Jak reforma OFE wpłynie na GPW?

03.07.2019 | Olga Szałata
Źródło: Sekphd / Shutterstock.com
W kwietniu poznaliśmy zarys reformy OFE – 100% środków w nich zgromadzonych ma zostać przekazana na IKE lub do ZUS-u, zgodnie z decyzją uczestników. Postanowiliśmy sprawdzić wpływ tych zmian na GPW

Przedstawiona przez premiera koncepcja reformy II filaru systemu emerytalnego nasuwa wiele pytań. Najczęściej zadawanym jest to, jak proponowane zmiany mogą wpłynąć na warszawski parkiet? Ten problem należy rozpatrywać dwojako – zarówno w kontekście możliwej podaży akcji, jak i zmian w akcjonariatach spółek. Wpływ na GPW w dużej mierze będzie również zależał od tego, jaki odsetek osób zdecyduje się przekazać środki do ZUS-u.

Zapisz się na Newsletter

Co zyskujesz?

Powiadomienia o ważnych wydarzeniach i nowościach rynkowych, najnowsze
oceny i raporty oraz zawsze aktualną listę TOP5 funduszy inwestycyjnych.

W pierwszej części artykułu podjęliśmy wątek możliwej podaży akcji na GPW przy przyjęciu poniższych założeń. W drugiej sprawdziliśmy, w których przedsiębiorstwach rola Skarbu Państwa może znacząco wzrosnąć, jeśli aktywa zostaną proporcjonalnie przekazane do Funduszu Rezerwy Demograficznej (FRD). Analizę przeprowadziliśmy w oparciu o następujące założenia:

  1. Założyliśmy dwa scenariusze – osoby powyżej 50 roku życia przeniosą środki do ZUS-u w następującej proporcji: 20% (scenariusz I) lub 50% (scenariusz II). W przypadku pozostałych grup wiekowych przyjęliśmy ostrożną wartość 10%. Wysoki odsetek partycypacji w ZUS-ie w przypadku osób starszych wynika dużego poziomu zaufania do tej instytucji oraz konserwatywnego podejścia do odkładania środków na jesień życia;
  2. W każdym scenariuszu założyliśmy, że aktywa zostaną przekazane proporcjonalnie, przy czym gotówka trafi do ZUS-u, a akcje i obligacje do FRD;
  3. Przyjęliśmy, że każda osoba średnio dysponuje ok. 10 tys. zł;
  4. Nowe OFE dostosują swój portfel do nowych limitów – zmniejszą alokację w akcje 2,5 pkt proc. rocznie;
  5. Opłata przekształceniowa będzie naliczana od środków zgromadzonych w OFE (7,5% rocznie) pomniejszonych o transfery środków do ZUS-u i przekazana w formie gotówki, środków pieniężnych, należności oraz akcji zagranicznych;
  6. Okres kalkulacji dotyczy 1 rok zmian.

Scenariusz I

Zgodnie z założeniami scenariusza I do ZUS-u swoje środki przekaże 11,9% uczestników (ok. 1,6 mln osób), czyli średnio co dziesiąta osoba. Jest to równoznaczne z transferem rzędu niemal 19,3 mld zł. Wartość przekazanych aktywów została obliczona jako suma iloczynu liczby uczestników w danej grupie wiekowej, średniej wartości środków przypadających na uczestnika OFE (patrz pkt 3) oraz przyjętego poziomu partycypacji w ZUS (patrz pkt 1). W poniższej tabeli zaprezentowano wpływ tych zmian na zagregowany portfel OFE.

zmiany

Mimo, że jego struktura nie ulegnie zmianie, to środki w nim zgromadzone stopnieją z 161,7 mld zł do 142,5 mld zł. Przy założeniu, że oplata przekształceniowa wyniesie 7,5% aktywów nowych OFE i zostanie pobrana w postaci środków pieniężnych (patrz pkt 5), podaż akcji wynikałaby tylko (jeśli FRD nie upłynni przejętych aktywów) z dostosowania portfeli OFE do nowych ram inwestycyjnych. Jeśli OFE upłynniłyby 2,5 pkt proc. akcji oznaczałoby to podaż rzędu 3,3 mld zł. Jest to równowartość tygodniowych obrotów na indeksie WIG. W efekcie podaż akcji na warszawskim parkiecie nie wypłynęłaby negatywnie na GPW.

Scenariusz II

Zgodnie z założeniami scenariusza II do ZUS-u środki przekaże 17,6% uczestników (ok. 2,8 mln osób), czyli niemal co piąta osoba. Jest to równoznaczne z transferem rzędu 28,5 mld zł. Jego wartość została obliczona jako suma iloczynu liczby uczestników w danej grupie wiekowej, średniej wartości środków przypadających na uczestnika OFE (patrz pkt 3) oraz założonego poziomu partycypacji w ZUS (patrz pkt 1). Podobnie jak w scenariuszu I w poniższej tabeli zaprezentowano wpływ transferu środków na poszczególne klasy aktywów zagregowanego portfela obecnych OFE.


W związku z tym, że przenoszenie środków ma charakter proporcjonalny struktura portfela jest analogiczna do przedstawionej w scenariuszu I. Biorąc pod uwagę, że opłata przekształceniowa zostałaby pobrana w postaci płynnych aktywów (patrz pkt 5) podaż akcji, wynikająca z dostosowania portfela do nowych limitów inwestycyjnych (zmniejszenie alokacji w akcje o 2,5 pkt proc.) wyniosłaby ok. 3 mld zł. Zarówno jak w scenariuszu I, jak i w tym przypadku ta wartość podaży nie powinno znacząco wpłynąć na polski parkiet.

Przekształcenie OFE, a zmiany w akcjonariatach spółek

Przy poczynionych założeniach dotyczących poziomów współczynników partycypacji w ZUS – 11,9% w I oraz 17,6% w II scenariuszu – żadna ze spółek nie znalazłaby się pod znacznym wpływem Skarbu Państwa. Wynika to z faktu, iż jego udział w ich akcjonariatach tych przedsiębiorstw nie przekroczyłby 20% (bierzemy pod uwagę wyłącznie udział Skarbu Państwa, bez spółek w których ma on kontrolę). Gdyby jednak zdarzyło się, że więcej osób przeniesie swoje środki do ZUS-u, wówczas rozkład sił mógłby wyglądać nieco inaczej. Dla przykładu w sytuacji, jeżeli zdecydowałoby się na to 1/3 uczestników OFE, udział Skarbu Państwa zwiększyłby się głównie w odniesieniu do ulubieńców OFE.


Na koniec grudnia 2018 r. byli nimi np. Grupa Kęty, Elektrobudowa, Ferro, LC Corp, Sanok Rubber Company, AB. Dla tych spółek udział Skarbu Państwa oscylowałby w granicach 20-25% kapitału. Niemiej jednak te dane dotyczą stanu na 31.12.2018 r., zatem od tego czasu mogły one ulec zmianie.

Wpływ przekształcenia OFE na polski parkiet będzie miał dwa wymiary. Pierwszym z nich jest wartość podaży akcji na GPW, drugim potencjalne zwiększenie roli Skarbu Państwa w akcjonariatach spółek. Mając na uwadze te dwa aspekty oraz przyjęte w analizie założenia wnioski są następujące:

  • Podaż akcji będzie wynikała z dostosowania OFE do nowych limitów inwestycyjnych i przy powyższych założeniach nie powinna negatywnie wpłynąć na GPW. Dodatkowo będzie neutralizowana napływami środków z PPK, które zgodnie z szacunkami rządu sięgną ok. 7-10 mld zł rocznie.
  • W  udział Skarbu Państwa nie wzrośnie znacząco. Gdyby jednak okazało się, że większy odsetek osób zdecyduje się przenieść środki do ZUS-u, wówczas rola Skarbu Państwa w akcjonariatach spółek, w których obecnie OFE mają znaczny udział, mogłaby znacząco wzrosnąć.
  • Wpływ na GPW w dużej mierze zatem będzie zależał od tego, jaka będzie polityka inwestycyjna nowych OFE, okres dostosowawczy do nowych limitów inwestycyjnych oraz ile osób zdecyduje się przenieść środki do ZUS-u.
 

Zespół Analiz Online na podstawie raportu przygotowanego na zlecenie IGTE.

TAGI:

OFEprzyszłość OFE

zobacz także

↑ na górę