OFE a rozkład sił na GPW

25.04.2019 | Olga Szałata
Źródło: phloxii / Shutterstock.com
15 kwietnia b.r. premier przedstawił propozycję przekazania 100% środków OFE na IKE lub do ZUS-u, zgodnie z intencją uczestników. Sprawdziliśmy jak te zmiany mogą wpłynąć na rozkład sił na GPW

Ostatnie propozycje dotyczące przekształcenia II filaru systemu emerytalnego rodzą coraz więcej pytań. Jednym z kluczowych jest to, jak proponowane zmiany mogą wpłynąć na polską giełdę? Na ten problem należy spojrzeć dwojako – nie tylko w kontekście możliwej podaży akcji, ale również zmian w akcjonariatach spółek. Jak wspominaliśmy w poprzednim artykule dużo zależy od tego, ile osób zdecyduje się przekazać środki do ZUS-u. Proporcjonalne przekazanie aktywów do FRD, zgodnie z zapowiedzą Pawła Borysa, może doprowadzić również do zwiększenia roli Skarbu Państwa w wielu przedsiębiorstwach. Mając to na uwadze w pierwszej części artykułu sprawdziliśmy, jaka może być podaż akcji na giełdzie przy przyjęciu poniższych założeń, a w drugiej w których przedsiębiorstwach rola Skarbu Państwa może znacząco wzrosnąć. Dla celów obliczeniowych przyjęliśmy następujące założenia:

  1. Rozważamy dwa scenariusze – osoby powyżej 50 roku życia będą decydowały się na przeniesienie środków do ZUS-u w następującej proporcji: 20% (scenariusz I) lub 50% (scenariusz II). Dla pozostałych grup wiekowych przyjęliśmy ostrożną wartość 10%. Relatywnie wysoki udział przeniesienia środków do ZUS-u w przypadku osób starszych wynika z ich zaufania do tej instytucji oraz bardziej konserwatywnego podejścia do odkładania na jesień życia;
  2. W ramach każdego scenariusza założyliśmy, że aktywa zostaną przekazane proporcjonalnie, przy czym gotówka trafi do ZUS-u, a akcje i obligacje do FRD (zgodnie z ostatnimi wypowiedziami polityków);
  3. Zakładamy, że każda osoba średnio dysponuje ok. 10 tys. zł;
  4. Nowe otwarte fundusze inwestycyjne (OFI) dostosują swój portfel do nowych limitów – zmniejszą alokację w akcje co roku o 2,5 pkt proc.;
  5. Opłata przekształceniowa będzie naliczana od środków zgromadzonych w OFE (7,5% rocznie) pomniejszonych o transfery środków do ZUS-u, a aktywa zostaną przekazane do FUS-u w formie gotówki, środków pieniężnych, należności oraz akcji zagranicznych;
  6. Okres kalkulacji obejmuje 1 rok (po wprowadzeniu zmian).

Scenariusz I
Zgodnie z założeniem pierwszego scenariusza do ZUS-u łącznie swoje środki przekaże 11,9% uczestników (1,5 mln osób na 15,8 mln), czyli przeciętnie co dziesiąta osoba. Oznacza to transfer rzędu niemal 19,3 mld zł. Wartość przekazanych aktywów została obliczona jako suma iloczynu liczby uczestników w danej grupie wiekowej, średniej wartości środków przypadających na uczestnika OFE (patrz pkt 3) oraz założonego poziomu partycypacji w ZUS (patrz pkt 1). W poniższej tabeli zaprezentowano jak te zmiany mogą wpłynąć na zagregowany portfel powstałych otwartych funduszy inwestycyjnych (OFI).


Choć jego struktura nie ulegnie zmianie, to jednak środki w nim zakumulowane stopnieją z 161,7 mld zł do 142,5 mld zł. Przy założeniu, że oplata przekształceniowa wyniesie 7,5% aktywów nowych OFI (ok. 10,7 mld zł) i będzie pobrana w postaci środków pieniężnych (gotówka, należności, środki pieniężne, część akcji zagranicznych – patrz pkt 5), podaż akcji na GPW wynikałaby wyłącznie (jeśli FRD nie upłynni przejętych aktywów) z dostosowania portfeli OFI do nowych limitów inwestycyjnych. Gdyby, zgodnie ze wstępnymi założeniami, OFI upłynniły 2,5 pkt proc. akcji wówczas oznaczałoby to podaż rzędu 3,3 mld zł. Jest to równowartość tygodniowych obrotów na indeksie WIG. W efekcie nie wypłynęłoby to negatywnie na GPW.

Scenariusz II
W przypadku II scenariusza do ZUS-u łącznie swoje środki przekaże 17,6% uczestników (2,8 mln osób na 15,8 mln), czyli niemal co piąta osoba. Wartość przekazanych środków wyniosłaby ok. 28,5 mld zł. Została ona obliczona jako suma iloczynu liczby uczestników w danej grupie wiekowej, średniej wartości środków przypadających na uczestnika OFE (patrz pkt 3) oraz założonego poziomu partycypacji w ZUS (patrz pkt 1). Podobnie jak w scenariuszu I w poniższej tabeli zaprezentowano wpływ transferu środków na poszczególne klasy aktywów zagregowanego portfela obecnych OFE.


Z uwagi na proporcjonalne przenoszenie środków struktura portfela jest analogiczna do tej ze scenariusza I. Mając na uwadze, że opłata przekształceniowa zostałaby pobrana w postaci płynnych aktywów (patrz pkt 5), podaż akcji z tytułu obniżenia alokacji w akcje o 2,5 pkt proc. wyniosłaby nieco ponad 3 mld zł. Ten scenariusz również nie wpłynąłby negatywnie na polski parkiet.

Możliwe zwiększenie roli państwa w akcjonariatach spółek
Przy założonych współczynnikach partycypacji w ZUS – 11,9% w I oraz 17,6% w II scenariuszu – żadna ze spółek nie byłaby zagrożona nacjonalizacją, a udział Skarbu Państwa w ich akcjonariatach nie przekroczyłby 20% (w tym przypadku uwzględniamy wyłącznie udział Skarbu Państwa, bez spółek w których ma on kontrolę). Gdyby jednak zdarzyło się, że więcej osób zdecydowałoby się przenieść swoje środki do ZUS-u, wówczas mogłoby to wiązać się z większymi reperkusjami. Dla przykładu w sytuacji, jeżeli zdecydowałoby się na to 30% uczestników OFE, udział Skarbu Państwa zwiększyłby się głównie w odniesieniu do ulubieńców OFE.


Na koniec grudnia 2018 r. byli nimi Grupa Kęty, Elektrobudowa, Ferro czy LC Corp. Dla tych spółek udział Skarbu Państwa oscylowałby w granicach 20% kapitału. Niemiej jednak te dane dotyczącą stanu na 31.12.2018 r., zatem od tego czasu mogły one ulec zmianie.

Biorąc pod uwagę powyższe analizy wpływ przekształcenia OFE będzie miał dwa wymiary – w kontekście podaży akcji na GPW, jak i zagrożenia ze strony nacjonalizacji. W pierwszym przypadku warto mieć na uwadze, że podaż akcji będzie wynikała z dostosowania OFI do nowych limitów inwestycyjnych i przy powyższych założeniach nie powinna negatywnie wpłynąć na GPW. Co więcej, będzie ona neutralizowana napływami środków z PPK, które zgodnie z szacunkami rządu sięgną ok. 7-10 mld zł rocznie. W odniesieniu do drugiej kwestii należy mieć na uwadze, że w założonych wariantach udział Skarbu Państwa nie wzrośnie znacząco. Niemniej jednak gdyby okazało się, że opłata przekształceniowa będzie „pobierana” w formie aktywów innych niż gotówka czy akcje zagraniczne, to wówczas udział Skarbu Państwa w kapitale spółek, w których obecnie OFE mają znaczny udział, mógłby wzrosnąć znacząco. Zatem wszystko zależy od tego, jakie decyzje zapadną w toku konsultacji społecznych oraz jaki będzie ostateczny kształt reformy OFE.

 
Olga Szałata
Analizy Online

 

TAGI:

OFEprzyszłość OFEZUS

zobacz także

↑ na górę