lub zakupu mieszkania czy gruntu. Pieniądze te trzeba jednak zwrócić. Spłatę należy rozpocząć nie później niż 5 lat po wypłacie środków z PPK i skończyć najpóźniej w ciągu 15 lat od tego momentu. Wypłaty można dokonać tylko na sfinansowanie jednej inwestycji, nawet w sytuacji, gdy uczestnik ma kilka rachunków PPK.

Zwrot środków


Ostatnią trzecią możliwością wypłaty środków z PPK jest tzw. zwrot – czyli wypłata środków przed ukończeniem 60. roku życia. Wymaga ona złożenia wniosku o tzw. zwrot środków.

Otrzymane środki są pomniejszone o:
  • 30% wartości wpłat pracodawcy - wpłaty te były zwolnione ze składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, więc ta część środków zostanie przekazana na rachunek w ZUS-ie
  • dopłaty od państwa (wpłata powitalna, dopłaty roczne),
  • podatek dochodowy od zysków kapitałowych.
 
Dokonanie zwrotu środków zgromadzonych na rachunku PPK nie stanowi przeszkody do dalszego oszczędzania w tym samym PPK. Rachunek PPK, z którego dokonano zwrotu nadal jest dla uczestnika prowadzony i wpłaty są wznawiane co 4 lata.

TAGI:

PPK

zobacz także

↑ na górę