Memento mori - fundusze a dziedziczenie

Weronika Kałuska
Źródło: paweenlum / shutterstock.com
Temat dziedziczenia jest niezwykle ważny dla inwestorów, dlatego bliżej przyjrzeliśmy się temu, co dzieje się ze środkami zgromadzonymi w ramach funduszy inwestycyjnych po śmierci ich właściciela

Odejście bliskiej osoby przysparza nam często problemów i wątpliwości związanych z zarządzaniem majątkiem zmarłego. Niejednokrotnie rodzina zastanawia się, czy ma prawo korzystać ze zgromadzonych przez niego środków.
W przypadku funduszy inwestycyjnych kwestie związane z dziedziczeniem nie są skomplikowane i wynikają wprost z art. 111 Ustawy z dn. 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnym (patrz poniżej). Niemniej jednak warto je omówić.

W pierwszej kolejności przyjrzyjmy się możliwości uzyskania zwrotu kosztów związanych z organizacją pogrzebu. Po przedstawieniu imiennych rachunków potwierdzających wysokość poniesionych kosztów fundusz inwestycyjny ma obowiązek odkupić jednostki uczestnictwa zmarłego o wartości nieprzekraczającej kosztów pogrzebu. Następnie uzyskaną kwotę wypłaca się osobie występującej z żądaniem zwrotu. W tym miejscu należy zaznaczyć, że pogrzeb powinien być zorganizowany w sposób odpowiadający statusowi społecznemu zmarłego. Wypłacona kwota jest równocześnie kwotą, o jaką zostaje pomniejszona masa spadkowa.

Ustawa o funduszach inwestycyjnych dopuszcza złożenie przez inwestora dyspozycji na wypadek jego śmierci. Jest to pisemne wskazanie osoby uposażonej, która w razie śmierci będzie uprawiona do otrzymania środków zgromadzonych w ramach funduszu.  Wypłata wynikająca z dyspozycji nie może być wyższa niż przypadające na ostatni miesiąc przed śmiercią bliskiego dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. Środki objęte zapisem nie są włączane do masy spadkowej. Co więcej, dyspozycja wskazania osoby uposażonej może być w każdej chwili zmieniona lub odwołana. Zapis na wypadek śmierci może dotyczyć osoby, która nie należy do kręgu spadkobierców po zmarłym. Dodatkowo w przypadku osoby uprawnionej do obejmowania spadku po inwestorze kwota zapisu może być wyższa niż przysługująca mu zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego.

Środki pozostałe po dokonaniu zwrotu kosztów pogrzebu oraz realizacji dyspozycji na wypadek śmierci wchodzą do masy spadkowej i podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych przepisami kodeksu cywilnego. Osoba uprawniona do objęcia spadku musi przedstawić dystrybutorowi kilka niezbędnych dokumentów:

  • akt zgonu spadkodawcy,
  • postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia,
  • zaświadczenie wystawione przez naczelnika urzędu skarbowego stwierdzające, że nabycie spadku jest zwolnione od podatku lub potwierdzające jego opłacenie. W wyjątkowych sytuacjach możliwe jest także przedstawienie zaświadczenia o przedawnieniu prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego,
  • w przypadku kilku spadkobierców także prawomocne postanowienie sądu o dziale spadku lub umowę zawartą przez spadkobierców o dziale spadku sporządzoną w formie aktu notarialnego.

Przejdźmy teraz do kwestii podatkowych. Z chwilą nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, co ma miejsce w przypadku dziedziczenia jednostek uczestnictwa w funduszu inwestycyjnych bądź realizacji zapisu na wypadek śmierci, powstaje obowiązek uiszczenia podatku od spadków i darowizn zgodnie z Ustawą z dn. 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Zapis Art. 4a wskazuje jednak warunki zwolnienia z tego obowiązku, które to przysługuje małżonkowi, wstępnym tj. przodkom (rodzicom, dziadkom itd.), zstępnym (tj. kolejnym pokoleniom – dzieciom, wnukom itd.), pasierbom, rodzeństwu, ojczymowi i macosze. Aby z niego skorzystać, muszą oni zgłosić nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Ustawa o funduszach inwestycyjnych daje nam możliwość wyboru, czy w razie naszej śmierci dziedziczenie ma przebiegać zgodnie z zapisami kodeksu cywilnego, czy też chcemy w szczególny sposób zabezpieczyć wybraną osobę.
 
Weronika Kałuska
Analizy Online


Art. 111. Ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Śmierć uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego

1. W razie śmierci uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego, fundusz jest obowiązany na żądanie:
1) osoby, która przedstawi rachunki stwierdzające wysokość poniesionych przez nią wydatków związanych z pogrzebem uczestnika - odkupić jednostki uczestnictwa uczestnika zapisane w rejestrze uczestników funduszu, do wartości nieprzekraczającej kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku, oraz wypłacić tej osobie kwotę uzyskaną z tego odkupienia;
2) osoby, którą uczestnik wskazał funduszowi w pisemnej dyspozycji - odkupić jednostki uczestnictwa uczestnika zapisane w rejestrze uczestników funduszu do wartości nie wyższej niż przypadające na ostatni miesiąc przed śmiercią uczestnika funduszu dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, oraz nieprzekraczającej łącznej wartości jednostek uczestnictwa zapisanych w rejestrze uczestnika, oraz wypłacić tej osobie kwotę uzyskaną z tego odkupienia.
2. Przepis ust. 1 nie dotyczy jednostek uczestnictwa zapisanych we wspólnym rejestrze uczestnika i innej osoby.
3. Kwoty oraz jednostki uczestnictwa niewykupione przez fundusz, odpowiednio do wartości, o których mowa w ust. 1, nie wchodzą do spadku po uczestniku.
4. Dyspozycja, o której mowa w ust. 1 pkt 2, może być w każdym czasie przez uczestnika zmieniona lub odwołana.

popularne porady

w co inwestować

↑ na górę